ใบกัญชา - ควรเอาใบพัดกัญชาออกเมื่อไหร่

• 1. ใบพัดมีหน้าที่อะไรบ้าง?
• 2. ส่วนประกอบของใบพัด
• 2. a. ก้านใบ
• 2. b. ผิวด้านบน
• 2. c. ผิวด้านล่าง
• 2. d. ปลายใบ
• 3. ใบพัดมีสาร cannabinoids หรือไม่?
• 4. เมื่อใดควรเอาใบพัดออก?
• 5. วิธีเอาใบพัดกัญชาออก
• 6. ประเภทของการ defoliation กัญชา
• 6. a. Topping ต้นกัญชา
• 6. b. Lollipopping ต้นกัญชา
• 6. c. Mainlining ต้นกัญชา
• 6. d. Schwazzing ต้นกัญชา
• 7. ประโยชน์ของใบพัดกัญชา
• 8. คำถามพบบ่อยเกี่ยวกับ defoliation ในกัญชา
• 9. สรุป

ใบพัดคือลักษณะใบรูปนิ้วมือที่มักพบในต้นกัญชา เป็นใบขนาดใหญ่ที่ยื่นออกมาจากต้น แม้ผู้ปลูกส่วนใหญ่จะไม่รู้ แต่จริง ๆ แล้วใบพัดคืออวัยวะที่สำคัญที่สุดของต้นกัญชา แล้ว...ใบพัดกัญชาคืออะไร?

1. ใบพัดมีหน้าที่อะไรบ้าง?

ใบทุกใบในกัญชามีความสำคัญต่อกระบวนการสังเคราะห์แสง และเนื่องจากใบพัดกัญชามีขนาดใหญ่จึงสำคัญมากขึ้นไปอีก ใบจะดูดซับแสงเพื่อทำกระบวนการนี้ ช่วยให้พืชเติบโตและพัฒนาได้ต่อเนื่อง ใบยังมีรูเปิด-ปิด (เรียกว่า ปากใบ) สำหรับ "หายใจ" ด้วย ในเวลากลางวัน (เมื่อมีแสง) ต้นกัญชาจะดูด CO2 เข้าและปล่อยออกซิเจนออก กระบวนการนี้คือการสังเคราะห์แสง ส่วนตอนกลางคืน (เมื่อไม่มีแสง) จะดูดออกซิเจนเข้าและปล่อย CO2 ออก ในกระบวนการหายใจระดับเซลล์ นี่เองทำให้ใบพัดเป็นอวัยวะที่สำคัญที่สุดของต้นกัญชา

ใบพัดกัญชาได้ชื่อเช่นนี้เพราะมีหลายแฉกเหมือนใบพัดลม

2. ส่วนประกอบของใบพัด

ใบพัดกัญชา คือใบกัญชารูปนิ้วมือทั่วไป ประกอบด้วยก้านใบ ผิวด้านบน ผิวด้านล่าง และปลายใบ แต่ละส่วนของใบทำงานร่วมกันเพื่อดูดซับแสง สังเคราะห์แสง และหายใจ รวมถึงแลกเปลี่ยน CO2 กับออกซิเจนกับสิ่งแวดล้อม ทำให้ต้นกัญชาเพิ่มจำนวนเซลล์และเติบโต

ก้านใบ

ก้านใบ คือ ก้านสั้น ๆ ที่เชื่อมใบกับกิ่ง นอกจากเป็นตัวเชื่อมแล้วยังเป็นทางผ่านของพลังงาน ข้อมูล และสารอาหารต่าง ๆ ระหว่างใบและกิ่ง

ผิวด้านบน

ผิวด้านบน คือ ด้านบนสุดของใบ (รวมถึงใบพัด) พื้นที่นี้คือพื้นที่ที่ต้นกัญชาสามารถดูดซับแสงได้มากเป็นพิเศษ หากเห็นใบเหลืองหรือเป็นสีน้ำตาล แสดงว่ามีปัญหาบางอย่างซึ่งอาจส่งผลต่อการเจริญเติบโตของต้น

