ทำความเข้าใจกับช่วงการเจริญเติบโต (Vegetative Stage) ของกัญชา

• 1. ระยะต้นกล้า (seedling phase)
• 2. ช่วงเจริญเติบโต (vegetative phase)
• 3. แล้วออโต้ดอก (autoflowers) ล่ะ?
• 4. บทสรุป

กัญชามีหลากหลายช่วงของวงจรชีวิต ช่วงการเจริญเติบโต (Vegetative stage) คือช่วงที่ต้นกัญชาจะสร้างใบและกิ่งเพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการรองรับและพัฒนาเป็นดอกในอนาคต เช่นเดียวกับพืชชนิดอื่น ๆ กัญชาก็มีหลายขั้นตอน กัญชาจะผ่านช่วงการเจริญเติบโต (Vegetative) และช่วงออกดอก (Flowering) ก่อนที่จะพร้อมสำหรับการเก็บเกี่ยว บทความนี้จะเน้นไปที่การทำความเข้าใจช่วงการเจริญเติบโตของเมล็ดกัญชา โดยเราสามารถถือว่าช่วงเริ่มต้นของระยะเจริญเติบโตเกิดขึ้นตั้งแต่ต้นกล้าเริ่มมีใบแท้ใบแรกปรากฏขึ้นมา ปริมาณสารอาหาร แสง และน้ำที่ต้นกัญชาต้องการจะต้องปรับเปลี่ยนเกือบทุกสัปดาห์ ตั้งแต่เห็นใบแท้ใบแรกจนจบวงจรชีวิตต้นของคุณ คุณอาจเคยได้ยินคําว่า "ความรู้คือพลัง" ซึ่งสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการปลูกกัญชา แทนที่จะเข้าสู่แต่ละช่วงของการเติบโตโดยไม่มีความเข้าใจ การมีความรู้ที่ลึกซึ้งว่าสิ่งที่เกิดขึ้นแต่ละช่วง และสิ่งที่ต้นไม้ต้องการในแต่ละระยะ จะช่วยเอื้อให้การเติบโตพร้อมและสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น

ตามชื่อเลย ในช่วงเจริญเติบโต (Vegetative) ต้นกัญชาจะขยายใบและกิ่งจำนวนมาก พลังงาน สารอาหาร และน้ำที่ได้รับในช่วงนี้จะนำไปสู่การสร้างใบพัดใหญ่ ใบเหล่านี้เปรียบเสมือนแผงพลังงานแสงอาทิตย์ขนาดจิ๋วที่อุดมไปด้วยอวัยวะเฉพาะทางซึ่งช่วยเปลี่ยนแสงเป็นพลังงาน ยิ่งได้รับแสงมาก ต้นก็ยิ่งเติบโตเร็วและสร้างใบได้มากขึ้น หากสภาวะเหมาะสม ต้นกัญชาจะมีพุ่มใบหนาแน่น และต่อไปจะเริ่มสร้างดอกที่มีกลิ่นหอม นอกจากใบแล้ว ในช่วงนี้ยังสร้างปม (Node) ตามข้อของลำต้นซึ่งเป็นตำแหน่งที่จะเกิดดอกในอนาคต ดังนั้นช่วงนี้เสมือนเป็นการวางรากฐานเตรียมพร้อมสำหรับความแข็งแรงของระยะออกดอก เพื่อให้บรรลุเป้าหมายนี้ ต้นจำเป็นต้องได้รับแสง น้ำ และสารอาหารที่เหมาะสม โดยเฉพาะไนโตรเจนที่เป็นหัวใจของการสร้างใบ เพื่อใช้สร้างโปรตีนและเอนไซม์ที่จำเป็นต่อการสร้างเนื้อเยื่อใหม่ ตอนนี้เมื่อคุณรู้แล้วว่าความสำคัญของช่วงเจริญเติบโตนั้นมีมากเพียงใด ได้เวลาทำความเข้าใจอย่างลึกซึ้งเพื่อให้คุณปลูกต้นกัญชาให้แข็งแรง สมบูรณ์ และให้ผลผลิตสูง

1. ระยะต้นกล้า (Seedling Phase)

