หยุดพักทนทานจากกัญชา: ทุกสิ่งที่คุณควรรู้

• 1. หยุดพักทนทาน (tolerance break) คืออะไร?
• 2. ความทนทานไม่ใช่การติด
• 3. ทุกสาร cannabinoids ทำให้เกิดความทนทานไหม?
• 4. ปัจจัยที่มีผลต่อกลไกความทนทาน
• 5. หยุดพักทนทานกี่วันดี?
• 6. สรุป

ผลลัพธ์ที่เราได้รับจากกัญชาสามารถแตกต่างกันมากทุกครั้งที่เราบริโภค ตัวอย่างเช่น บางวันคุณสูบจอยต์แล้วรู้สึกเมาสุดๆจนต้องยกเลิกแผนที่เหลือในวันนั้นไปหมด; ในขณะที่วันอื่นๆคุณสูบบ้องหนักอย่างกับปล่องไฟแต่กลับไม่รู้สึกอะไรเลย. 

นี่อาจเกิดได้จากหลายเหตุผลที่แตกต่างกัน เช่น สายพันธุ์และความแรงของมัน หรือก็คือปริมาณ THC ภายใน หรือบางทีก็อาจเป็นร่างกายและสภาพจิตใจของคุณเองด้วย บางครั้ง การนอนไม่พอหรือรับประทานอาหารไม่เพียงพออาจส่งผลต่อความเมากัญชาได้เช่นกัน อย่างไรก็ตาม เมื่อเราสูบ กิน หรือใช้กัญชาแบบ vape บางครั้งก็อาจรู้สึกหงุดหงิดเพราะไม่รู้สึกอะไรเลย

มีอะไรจะแย่ไปกว่าการสูบกัญชาแล้วไม่เมาอีกไหม? บอกเราได้นะ ซึ่งสาเหตุอาจเป็นเพราะสายพันธุ์กัญชาอ่อนเกินไป หรือเป็นเพราะสิ่งที่เรียกว่าความทนทาน (tolerance) โดยร่างกายของมนุษย์นั้นเป็นสิ่งที่สามารถปรับตัวได้ เรียนรู้ที่จะยอมรับสิ่งใหม่ๆที่เรา“ป้อน”ให้สม่ำเสมอ

ดังนั้นหากคุณให้ร่างกายได้รับกัญชาบ่อยครั้ง กระแอม-กระแอม ทุกวันหรือวันละหลายหน คุณอาจพัฒนา“ความทนทาน”ต่อสารนี้ขึ้นมา และสมควรต้องเริ่มหยุดพักทนทาน (tolerance break)ที่โด่งดัง

1. หยุดพักทนทาน (Tolerance Break) คืออะไร?

ก่อนที่เราจะนิยามว่าหยุดพักทนทานคืออะไร อาจจะต้องอธิบายก่อนว่าคำว่า“ทนทาน”หมายถึงอะไร 

ความทนทาน (tolerance) คืออะไร?

ความทนทาน หมายถึงความสามารถของร่างกายในการรับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น ยาหรือสภาพแวดล้อม อย่างต่อเนื่องโดยไม่เกิดปฏิกิริยาไม่พึงประสงค์

ในแง่ของกัญชา การสร้างความทนทานต่อกัญชาหมายความว่า คุณบริโภคกัญชาได้โดยไม่ได้รับผลที่ควรจะเกิดขึ้นนั่นเอง แต่แน่นอนว่าสิ่งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นแค่ข้ามคืน เพราะความทนทานกัญชาเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นหลังจากร่างกายคุ้นชินกับสารนี้เนื่องจากการบริโภคอย่างต่อเนื่อง

ในความเป็นจริงแล้ว นักสูบกัญชาทุกคนจะค่อยๆชินกับกัญชามากขึ้นเรื่อยๆ คุณยังจำความรู้สึกครั้งแรกๆที่เคยสูบกัญชาได้หรือเปล่า? ครั้งแรกๆทุกอย่างมันสุดกว่าตอนนี้มาก เรายังไม่ชินกับ high แบบเย็นๆสบายๆแบบที่เป็นอยู่ตอนนี้ 

เช่นเดียวกับการใช้ยาอื่นๆ ถ้าคุณให้ร่างกายได้รับ THC บ่อยๆแล้วก็คงเป็นเรื่องปกติที่ร่างกายจะเริ่มชินกับมัน ลองนึกถึงรองเท้าคู่ใหม่ เวลาซื้อมาใหม่ๆมันจะแข็งไปหมด แต่ใช้ไปเรื่อยๆมันก็จะนิ่มเข้ากับเท้าของเราเอง 

แล้ว“หยุดพักทนทาน”คืออะไรล่ะ? การหยุดพักทนทาน หรือที่มักเรียกว่า t-break คือการหยุดใช้กัญชาโดยตั้งใจ ในช่วงระยะเวลาหนึ่งโดยที่ไม่รับกัญชาเข้าไปเลย เพื่อ 'รีเซ็ตร่างกาย' ให้ตอบสนองต่อ THC ได้อีกครั้ง 