ผิวด้านล่าง

ผิวด้านล่าง คือด้านล่างของใบพัด ตรงนี้เองที่ต้นกัญชาสามารถเก็บน้ำในปริมาณเล็กน้อย ซึ่งน้ำนี้ช่วยให้ต้นไม่ต้องเสียผลผลิตเมื่อต้องปลูกในสภาพอากาศร้อน

ปลายใบ

นี่คือชื่อเรียกของปลายสุดของใบทุกชนิด ไม่เฉพาะใบพัดกัญชา ตัวอย่างเช่นใบเลี้ยง (ใบจิ๋วแรกเกิด) จะมีปลายใบเดียว ส่วนใบพัดอาจมีปลายใบ 5 แฉก หรือมากกว่านั้น

3. ใบพัดมีสาร cannabinoids หรือไม่?

เนื้อเขียว (เช่น ใบและกิ่ง) โดยทั่วไปมี THC ประมาณ 0.3% และ CBD ประมาณ 0.7% เท่านั้น โดยปกติใบเหล่านี้จะถูกใช้ผลิตแฮช น้ำมันเนยกัญชา หรือสารเข้มข้นประเภทอื่น ๆ เมื่อใบเหล่านั้นปกคลุมด้วยไตรโครม หากใบไม่เป็นน้ำค้าง/ไม่มีไตรโครมมาก คุณจะสกัด cannabinoids ได้ไม่มาก

ควรเข้าใจว่า ในการมึนจาก THC ต้องการประมาณ 100 มิลลิกรัมจากใบ ถ้าใบไม่มีไตรโครมมาก คุณจะต้องใช้ใบพัดถึง 300 กรัม จึงจะเพียงพอ

4. เมื่อใดควรเอาใบพัดออก?

ถึงแม้จะไม่แนะนำให้เอาใบออกมากเกินไป เพราะอาจมีมากเกินทั้งในช่วงเจริญเติบโตและการออกดอก หากมีใบพัดปกคลุมต้นเยอะเกินไป แสงจะลงลึกไม่ถึง ใบอื่นจะดูดซับแสงไม่ได้ อีกทั้งยังปิดกั้นการระบายอากาศซึ่งช่วยป้องกันเชื้อราและศัตรูพืช

ด้วยเหตุนี้ หากต้นรกเกินไปและคิดว่าใบมีผลเสีย แนะนำให้ค่อย ๆ เอาใบพัดออกประมาณ 20% เพื่อให้เกิดการระบายอากาศที่ดีและแสงลงสู่ส่วนล่างของต้นได้มากขึ้น

การเอาใบพัดออกช่วงเจริญเติบโต (Vegetative Stage)

ขึ้นอยู่กับเมล็ดกัญชาที่คุณปลูก แนะนำให้รอจนต้นสูงประมาณ 30 ซม. ก่อนตัดใบ (หรือที่เรียกว่า defoliation) เพราะใบคือที่ต้นดูดซับแสงสำหรับเติบโต หากตัดเร็วไปจะชะลอการเจริญเติบโต ระยะเวลาที่ต้นจะสูงถึง 30 ซม. ขึ้นอยู่กับว่าเป็นSativa หรือ Indica-dominant strain ต่อไปนี้คือตารางให้คุณเปรียบเทียบ

ควรเริ่มตัดใบพัดเมื่อไร 

จากตารางจะเห็นได้ว่าควรรอสัก 1-2 สัปดาห์ก่อนตัดใบถ้าไม่อยากชะลอการเติบโต แต่ถ้าต้นเริ่มรกก็สามารถดัดกิ่ง (tie down) แทนการตัดใบพัด วิธีนี้คือการงอกิ่งไม่ต้องตัดใบ และจะช่วยได้โดยไม่ทำให้ต้นเครียดเกินไป

