Voorstel van Britse overheid zou cannabis feitelijk decriminaliseren

Het witboek met de titel Swift, Certain, Tough: New Consequences for Drug Possession van de Britse overheid stelt paradoxaal genoeg een mildere aanpak voor bij het omgaan met persoonlijk bezit van cannabis en andere drugs. Het uitgesproken doel blijft nog steeds het uitbannen van gebruik, maar de autoriteiten hopen dit te bereiken door overtreders door te verwijzen naar programma’s voor rehabilitatie en bewustwording in plaats van het strafrechtelijk systeem.

Kritische stemmen zijn niet enthousiast over de ouderwetse opvattingen van de opstellers, maar zien het wel als een stap vooruit ten opzichte van de vroegere strengere retoriek van de war on drugs. Men verwelkomt de richting die de Britse overheid inslaat – namelijk drugsgebruik behandelen als een gezondheidsprobleem en niet als een taak van de politie.

Drietrapssysteem voor laagwaardige overtredingen

Het witboek is gepubliceerd om publieke discussies te starten, maar afhankelijk van de feedback kunnen de maatregelen worden aangenomen en de regels veranderen over hoe de politie met laagwaardige drugsdelicten omgaat.

Dus als je in de toekomst wordt betrapt met een kleine hoeveelheid van een verboden middel voor eigen gebruik, gelden de volgende gevolgen, afhankelijk van of het je eerste overtreding is of niet:

Stap 1. Je bent voor het eerst in overtreding, dus je moet een cursus drugsvoorlichting volgen die je zelf moet betalen. Het alternatief is deze (twijfelachtige) voorlichting negeren, maar dan betaal je een hoge boete.

Stap 2. Bij een tweede overtreding volgt een intensievere (en duurdere?) drugsvoorlichtingscursus plus een verplichte periode van drugstests. Geen interesse? Dan komt er alsnog een aanklacht voor je eerste overtreding en moet je voor de rechter verschijnen.

Stap 3. Drie keer is scheepsrecht: bij een derde overtreding krijg je een verbod om bepaalde gebieden of evenementen, zoals nachtclubs, te betreden, én lever je tijdelijk je paspoort en rijbewijs in. Je moet ook weer een drugsvoorlichtingscursus volgen.

Houd er rekening mee dat dit voorstel nog in ontwikkeling is, en dat je voorlopig nog via het traditionele strafrechtelijke systeem berecht wordt.

Mislukking van strengere aanpak erkend

Het is onduidelijk of het voorgestelde model in de praktijk zal werken. Vooral de maatregelen van het derde niveau, zoals gebiedsverboden en het innemen van documenten, zijn omstreden. Gebruikers met rust laten is duidelijk niet het plan, want de opstellers van het witboek stellen zelfs voor om het politiebudget te verhogen voor directe drugstests. Ook willen ze meer drugsgebruikers opsporen en doorsturen naar behandeling.

Toch is behandeling beter dan strafvervolging. Volgens Release UK, een groep die zich inzet voor drugshervorming, worden jaarlijks meer dan een half miljoen mensen in het land gefouilleerd door de politie. Daarbij lopen mensen van kleur en etnische minderheden 4,1 keer meer kans op een controle dan witte burgers. Hoewel doorverwijzen naar betaalde drugsvoorlichtingscursussen waarschijnlijk alleen voordelig is voor jongeren uit de middenklasse die het kunnen betalen – en een last blijft voor de arme en kansarme groepen – krijgen ze in ieder geval geen strafblad.

Met deze nieuwe aanpak van drugsgebruik erkent de overheid duidelijk dat het oude verbodsbeleid heeft gefaald en niets heeft bijgedragen aan minder consumptie of oplossing van aanverwante problemen zoals hoge criminaliteitscijfers en toename van georganiseerde misdaad.