แม้ว่าระยะต้นกล้าจะไม่ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของช่วง vegetative stage แต่ช่วง vegetative ก็จะเริ่มเมื่อกล้าไม้เริ่มมีใบแท้ใบแรก หลังจากที่คุณเพาะเมล็ดและปลูกเมล็ดกัญชาไว้ คุณจะเห็นใบกลมเล็ก 2 ใบโผล่ขึ้นมา ใบนี้เรียกว่า Cotyledons เป็นใบที่มีหน้าที่หลักในการหล่อเลี้ยงต้นอ่อนก่อนเข้าสู่ช่วงเจริญเติบโต

ต้นกล้าจะใช้เวลาสองสามวันในการโผล่พ้นผิวดินอย่างสมบูรณ์ และหลังผ่านไปประมาณ 2 ถึง 3 สัปดาห์จะเริ่มเห็นใบแท้ ใบแท้คือใบที่มีลักษณะ "เป็นนิ้ว" อันเป็นเอกลักษณ์ของกัญชา เมื่อคุณเห็นใบลักษณะนิ้วปรากฏ ต้นของคุณได้เข้าสู่ช่วง vegetative แล้ว นักปลูกกัญชาหลายคนมักมองข้ามระยะต้นกล้า ซึ่งเข้าใจได้ เพราะช่วงนี้สั้นมาก และต้นยังเล็กจนดูเหมือนว่าจะยังไม่มีอะไรสำคัญเกิดขึ้น

แต่อันที่จริง ช่วงนี้ถ้าคุณดูแลต้นกล้าไม่ดีอาจมีปัญหาตามมาได้ ต้องมั่นใจว่าคุณให้แสงเพียงพอเพื่อป้องกันไม่ให้ต้นกล้าสูงโปร่ง (leggy) เพราะก้านยาว บาง อ่อน อาจมีปัญหาโครงสร้างตามมาเมื่อโต คุณควรหาจุดพอดีของการรดน้ำ เติมน้ำได้เมื่อผิวหน้าดินแห้งประมาณ 2-3 เซนติเมตร อย่ารดน้ำมากจนเกินไป เพราะจะทำให้เกิดโรครากเน่าและต้นอาจเสียหายก่อนจะเติบโตจริงจัง 

2. ช่วงเจริญเติบโต (Vegetative Phase)

เมื่อใบแท้ใบแรกปรากฏขึ้นอย่างชัดเจน ต้นของคุณก็เข้าสู่ช่วง vegetative อย่างเป็นทางการ แม้จะดูเหมือนไม่มีอะไรสำคัญสำหรับเรา แต่สำหรับต้นกัญชาเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญมาก

นี่แปลว่าต้นรอดจากระยะกล้ามาแล้ว และตอนนี้เริ่มใช้ใบและแสงแดดในการสังเคราะห์แสง โดยเป็นช่วงที่ต้นจะเจริญเติบโตอย่างแท้จริง ในระยะนี้ต้นกัญชาต้องการสารอาหารเพิ่มมากขึ้น (โดยเฉพาะไนโตรเจน) รวมถึงน้ำที่มากขึ้นเป็นรายสัปดาห์ เมื่อรวมกับการจัดแสงแบบ 18/6 จะช่วยให้ต้นผลิตน้ำตาลและเติบโตได้ดี

{post: 1132}

สิ่งแวดล้อมในพื้นที่ปลูกก็ควรปรับตาม เช่น เริ่มด้วยความชื้นประมาณ 60-70% ความชื้น เมื่อเห็นใบแท้ใบแรก และลดเหลือประมาณ 50% ก่อนถึงระยะก่อนออกดอก (pre-flowering) อุณหภูมิควรอยู่ระหว่าง 20-25 องศาเซลเซียส เพื่อให้เป็นสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับต้น

หากคุณสามารถสร้างสภาวะแบบนี้ได้ คุณจะเห็นใบพัดคู่ใหม่เกิดขึ้นทุกวัน ซึ่งช่วงนี้เองจะสามารถเห็นลักษณะสายพันธุ์ของกัญชา (strain's lineage) ได้อย่างชัดเจน Indicas มักสูงต่ำและแตกกิ่งพุ่มแน่น ในขณะที่Sativas จะสูงและใบพัดกระจายไปทั่วต้น เมื่อโตขึ้นจนมีประมาณ 4-5 ปม (node) จะมีความแข็งแรงมากขึ้น และสามารถเริ่มทำLST ได้ เพราะช่วงนี้ลำต้นและกิ่งแข็งแรงพอ ไม่เปราะบางเหมือนช่วงแรกที่ใบใหม่กำลังงอก