การเอาใบพัดออกในระยะออกดอก

ส่วนการเอาใบพัดออกระหว่างออกดอกไม่แนะนำถ้าคุณไม่ชำนาญ เพราะไม่ควรทำให้ต้นเครียดระหว่างผลิตดอก อาจเอาใบพัดออกบ้างประปรายแต่หากเอาออกมากไป จะสังเคราะห์แสงได้ไม่เต็มที่จนชะลอการเติบโต และมีผลกับขนาดดอก ตัดมากกว่า 50% จะทำให้ต้นเครียด ชัวร์ ดังนั้นทางที่ดีไม่ควรเอาใบออกเกิน 20-25% ของใบทั้งต้น

5. วิธีเอาใบพัดกัญชาออก

เมื่อเลือกใบที่จะตัดแล้วควรมีกรรไกรตัดแต่งดี ๆ สักอัน ควรเลือกแบบคมและจับถนัดมือ ไม่จำเป็นต้องใช้กรรไกรใหญ่หรืออุปกรณ์หรูอะไร กรรไกรตัดแต่งราคาประหยัดก็พอได้ วิธีเอาใบออกนั้นง่าย ไม่ต้องใช้แรงมากแต่ควรระวังเพื่อไม่ให้ตัดโดนกิ่ง ควรตัดเอียง 45 องศา ใกล้โคนก้านใบมากที่สุด จะทำให้ดูสะอาดสะดวกต่อการสมานแผล

ผู้ปลูกที่มีประสบการณ์มักเด็ดใบออกด้วยการบิดด้วยเล็บมือโดยไม่ใช้กรรไกร แต่ถ้าคุณมือใหม่วิธีนี้เสี่ยงทำให้กิ่งหักได้ ทางที่ดีเลือกใช้กรรไกรตัดแต่ง!

ข้อดี-ข้อเสียของการเอาใบออก

ตอนนี้คุณรู้แล้วว่าควรเอาใบพัดกัญชาออกเมื่อไหร่และอย่างไร ต่อไปนี้คือข้อดีข้อเสียของการเอาใบออกจากต้นกัญชา; จำไว้ว่าทุกอย่างมีสองด้าน การเอาใบออกมากไปก็ไม่ดีสําหรับต้นกัญชา!

ข้อดี

• ช่วยให้แสงเข้าสู่ชั้นล่างได้มากขึ้น ส่งผลให้ดอกเจริญเติบโตดีและให้ผลผลิตมากขึ้น
• ตัดใบช่วงล่าง จะช่วยให้ลมโกรกดี ป้องกันรากับแมลง
• เอาใบพัดออกช่วยให้ต้นเน้นพลังงานไปที่ดอก จึงได้ดอกคุณภาพดีขึ้น

ข้อเสียของการเอาใบพัดออก

• ตัดเร็วเกินไปหรือช้าเกินไปจะกลับส่งผลเสียและลดผลผลิต
• มีแต่ต้นแข็งแรงเท่านั้นที่จะได้ผลดี เทคนิคนี้อาจทำให้ต้นที่อ่อนแอตายได้
• เอาออกมากเกินไปจะทำให้สังเคราะห์แสงได้น้อยลง ส่งผลกระทบต่อการเติบโต

จำไว้เสมอว่า การเอาใบออกจะช่วยให้อากาศถ่ายเทและพลังงานของต้นไปสู่ดอกหากทำอย่างถูกต้อง หากตัดแต่งหนักมือเกินไปจะกลายเป็นผลเสียได้

