• 1. Што е Транспирација?
• 2. Што е vpd?
• 3. Како vpd влијае на вашите канабис растенија
• 3. a. Отворање на стоми
• 3. b. Апсорпција на co2
• 3. c. Транспирација
• 3. d. Апсорпција на хранливи материи преку корените
• 3. e. Стрес на растението
• 4. Како да го пресметате vpd – vpd табела
• 5. Идеален vpd за фази на растење
• 5. a. Идеален vpd за резници
• 5. b. Идеален vpd за фаза на вегетација
• 5. c. Идеален vpd за фаза на цветање
• 6. Како да го промените vpd
• 6. a. Температура
• 6. b. Влажност
• 6. c. Јачина на светлина
• 7. Дефицит на водена пареа - Најчесто поставувани прашања
• 8. Заклучок

Кога одгледувате канабис семиња во затворен простор, всушност ја контролирате секоја поединечна компонента на условите за одгледување, како релативната влажност и температурата. Овие елементи може да влијаат на тоа како вашите растенија ги вршат основните процеси, и тука влегува VPD во игра. Дефицитот на водена пареа е техника за прилагодување на температурата и влажноста на оптимални вредности, со што се подобрува перформансот на растенијата и се постигнува максимален раст.

Постојан погрешен мит е дека стапката на транспирација на затворена култура на канабис (или било која култура) има директно влијание врз релативната влажност во собата за одгледување. Вистината е спротивна – кога целосно ги контролираме условите во просторот за одгледување, можеме да ја контролираме и стапката на транспирација на културата. Можеме сигурно да кажеме дека транспирацијата директно влијае на растот на растението, а VPD директно влијае на транспирацијата на растението. 

Во идеален свет, бихме можеле температурата и влажноста во нашата соба да ги одржиме постојано стабилни без разлика што се случува внатре. За жал, ова не е идеален свет, но има многу системи на пазарот што помагаат за автоматизација на контролата на околината во просторијата за одгледување. Но, вистинските прашања се – што е транспирација, што е VPD и како тоа влијае врз растот и квалитетот на канабис културата.

1. Што е Транспирација?

Движењето на водата низ системот на едно канабис растение е определено според стапката на испарување на водата на површината на листовите. Ова испарување се нарекува транспирација. Трите главни фактори кои ја одредуваат транспирацијата се RH (релативна влажност), VPD (дефицит на водена пареа), и температурата на просторијата на нивото на крошната (и донекаде над неа). Водата (и сите хранливи материи во неа) се движи нагоре низ растението од коренскиот систем и потоа горе низ ксилемот.

Ксилемот е васкуларно ткиво на растението, направено од специјализирани клетки за пренос на вода наречени трахеарни елементи. Ксилемот ја транспортира водата во клетките на листовите. Оттаму, таа вода постепено се испарува низ порите на листовите, познати како стоми. Овој процес е неопходен за метаболизмот на канабис растенијата затоа што отворањето на стомите овозможува исфрлање на одпадните производи од фотосинтезата, главно CO2. До +97% од водата што растението ја апсорбира преку коренот повторно се губи преку транспирација или друг процес, гуттација, кога растението излачува цели капки вода. 

2. Што е VPD?

VPD значи дефицит на водена пареа и се однесува на количината вода во форма на пареа во воздухот. Како што знаете, воздухот е составен од многу гасови, приближно 78% азот, 21% кислород и 1% други гасови; еден од тие гасови е водената пареа, позната како пареен притисок.

Воздухот може да задржи одредена количина на водена пареа при дадена температура пред да почне да се претвора назад во течна состојба (на пример, во облик на дожд), оваа максимална количина ја викаме SVP односно заситен пареен притисок, и како што воздухот се загрева, таа количина расте (значи SVP расте). Кога воздухот се лади, заситениот пареен притисок паѓа, што значи дека воздухот повеќе не може да задржи толку многу водена пареа колку претходно. Затоа, на пример, по ладно утро има роса насекаде; бидејќи температурата го лади воздухот кој не може да ја задржи целата вода што ја имал како пареа. 

3. Како VPD влијае на вашите канабис растенија

Ако го барате овој текст, сигурно веќе знаете дека VPD е важен при одгледување во затворен простор. Бидејќи ги контролирате условите, можете да обезбедите речиси совршени услови за раст на вашите растенија и да добиете подобри резултати, но може да има и лоши последици ако не се користи правилно...  па како VPD влијае врз канабис растенијата?

Отворање на стоми

Како што VPD расте, стомите на растението се стеснуваат бидејќи се трудат да намалат губење на вода. Тоа значи дека растението нема да умре од дехидрација поради прекумерна транспирација, но фотосинтезата може да се одвива побавно.