ต้องระวังอย่าให้น้ำหรือธาตุอาหารมากเกินไป โดยเฉพาะในช่วงสัปดาห์แรก ๆ ของ vegetative ถึงแม้โครงสร้างต้นดูแน่นและแข็งขึ้น แต่ก็ยังไวต่อความเปลี่ยนแปลง รดน้ําหรือใส่ปุ๋ยมากเกินไปขณะที่ต้นยังอ่อนจะทำให้เกิดอาการใบไหม้จากปุ๋ยเกินและการเจริญเติบโตช้าจากรดน้ำมากเกินไป

ด้วยการผสมผสานระหว่างแสง สารอาหาร ความชื้น และอุณหภูมิอย่างเหมาะสม จะช่วยให้ต้นกัญชาเจริญเติบโตได้ดีและสมบูรณ์ในช่วงนี้ นั่นหมายความว่า ต้นจะเติบโตแข็งแรง มีใบแน่น และระบบรากแข็งแรง ซึ่งส่วนเหล่านี้มีความสำคัญอยากมากต่อน้ำหนักของดอกในช่วงออกดอก

3. แล้วออโต้ดอก (Autoflowers) ล่ะ?

ออโต้ดอก (Autoflowers) ไม่ได้ขึ้นกับรอบแสงไฟในการโตหรือออกดอก ต่างจากสายพันธุ์ photoperiod ที่ต้องการวงจรแสง 18/6 คือสายพันธุ์กัญชาออโต้ดอกจะเจริญเติบโตตั้งแต่เมล็ดจนถึงเก็บเกี่ยวภายใต้รอบแสงเดิม ไม่ว่าจะเป็น 18/6, 20/4 หรือ 24/0 นี่เป็นเพราะออโต้ดอกมีกรรมพันธุ์ Ruderalis ซึ่งทำให้ต้นมีลักษณะออโต้ฟลาวเวอริ่ง (autoflowering) แต่แบบนี้แปลว่าออโต้ดอกไม่มีช่วง vegetative เลยหรือไม่? คำตอบก็คือ ไม่

แม้ไม่ได้ขึ้นกับปริมาณแสงหรือความมืด ออโต้ดอกก็ยังคงผ่านทุกระยะเหมือนกัญชาทั่วไป ได้แก่ ระยะต้นกล้า, vegetative และออกดอก ต่างกันเพียงว่าการเปลี่ยนจากช่วง vegetative เป็น flowering ของออโต้ดอกนั้นจะขึ้นกับอายุของต้นไม่ใช่จำนวนชั่วโมงแสง/มืด กล่าวคือ ต้นจะเริ่มออกดอกทันทีเมื่อถึงวัย ไม่สามารถยืดระยะ vegetative หรือ flowering แบบ photoperiod strains ได้

4. บทสรุป

ในระยะต้นกล้านั้น ต้นอ่อนยังอาศัยธาตุอาหารสำรองจาก Cotyledons หลังจากหมดสำรองและเริ่มผลิใบแท้แล้ว คุณต้องเริ่มให้ปุ๋ยและระมัดระวังในปริมาณที่ให้ อาหาร แม้โครงสร้างจะดูแข็งแรงขึ้น ต้นก็ยังไวต่อน้ำมากเกินไปหรือให้อาหารมากเกินไป ทุกสิ่งที่เกิดขึ้นกับต้นจะส่งผลต่อผลผลิตสุดท้ายและโดยเฉพาะการเติบโตในช่วงถัดไปซึ่งก็คือช่วงออกดอก จำไว้ว่าหากคุณสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม ต้นของคุณก็จะเติบโตแข็งแรงและสมบูรณ์ แต่ถ้ามีปัญหา ต้นต้องใช้เวลาฟื้นตัวและส่งผลให้ต้นเล็กลง หรือปริมาณและคุณภาพของผลผลิตลดลง ดังนั้นดูแลต้นกัญชาให้แข็งแรงและมีความสุขอยู่เสมอ!