6. ประเภทของการ Defoliation กัญชา

คำว่า Defoliation เกิดขึ้นบ่อยในวงการปลูกกัญชาสมัยนี้ มีความเชื่อว่าการเอาใบออกจะช่วยให้ทุกสายพันธุ์กัญชาผลิตเรซินได้มากและได้ผลผลิตเยอะขึ้น แม้ยังไม่มีงานวิจัยพิสูจน์มากนัก แต่มีหลักฐานเชิงประสบการณ์จำนวนไม่น้อยว่าวิธีนี้ช่วยเพิ่มผลผลิตและความเข้มข้นอย่างชัดเจนในแง่ผลผลิตและความแรง Defoliation คือคำครอบคลุมทุกวิธีที่มีการเอาใบกัมบางส่วนออก ไม่ว่าจะเป็น topping, lollipopping, mainlining และ schwazzing ที่จัดว่าหนักสุด ลองดูแต่ละเทคนิคแบบย่อๆ

Topping ต้นกัญชา

แม้ว่าtopping จะไม่ได้เอาใบพัดออกโดยตรง แต่เป็นการตัดยอดหลักที่ส่งผลใหญ่ต่อผลลัพธ์สุดท้าย การ topping คือการตัดลำต้นหลักเหนือข้อใดข้อหนึ่ง ทำให้ยอดแตกเป็นสอง ยิ่ง topping หลายรอบยิ่งได้ยอดหลักมากขึ้น ควรทำ topping รอบแรกเมื่อต้นมี 6-8 ข้อ (ประมาณสัปดาห์ที่ 4) สามารถทำซ้ำได้หลายครั้งตามต้องการ แต่ต้องระวังเพราะแต่ละครั้งทำให้ต้นเครียดและอาจชะลอการเติบโตช่วง vegetative หลายวันหรือเป็นสัปดาห์

Lollipopping ต้นกัญชา

Lollipopping เป็นเทคนิค defoliation ที่เอาใบออก (รวมถึงใบพัด) จนถึงระดับหนึ่งของแต่ละกิ่ง เพื่อให้พลังงานถูกใช้กับส่วนยอดของต้น จุดนี้ดอกคุณภาพดีที่สุด เมื่อทำ lollipopping ต้นจะไม่ต้องกระจายพลังงานไปจุดเล็กๆ ที่ไม่ได้คุณภาพตามริมไหม

Mainlining ต้นกัญชา

Mainlining ได้รับความนิยมมากขึ้นในหมู่มือสมัครเล่นและผู้ผลิตเชิงพาณิชย์ เป็นการผสมเทคนิคหลายอย่างเข้าด้วยกัน ได้แก่ topping ดัดกิ่ง และลอกใบส่วนล่าง (lollipopping) เพื่อเพิ่มผลผลิตและความแรง ทุก colas จะโตที่ระดับความสูงเท่ากัน ลดปัญหาดอกไซส์เล็ก (popcorn/larf buds) เพิ่มการระบายอากาศ แสงเข้าถึง และเหมาะกับมือใหม่

Schwazzing ต้นกัญชา

Schwazzing นับว่าเป็นเทคนิค defoliation ใหม่และถือว่าขัดแย้งมาก เทคนิคนี้คือลอกใบพัดและดอกเล็กแทบทั้งหมด เหลือเฉพาะตาดอกและ sugar leaves เท่านั้น เหตุผลที่ขัดแย้งเพราะขัดกับความคิดของผู้ปลูกส่วนใหญ่ แต่รายงานหลายคนพบว่าได้ผลดีมากและได้ผลผลิตคุณภาพสูงสุด

7. ประโยชน์ของใบพัดกัญชา

ถ้าคุณปลูกสายพันธุ์ที่ผลิตไตรโครมบนใบไม่มาก คุณก็ยังใช้ใบเหล่านี้ได้ ใบพัดกัญชาทำอะไรได้บ้าง? อย่างที่ทราบ ใบกัญชาและก้านใบมีเส้นใยสูง สามารถนำไปทำน้ำผลไม้ คลุกสลัด หรือจะให้สัตว์เลี้ยงกินช่วยย่อยก็ดี ขอแค่ล้างสะอาดก่อนนำไปใช้!

