Која е разликата помеѓу генотип и фенотип?

• 1. Indica, sativa, ruderalis и хибриди
• 2. Што се генотип и фенотип?
• 3. Фенопловење (phenohunting)
• 3. a. Клонирање
• 4. Најдобри начини за изразување на фенотипски особини
• 4. a. Температури
• 4. b. Стрес
• 5. Идентификација на различни фенотипови
• 6. Заклучок

Фенотип и генотип не се ексклузивни за канабисот, но се често користени во канабис индустријата веќе некое време. Дури иако овие термини ги има во речникот, потребно е повеќе објаснување за да се разбере нивното значење кога се однесуваат на канабис билките. Кога зборуваме за канабис, генотипот се однесува на генетскиот код кој ги носи сите можности, додека фенотипот е изразот на генотипот кога е изложен на одредена средина.

Ако не ви е целосно јасно и сакате да дознаете повеќе за тоа и како тоа влијае на семињата на канабис, еве што треба да знаете за фенотипот, генотипот и канабисот.

1. Indica, Sativa, Ruderalis и хибриди

Пред да научите повеќе за овие термини во светот на канабисот, важно е да знаете малку повеќе за почетоците на канабис сортите; Како што можеби веќе знаете, канабисот постои најмалку 3000 години така што многу е тешко да се знае точно каде потекнува. Тогаш постоеле 'landrace' сорти што еволуирале природно илјадници години и имало јасна разлика помеѓу Indica, Sativa и Ruderalis кои се обликувале според условите на околината.

Бидејќи овие три вида растеле и се развивале во различни услови, Indica биле обично пониски со пошироки листови и им требало помалку време за растење, Sativa биле повисоки со потенки листови и им требало подолго време за растење, а Ruderalis пораснувал до околу 50см, бил богат со CBD и не зависел од светлосниот циклус за да започне цветање. Најинтересниот дел кај Indica и Sativa е што всушност тие не значат дали ќе ве направат поенергични или поспани. Indica и Sativa најмногу кажуваат од кој регион потекнува растението, а не каков ефект да очекувате. Последните години оваа дистинкција е доста разлабавена во пазарот на канабис.

Со доаѓањето на доцните 1980-ти, одгледувањето и бридингот во внатрешни услови станале популарни и се создале хибриди (мешавини од Indica и Sativa генетика). Бидејќи одгледувачите култивирале со различни температури, нивоа на влажност, осветлување и исхрана, брзо сфатиле дека сите надворешни фактори, дури и ситни како аголот на светлата, можат да влијаат на растението, кое ќе покаже различни карактеристики дури и ако доаѓа од иста „мајка“ и „татко“ билка. Со развојот на селективното опрашување, одгледувачите исто така сфатиле дека можат генетски да си ја прилагодат билката за својата околина без да ја намалат нејзината продуктивност или квалитет. 

2. Што се генотип и фенотип?

Сите канабис растенија имаат генетски код исто како и секој друг жив организам, овој генетски код се нарекува генотип и се однесува на потенцијалот на растението, содржи карактеристики што некој култивар може да ги изрази при растењето. Фенотипот се видливите особини што одредена средина (indoor или outdoor) ги предизвикува да се појават во текот на животниот циклус на канабис билката. Овие особини се:

Најлесен начин за разбирање на ова е преку споредба со луѓето. Генотип е генетиката што ја добивате од вашите родители при раѓање и не постои начин тоа да се измени. Комбинацијата од доминантни и рецесивни гени ќе одреди кои карактеристики ќе ги изразите. Тие се кодирани во одредени клетки во телото преку messenger RNA – молекула што пренесува генетски информации од ДНА во клетката за да се создадат белковини.

Фенотип се карактеристиките што ги добивате со текот на времето врз основа на околината, стресот и стилот на живот. На пример, ако имате идентичен близнак и растете во сосема различни домови – едниот се храни со fast food и не се движи наопшто, а другиот јаде здраво и тренира три пати неделно – по некое време ќе изгледате сосема различно. Средината, а не генетиката, ќе влијае на изгледот.

Во суштина, фенотипот е израз на генетиката на организмот во зависност од средината во која живее. На пример, кај канабис некои сорти стануваат виолетови поради високи нивоа на антоцијанини (пигменти). Овие молекули ја рефлектираат виолетовата светлина наместо зелената како хлорофилот. Но, иако изгледот потекнува од генетиката, таа боја не се појавува секогаш. Околинските фактори, како ниски ноќни температури во фаза на цветање, поттикнуваат развој на антоцијанини. Едноставно формулирано:

Генотип + Средина = Фенотип

3. Фенопловење (Phenohunting)

Фенопловење е процес на барање најдобар фенотип. Најдобриот фенотип зависи од тоа што сакате – дали е за производство на семиња или за најдобро искуство при сопствена употреба. Кога ќе одлучите да одгледувате нова сорта, ќе купите пакет семиња и можно е секое да биде различен фенотип од истата сорта, па затоа треба да ги обележите и следите нивниот напредок и да водите белешки додека не ги одвоите машките од женските.