2. ความทนทานไม่ใช่การติด

เราเห็นว่าจำเป็นต้องแยกให้ชัดเจนว่าความทนทานกับการติดนั้นมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน ¹

ความทนทานคือสิ่งที่ทำให้คนๆหนึ่งต้องใช้สารในปริมาณมากขึ้นเพื่อให้เกิดผลเช่นเดิม เพราะร่างกายเริ่มชินกับสารนั้น แต่ไม่ได้หมายความว่าคนๆนั้นต้องการใช้สารนั้นทั้งทางร่างกายหรือจิตใจ อันนี้จะเกี่ยวกับเรื่องการติด (dependence) มากกว่า 

คนที่เกิดการพึ่งพิง (dependency) กับบางสิ่งแล้ว จะไม่สามารถต้านแรงกระตุ้นให้บริโภคสิ่งนั้นได้ เกี่ยวกับกัญชาก็เช่นกัน บางคนจะรู้สึกยากที่จะปฏิเสธ หรืองดเว้นจากการใช้กัญชาเมื่อถูกแนะนำให้หยุด

การพึ่งพิงถือได้ว่าเป็นการเสพติดในระดับหนึ่ง แม้กัญชาอาจไม่ได้ทำให้เสพติดโดยตรง แต่อาจทำให้เกิดนิสัยรักความเคยชินในการบริโภค และกลายเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตที่ยากจะเลิกเมื่อจำเป็น 

3. ทุกสาร cannabinoids ทำให้เกิดความทนทานไหม?

เมื่อพูดถึงกัญชา เรากำลังพูดถึงพืชที่มีองค์ประกอบหลากหลาย แม้แต่ในระดับโมเลกุล ดังนั้นแน่นอนว่า ร่างกายไม่ได้ตอบสนองต่อแต่ละองค์ประกอบเหมือนกัน 

สิ่งที่น่าประหลาดใจมากที่สุดคือ ถึง THC จะทำให้เกิดความทนทานกับร่างกายเมื่อใช้ต่อเนื่อง แต่สำหรับ CBD ซึ่งเป็น cannabinoid ชื่อดัง กลับให้ผลตรงข้ามหรือที่เรียกว่าความทนทานถอยกลับ (reverse tolerance)

ความทนทานถอยกลับคืออะไร? ถ้าความทนทานคือคุณต้องการใช้สารมากขึ้นเพื่อให้ได้ผลเท่าเดิม ความทนทานถอยกลับก็คือตรงกันข้าม ยิ่งใช้ CBD บ่อยขึ้น คุณจะต้องใช้ปริมาณน้อยลงในการได้ผลเหมือนเดิม ฟังดูดีเลยใช่ไหม! อ่านบทความเกี่ยวกับ CBD และความทนทานได้ที่นี่:

แล้วเราจะย้อนกลับความทนทานที่ร่างกายมีต่อ THC ได้อย่างไร?

4. ปัจจัยที่มีผลต่อกลไกความทนทาน

เมื่อเรารู้เเล้วว่ากัญชาให้ผลขึ้นอยู่กับเวลาและปริมาณ และความทนทานนี้สามารถย้อนกลับได้ขอบคุณพระเจ้า ยังไม่หมดหวังซะทีเดียว การหยุดพักทนทานจากกัญชาจึงเป็นวิธีที่ได้ผลจริงในการย้อนกลับความทนทานที่เกิดขึ้นนี้ ²

แต่ละคนมีการหยุดพักทนทานที่แตกต่างกันซึ่งเป็นเรื่องปกติ เพราะแต่ละคนสร้างความทนทานต่อกัญชาไม่เท่ากันจากปริมาณหรือสายพันธุ์ที่บริโภค อีกทั้งแต่ละคนก็มี “ค่าทนทานทางชีวภาพ”ที่เป็นเอกลักษณ์อยู่แล้ว ตรงข้ามกับความเชื่อ ผู้หญิงจริงๆแล้วมีความทนทานต่อกัญชามากกว่าผู้ชาย ดังนั้นผู้หญิงอาจต้องเว้นช่วงพักทนทานมากกว่าผู้ชาย

แต่ที่จริงมันมีอะไรมากกว่าความแตกต่างทางเพศ ยังมีปัจจัยเหล่านี้ที่ส่งผลต่อความทนทานกัญชา เช่น:

• โครงสร้างร่างกาย: คนที่มีร่างกายใหญ่กว่าอาจต้องใช้กัญชามากกว่าเพราะร่างกายอาจทนทานสารได้มากขึ้น ในขณะที่คนผอมเล็กอาจไวต่อกัญชามากกว่า แต่ผลกลับกันก็เป็นไปได้เช่นกัน 
• คุณภาพของดอกกัญชา: ถ้าสูบแต่ดอกกัญชาพรีเมียม อาจจะไม่รู้สึกอะไรก็ได้หากสูบของคุณภาพต่ำ 