ใบพัดยังใช้สำหรับผลิต cannagars หรือใช้เป็นใบมวน ทำเป็นชาหรือชาใบกัญชา

เอาใบพัดกัญชาให้สัตว์เลี้ยงกินหรือชงชากับใบพวกนี้จะไม่มีฤทธิ์ใด ๆ เพราะ cannabinoid ในใบพัดต่ำมาก

8. คำถามพบบ่อยเกี่ยวกับ Defoliation ในกัญชา

ดูง่าย ๆ ว่าควรเอาใบพัดออกหรือยัง?

โดยทั่วไป ถ้าคิดว่าจะต้องตัดใบพัดออกดีไหม ให้ถามตัวเองดังนี้ก่อน

• ต้นดูสุขภาพดีไหม? ถ้าใช่ ดำเนินต่อ
• เคยมีปัญหาแมลง โรค หรือขาดสารอาหารไหม? ถ้าไม่ ดำเนินต่อ
• ใบปกคลุมดอกทำให้แสงเข้าไม่ถึงหรืออากาศไหลเวียนไม่ดีหรือเปล่า? ถ้าใช่ ดำเนินต่อ

จำไว้ว่า ทุกกระบวนการ defoliation จะสร้างความเครียดให้ต้นกัญชา สุขภาพต้นเป็นสิ่งสำคัญสูงสุด ถ้าคิดว่าต้นจะเครียดเกินไป ควรงด defoliate โดยเฉพาะช่วงดอก

เอาใบพัดออกเมื่อไหร่ดีที่สุด?

คำถามนี้ไม่ได้มีคำตอบตายตัว แต่มีแนวทางที่ผู้ปลูกส่วนมากใช้ คือควรตัดแต่งในช่วงสัปดาห์สุดท้ายหรือก่อนสุดท้ายของระยะเจริญเติบโต (veg) และอีกครั้งในประมาณสัปดาห์ที่ 3 ของช่วงออกดอก 

ควรให้ปุ๋ยเสริมตอนทำ defoliation หรือไม่?

ไม่ควร ปกติมือใหม่มักเข้าใจผิดว่าปุ๋ยเยอะ = โตดี อันที่จริงควรเติมปุ๋ยวิตามินบี complex นิดหน่อยลงไปในน้ำรด จะช่วยลดอาการช็อกและดีต่อลำต้น ในช่วงออกดอก กัญชาต้องการฟอสฟอรัส และวิตามิน B1 ช่วยให้ดูดซึมฟอสฟอรัสได้ดีขึ้น ใช้ปุ๋ยสาหร่ายทะเลนิดหน่อยแต่เพียง 1/2 - 1/4 ของคำแนะนำเท่านั้น

ข้อดีของการเอาใบพัดออก?

การเอาใบพัดออกมีข้อดีหลัก ๆ ดังนี้

• ช่วยเพิ่มผลผลิต
• แสงเข้าถึงจุดดอกมากขึ้น
• อากาศถ่ายเทใน canopy ดีขึ้น
• กระตุ้นให้ต้นสร้าง cannabinoid ได้มากขึ้น
• ช่วยแบ่งพลังงานของต้นให้ดอกออกขนาดและแน่นทั่วถึงทั้งต้น

ควรเอาใบพัดออกบ่อยแค่ไหน? 

ประเด็นนี้ยังถกเถียงกันมากในวงการปลูกกัญชา มือปลูกบางคนชอบทำ defoliation เรื่อย ๆ ตลอดช่วง vegetative และต่อเนื่องถึง 2-3 สัปดาห์แรกของการออกดอก - แต่ส่วนใหญ่เห็นด้วยว่าควรหลีกเลี่ยงหลังจากผ่านไป 3 สัปดาห์ของช่วงออกดอก เราแนะนำวิธีง่าย ๆ คือ defoliate เฉพาะสัปดาห์ก่อน veg จบ และสัปดาห์ที่ 3 ของช่วงดอก

ถ้าไม่เอาใบพัดออกจะเกิดอะไร?