По растење на сите семиња ќе добиете малку различни растенија и ќе го изберете омиленото – според арома, вкус, ефект или некоја друга особина. Фенопловењето не е тешко, како што беше кажано, зависи од вашата цел – ако сте бридер и планирате да продавате семиња треба да изберете 1-2 фенотипи од стотици или илјадници растенија. Но, за домашна употреба доволни се 10-20 растенија.

Без разлика дали одгледувате 10 или 1000 растенија, процесот е ист – продолжувате додека не го најдете фенотипот што ви треба. Најдобро е фенопловењето за комерцијални производители за да добијат ист принос на крајот од секоја берба без грижа за различни ефекти или канабиноиди во цветовите.

Клонирање

Клонирањето обично доаѓа по наоѓањето на фенотипот што го сакате и значи копирање на гените на специфична билка. Ова е единствен начин да добиете идентично растение, и се работи преку ткивен култур или со земање рез од конкретна билка.

Овој метод се користи од одгледувачи кои сакаат да продолжат со одгледување идентична билка или од комерцијални производители кои ја репродуцираат омилената сорта што ја сакаат клиентите. Но, клонирањето ќе даде идентично растение само ако условите се исти – бидејќи фенотипот е резултат на средината, доколку го клонирате и растете во други услови, растението може да биде различно.

Запомнете, кога ќе го најдете вашиот идеален фенотип за време на цветање, мора да го вратите растението во вегетативна фаза пред да земете клон. Во фаза на цветање растението продуцира различни хормони и процесот станува многу долг или неуспешен. Исто така, никогаш не земајте клон од друг клон – секогаш користете „мајка“ билка од семе за најдобра виталност и ефикасност. Факторите што можат да влијаат на изразот на фенотип се:

4. Најдобри начини за изразување на фенотипски особини

Од нашето искуство, најефективен начин да се покажат фенотипски особини е преку разлика во температури и стрес во цветниот циклус. 

Температури

Манипулирањето со температурите за време на цветање може драстично да ја смени надворешната форма на цветовите (bud-овите) и да им даде визуелна привлечност со преубави есенски нијанси како виолетова, розова и жолта. Надвор е полесно да се добијат вакви бои бидејќи температурите паѓаат во есен. За да добиете овие бои во затворен простор, потребно е да ги намалите ноќните температури во последните три до четири недели од цветање. Студот го намалува присуството на хлорофил во билката дозволувајќи ви целосно да го видите потенцијалот на генетиката.  

Стрес

Одреден стрес за канабисот е уште еден начин растението да ги покаже своите фенотипски особини. Не зборуваме за полевање со ледена вода или кршење гранки, доволно е само да дозволите да се засуши повеќе од вообичаено. Иако секогаш е добро растението да помине низ влажно-сув циклус, за време на цветањето ќе се зголеми производството на терпени и трихоми ако ја одложите полевањето за еден ден. Трихомите ја штитат билката од сончевите зраци и се нејзин заштитен механизам. Овој стрес го тера растението да создава секундарни метаболити што драстично го зголемуваат производството на терпени и канабиноиди.   

5. Идентификација на различни фенотипови

За да ви помогнеме да визуелизирате како различните фенотипови се изразуваат, еве неколку фотографии од нашата Gorilla Glue Auto од различни одгледувачи.

Како што може да се види на сликите, и двете билки изгледаат слично, но има мали разлики кои најверојатно се должат на различниот субстрат и осветлување, па дури и кога се одгледува иста сорта во слични услови, крајниот резултат може да изгледа различно.

Во друг пример, bud-овите имаат слична структура, но едното растение е одгледувано органски со LED светло, а другото со синтетичка исхрана и LED + HID осветлување. Дефинирано се гледа разликата – едното доби потемна боја со помалку лисја, а другото остана светло-зелено со повеќе листови. 

Важно е да се знае дека тоа не значи дека едниот одгледувач или растение е подобро од другото, туку се работи за различни особини што една сорта може да ги изрази во различни услови. Значи, растенијата може да имаат слични карактеристики, со мали разлики. Всушност, кога хранливите материи стануваат достапни за растението, без разлика дали се органски или синтетички, за билката нема разлика. Единствената предност на органското одгледување е што растението често создава повеќе секундарни метаболити, а тоа значи посилни вкусови, мириси и јачина. 

6. Заклучок

Говорејќи за фенотип и генотип, секогаш бирајте најдобра генетика за вашето одгледување. Подгответе се за успех – ќе поминете 3-4 месеци растејќи ги овие билки и не сакате да си го потрошите времето. Истражете различни сорти и дознајте што ви одговара – сигурни сме дека постои совршена сорта за вас.

Ако имате искуство со фенопловење или дополнителни совети што ќе им помогнат на други одгледувачи, оставете коментар подолу!

НАДВОРЕШНИ РЕФЕРЕНЦИ

1. Gene Networks Underlying Cannabinoid and Terpenoid Accumulation in Cannabis. Plant Physiology. - Zager, Jordan & Lange, Iris & Srividya, Narayanan & Smith, Anthony & Lange, Bernd. (2019).
2. High genes: Genetic underpinnings of cannabis use phenotypes. - Thorpe, Hayley & Talhat, M. & Khokhar, Jibran. (2020).