Апсорпција на CO2

Како што стомите стануваат помали, тие апсорбираат помалку CO2. Ако VPD се намали и стомите се отворат, тие апсорбираат повеќе CO2. Овој процес ви дозволува да контролирате колку CO2 ќе добијат вашите растенија за правилна фотосинтеза.

Транспирација

Кај водата постои тенденција да се движи од област со повисока концентрација на влага кон пониска. Затоа, како што VPD расте, вашите растенија ќе транспирираат побрзо поради разликата во пареен притисок меѓу листот и воздухот. 

Апсорпција на хранливи материи преку корените

Дополнително, со зголемување на VPD и транспирацијата, корените можат да апсорбираат повеќе хранливи материи.

Стрес на растението

Од друга страна, кога VPD е висок, има повеќе сили кои делуваат на целото растение (од корените до листовите) па растението чувствува повеќе стрес. Како што можете да забележите, VPD може и да има негативни последици ако не се користи правилно. Тоа е моќна алатка што треба да се прилагоди за секоја фаза од растот. Можеби мислите дека го подобрувате приносот, но всушност можеби не е така.

4. Како да го пресметате VPD – VPD табела

Пресметувањето на VPD во вашиот простор е доста едноставно. Само треба да ги знаете температурата, релативната влажност и заситениот пареен притисок (SVP) за таа температура. Еве една VPD табела со односот меѓу температурата и SVP.

Откако ќе ги соберете потребните податоци, применете ја следната формула:

VPD= ((100-RH) ÷ 100) * SVP

На пример, ако температурата во просторијата е 26°C, пребарајте SVP во табелата – за 26°C SVP е 3361. Сега ви треба релативната влажност, со пример 65%, па само пресметајте.

VPD= ((100-65) ÷ 100) * SVP

VPD= (35/100) * 3361

VPD= 0.35 * 3361 

VPD= 1176.35 Паскали

Кога го добивте резултатот во Паскали, претворете го во килопаскали, едноставно со делење на 1000, па така:

1176.35 Паскали ÷ 1000 ≈ 1.18 килопаскали

5. Идеален VPD за фази на растење

Сега кога знаете како да го пресметате VPD и како тој влијае на растенијата, време е да го знаете и идеалниот опсег. Вообичаено, идеалниот VPD е помеѓу 0.5-1.4kPa (5-14 hPa). Бидејќи канабисот има различни фази во растот, за одличен резултат важно е да го прилагодите VPD за секој стадиум.

Запомнете дека е препорачливо да ги тестирате условите пред да ги примените на целата просторија за да избегнете проблеми, и оваа VPD табела е прилагодена за температури до 28 °C. Можете онлајн да ја најдете целосната VPD табела.

Во оваа VPD табела, светло розова означува неидеални вредности, темно розова оптимални вредности за Резници/Рана веге, зелена оптимални вредности за Касна веге/Рано цветање, а портокалова оптимални вредности за Средно/Касно цветање.

Идеален VPD за резници

Поради тоа што резниците се млади растенија и не можат да поднесат многу стрес поради неразвиени корени, целете кон повисока влажност и VPD што е можно поблизу до 0.5 - 0.7 kPa.

Идеален VPD за фаза на вегетација

Во вегетативна фаза вашите растенија се поголеми и појаки, па можете малку да ја намалите влажноста за да го зголемите VPD. Со ова ќе ја зголемите апсорпцијата на вода и хранливи материи, само внимавајте да не го зголемите премногу бидејќи стомите ќе се затворат и растенијата ќе апсорбираат помалку CO2, кој е многу важен во оваа фаза.

Тоа се случува затоа што CO2 е една од главните компоненти за соединенијата што ги градат структурните делови на растението, па идеалниот VPD за вегетативна фаза е околу 0.7 - 1.0kPa.

Идеален VPD за фаза на цветање

Кога растенијата ќе стигнат до фаза на цветање, тие се доволно силни да издржат повисок VPD, но цветовите се осетливи, па треба да избегнувате висока влажност, а сепак да го зголемите VPD. Идеалниот VPD во цветање е околу 1.0-1.4kPa.

6. Како да го промените VPD

Постојат неколку начини за промена на VPD, тоа може да се направи со менување на:

• Температура;
• Влажност
• Или јачината на светлина.

Еве неколку начини како да го направите тоа лесно!

Температура

Зголемете VPD: Вклучување грејач или намалување на клима уред ќе го зголеми VPD затоа што воздухот се загрева и може да задржи повеќе водена пареа.