หากเลือกไม่ defoliate ต้น ควรระวังว่าจุดดอกบางส่วนอาจได้รับแสงไม่พอ และอากาศใน canopy อาจไหลเวียนแย่ ก่อปัญหาเชื้อราหรือ bud rot ได้ และการที่แสงเข้าไม่ถึงดอกทำให้ขนาด-ความแน่น และคุณภาพลดลง

ต้องใช้อุปกรณ์อะไรเอาใบพัดออก?

เวลาตัดใบพัดกัญชาออก มีอุปกรณ์ให้เลือกหลายแบบ สำหรับผู้ปลูกที่มีประสบการณ์จะใช้มือถอนใบ เหมาะกับต้นเล็ก แต่ถ้าต้นใหญ่จะลำบาก หากจะทำ ให้หยิบโคนใบ (จุดที่ติดก้านหรือกิ่ง) ใช้เล็บหัวแม่มือกรีดแล้วหมุนออก จะได้ไม่ทำให้ต้นบาดเจ็บ 

อีกวิธีคือใช้กรรไกรหรือกรรไกรตัดแต่ง แม้จะใช้เวลามากกว่ามือเปล่าแต่แม่นยำกว่า โดยเฉพาะต้นใหญ่อาจจำเป็นต้องใช้กรรไกรดี ๆ เพราะใบใหญ่ดึงออกยาก อาจทำต้นเสียหาย สุดท้าย เลือกใช้อุปกรณ์ที่คุณถนัดที่สุด

ขั้นตอนและจังหวะ defoliation เหมือนกันไหมระหว่างสายพันธุ์ photoperiod กับ autoflowering?

ใช่และไม่ใช่ Auto เป็นต้นที่แข็งแรง แต่มีตัวตั้งเวลาในพันธุกรรมทำให้เจริญเติบโตช่วง vegetative สั้นกว่าต้น photoperiod ส่วนใหญ่ ข้อเสียคือฟื้นตัวน้อยกว่าเมื่อเทียบกับต้นที่ฟื้นได้ช่วงหลังถูกเครียด หากปลูก auto ควรระวังเป็นพิเศษ และ defoliate เฉพาะเมื่อจำเป็นต่อแสงและการระบายอากาศใน canopy เท่านั้น 

9. สรุป

ใบพัดกัญชาสามารถใช้งานได้หลากหลาย ขึ้นอยู่กับเป้าหมายและปริมาณที่มี คุณไม่จำเป็นต้องใช้ใบเพื่อหวังมึน จำไว้ว่าทั้งใบและกิ่งก็มีเส้นใยสูงสำหรับเสริมอาหาร สามารถนำไปทำปุ๋ยหมักหรือม้วน cannagar; ต้นกัญชาคือพืชสารพัดประโยชน์ และยังสามารถเลือกใช้งานได้หลายวิธี ขึ้นกับว่าจะใช้ใบพัดยังไง ถ้าใบฟรอสตี้ สามารถทำน้ำมัน hash น้ำ rosin อาหารผสม ไขมันหรือน้ำมัน infused ได้หมด แม้มีใบไม่มากก็ทำสมูทตี้ได้ แต่หากอยากทำ hash แนะนำเลือกสายพันธุ์ที่สร้างเรซินเยอะ เช่น Strawberry Pie Auto ตัวใหม่ของเรา

สายพันธุ์นี้ให้ไตรโครมดำบนใบเยอะมาก เหมาะทั้งปริมาณและคุณภาพของเรซิน หากปลูกสายพันธุ์ที่ให้ไตรโครมน้อย ก็ยังใช้ส่วนใบเพื่อประโยชน์ด้านเส้นใยได้