แต่สิ่งสำคัญสุดที่แบ่งความทนทานของแต่ละคนออกจากกัน ก็คือเรื่องคุณภาพ ลองนึกง่ายๆว่ามีคนสองคน: ก. ชอบทานแต่ของหรูระดับ extra gourmet ข. กินพาสต้าง่ายๆทุกวัน ถ้าให้ก. กินพาสต้าง่ายๆเหมือนข. ก็คงทำหน้าเบ้ไม่ชอบใจ 

ในทางกลับกัน ให้ข. กินอาหาร gourmet แบบก. ก็จะทึ่งกับรสชาติหลากมิติในจานนั้น เหมือนกับคนที่สูบแต่กัญชาคุณภาพต่ำแล้ววันหนึ่งมาลิ้มรสสายพันธุ์ที่ THC สูง สมองจะต้องว้าวกับรสชาติที่ได้ 

แต่น่าเศร้าที่มันก็คล้ายกันในทางตรงข้าม สำหรับสายคุณภาพสูงสุด หากใครแบ่งกัญชาสีออกน้ำตาลมาให้ จะรู้สึกผิดหวังไม่น้อย ไม่ใช่แค่เพราะ(หน้าตาน่าเศร้า) แต่เพราะเราก็มีความทนทานต่อ THC สูงแล้ว ดอกแบบนี้คงไม่โดนใจแน่ 

5. หยุดพักทนทานกี่วันดี?

ใจเย็นๆ ไม่ต้องเครียดไป เรื่องหยุดพักทนทานนี้ไม่จำเป็นต้องทำถึงขั้นสุด ไม่ต้องงดกัญชาหลายเดือนหรือเป็นปีๆ เอาหนักจากบ่าออกเถอะ 

จริงๆแล้ว ไม่มีระยะเวลาที่ 'สมบูรณ์แบบ'สำหรับการหยุดพักทนทาน บางคนลดปริมาณที่ใช้แต่ละวันเองก็ยังรู้สึกได้ถึงความเปลี่ยนแปลง แต่ถ้าอยากให้เห็นชัดเจน แนะนำหยุดพักอย่างน้อย 2-3 วัน ถึงสัปดาห์หรือสองอาทิตย์ก็ดี เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ชัดเจน 

เรารู้ว่าการต้องปฏิเสธหรือหยุดทำสิ่งที่คุณรักมันอาจยากในตอนแรก แต่อย่าลืมว่ามันเป็นผลดีต่อคุณ คุณจะได้กลับมา high เหมือนแต่ก่อน และจะรู้สึกได้เลยว่าแท้จริงแล้วการเว้นช่วงจากกัญชาก็ทำให้ร่างกายสดชื่น
อย่าเข้าใจผิดนะ Mary Jane เรายังรักเธออยู่ แค่ขอพื้นที่บ้าง

ดังนั้น หากคุณตัดสินใจจะหยุดพักทนทานแล้ว ขอแนะนำให้หยุดให้นานที่สุดเท่าที่คุณทำได้เพื่อให้มั่นใจว่าการหยุดพักนี้จะได้ผลเต็มที่ และควรจำไว้ว่าคุณเลือกหยุดพักเพื่อให้ได้สัมผัสความรู้สึกเดิมๆอีกครั้ง 

6. สรุป

โลกของกัญชาเต็มไปด้วยความซับซ้อนและสวยงาม ทุกอย่างเปลี่ยนแปลงและเติบโตเสมอ สิ่งที่เคยชอบในตอนแรก อาจกลายเป็นแค่ความทรงจำเก่า เมื่อเราได้ค้นพบสาร กลิ่น รส หรือวิธีบริโภคใหม่ ๆ 

สิ่งสำคัญคือเราต้องรู้จักฟังสัญญาณร่างกายของตัวเองในทุกๆเรื่อง ไม่ใช่แค่กับกัญชาเท่านั้น ถ้าวันหนึ่งรู้สึกว่ากัญชาไม่ high เหมือนแต่ก่อน ฟังร่างกายแล้วลองหยุดพักทนทานดู!

ลองนึกถึงการกลับมาเจอกัญชาอีกครั้งเป็นแรงบันดาลใจ แล้วสนุกกับผลลัพธ์ใหม่ๆที่กลับคืนมา! อย่าลืมแสดงความคิดเห็นประสบการณ์หยุดพักทนทานของคุณด้วยนะ 

แหล่งข้อมูลจากภายนอก

1. "Tolerance and dependence to Δ9-tetrahydrocannabinol in rhesus monkeys: Activity assessments" Jenny L. Wilkerson, David R. Schulze, และ Lance R. McMahon. มีนาคม 2019.
2. "Marijuana and the Brain, Part II: The Tolerance Factor" Jon Gettman. กรกฎาคม 1995.