Намалете VPD: Вклучување на клима уред доведува до намалување на VPD бидејќи воздухот се лади и не може да задржи толку пареа.

Влажност

Зголемете VPD: Вклучување навлажнувач ќе го намали VPD бидејќи во воздухот има повеќе водена пареа.

Намалете VPD: Вклучување одвлажнувач ќе го зголеми VPD бидејќи количината на водена пареа во воздухот е намалена.

Јачина на светлина

Зголемете VPD: Зголемување на јачината (со приближување или додавање светилки) ќе ја зголеми температурата на листовите, со што расте и VPD.

Намалете VPD: Намалување на јачината (со оддалечување или тргање светилки) ќе ја намали температурата на листа, што ја намалува и VPD.

7. Дефицит на водена пареа - Најчесто поставувани прашања

Тоа е сè што треба да знаете за VPD и како влијае на растенијата. Но без разлика колку детално да разгледаме некоја тема, секогаш има одгледувачи со дополнителни прашања. Па ајде брзо да ги разгледаме најчестите прашања за VPD.

Како се разликуваат VPD и релативната влажност?

VPD е разликата помеѓу пареен притисок на растението и пареен притисок на воздухот. Релативната влажност е мера на количина на водена пареа во воздухот во однос на максимумот што може да се задржи.

Дали домашните одгледувачи треба да се грижат за VPD?

Тоа зависи од тоа што сакате да постигнете. Ако сакате максимален квалитет и принос, тогаш да. Ако сте хоби одгледувач и сакате само здрави растенија, можеби и не треба. Имајте на um дека VPD е напредно нешто за размислување. Ако штотуку почнувате со одгледување канабис, има многу поважни работи за кои треба да се фокусирате. Прво поставете ги температурата и влажноста, па потоа VPD.

Кој е оптималниот VPD за мојата просторија за одгледување?

Тоа зависи од видот што го одгледувате, бидејќи различни сорти имаат свои барања. Но, генерално кај канабисот, оптималниот VPD е од 0.5 до 0.9 kPa за време на вегетација, со зголемување до 1.2 – 1.6 kPa при крај на животниот циклус.

Дали има други фактори што влијаат на VPD освен температурата и релативната влажност?

Да, има. Постојат многу еколошки и климатски фактори – надморска височина, барометриски притисок, како и вид/количина на ѓубриво – сето тоа може да влијае на VPD и треба да се земе предвид при поставување на просторијата.

Дали може да се измери VPD во мојата просторија?

Да, може. Постојат уреди на пазарот за мерење на VPD во просторијата без мака. Со инвестиција во некој од тие уреди, ќе имате прецизни мерења во реално време и ќе можете да го прилагодите остатокот од условите. Најдобра алатка за домашни одгледувачи е Bluelab Guardian Monitor кој ги мери температурата, влажноста и VPD одеднаш.

Кои проблеми може да предизвика некоректен VPD кај моите растенија?

Ако VPD е премногу низок, може да дојде до недостаток на хранливи материи поради преувлажнување на околината. Ако VPD е премногу висок, растенијата ќе дехидрираат и нема да апсорбираат хранливи материи. И двете сценарија водат до слаб раст и низок принос. Со редовно следење на VPD можете да осигурате оптимални услови за раст и развој.

Колку често треба да го мериме VPD?

Стремете се да го проверувате VPD барем еднаш неделно. Редовното следење на околината е клуч за конзистентни и квалитетни приноси. Но, запомнете – има многу поважни работи: прво средете ги главните параметри, потоа работете на VPD.

8. Заклучок

Дефицитот на водена пареа можеби изгледа како нешто само за професионалци, но секој може да го спроведе ако има соодветна опрема. Ова е најдобриот начин да им обезбедите идеални услови на растенијата, со што ќе бидат поздрави и ќе дадат поголеми приноси.

Ако имате совети за почетници кои ќе го однесат нивниот циклус на следно ниво, слободно оставете коментар подолу!

НАДВОРЕШНИ РЕФЕРЕНЦИ

1. Plant responses to rising vapor pressure deficit. - Grossiord, C. & Buckley, T.N. & Cernusak, L.A. & Novick, K.A. & Poulter, B. & Siegwolf, R.T.W & Sperry, J. & McDowell, N. (2020). 
2. An ecological study of vapor pressure deficit. - Huffaker, & Barton, Carl. (2021). 
3. Prediction of Vapor Pressure Deficit in Greenhouse Environment.  - Shamshiri, Redmond. (2014). 
4. Relative humidity or vapor pressure deficit. Ecology. - Anderson, D.B.. (1936).