กัญชาในนิวซีแลนด์: คู่มือสถานะทางกฎหมาย

• 1. การจัดประเภทกัญชาในกลุ่มยาเสพติดผิดกฎหมาย
• 2. การครอบครองโดยทั่วไป
• 2. a. ตำรวจมีสิทธิ์ค้นตัวเมื่อใด?
• 2. b. เมื่อครอบครองกลายเป็นการจำหน่าย
• 3. การปลูกกัญชา
• 3. a. เมล็ดพันธุ์กัญชาถูกกฎหมายในนิวซีแลนด์หรือไม่?
• 4. Cbd ถูกกฎหมายในนิวซีแลนด์หรือไม่?
• 5. การปฏิรูปกัญชาแบบค่อยเป็นค่อยไป
• 5. a. การให้ถูกกฎหมายกัญชาอุตสาหกรรม
• 5. b. กัญชาทางการแพทย์ในนิวซีแลนด์
• 6. สรุป

นักท่องเที่ยวที่มาเยือนนิวซีแลนด์ไม่ควรแปลกใจหากเห็นผู้คนสูบกัญชา ไม่ว่าจะบนท้องถนนหรือในงานปาร์ตี้ คอนเสิร์ต และกิจกรรมต่างๆ ในปี 2006 สำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติได้ประเมินว่า 13.4% ของผู้ที่มีอายุระหว่าง 16-64 ปี เคยใช้กัญชา ซึ่งทำให้นิวซีแลนด์อยู่ในอันดับ 9 ของโลกในด้านการใช้กัญชาอย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิต ที่น่าประหลาดใจกว่านั้นคือกฎหมายกัญชาในนิวซีแลนด์ค่อนข้างเข้มงวด ซึ่งเป็นหลักฐานเพิ่มเติมที่ชี้ให้เห็นว่านโยบายการห้ามปรามแทบไม่มีผลต่อระดับการบริโภคแต่อย่างใด

การจัดประเภทกัญชาในกลุ่มยาเสพติดผิดกฎหมาย

ตามพระราชบัญญัติการใช้ยาเสพติดในทางที่ผิดของนิวซีแลนด์ (Misuse of Drugs Act) ที่ประกาศใช้ในปี 1975 มียาเสพติดผิดกฎหมาย 3 ประเภท ซึ่งถูกจัดกลุ่มตามความเสี่ยงที่ก่อให้เกิดต่อผู้ใช้และสังคมโดยรวม การจัดประเภทนี้ยังเต็มไปด้วยความย้อนแย้ง ตัวอย่างเช่น ประเภทที่อันตรายที่สุดคือ Class A รวมถึงเฮโรอีน เมทแอมเฟตามีน โคเคน และเห็ดวิเศษ ขณะที่กัญชาและสารสกัดของมันจัดอยู่คนละประเภท คือตั้งแต่ Class B ถึง Class C

Class B รวมถึงสารสกัดเข้มข้น เช่น น้ำมันกัญชา แฮชิช (ซึ่งถือว่ามีความเสี่ยงสูง) ส่วน Class C ประกอบด้วยชิ้นส่วนที่ยังไม่ได้แปรรูปของต้นกัญชา เช่น ใบ ดอก และเมล็ด (ซึ่งมองว่ามีความเสี่ยงปานกลาง) สารใด ๆ ที่อยู่ในรายการนี้ผิดกฎหมายทั้งหมด หมายความว่าคุณไม่สามารถปลูก ใช้ หรือครอบครองกัญชาได้

การครอบครองโดยทั่วไป

การมีครอบครองกัญชาไม่ว่าปริมาณใดก็ตาม ไม่ว่าจะอยู่กับตัวหรือในทรัพย์สิน ถือว่าผิดกฎหมายในนิวซีแลนด์ ผู้กระทำผิดอาจถูกปรับสูงสุดถึง 500 ดอลลาร์นิวซีแลนด์ ศาลยังสามารถตัดสินจำคุกสูงสุด 3 เดือน อย่างไรก็ตาม พระราชบัญญัติดังกล่าวมีคำแนะนำไม่ให้ลงโทษจำคุกจากการครอบครองสารประเภท C เพียงอย่างเดียว และด้วยอัตราการใช้ที่สูงมากในนิวซีแลนด์ ส่วนใหญ่จึงมักปล่อยตัวผู้กระทำผิดครั้งแรกและยึดของกลางเท่านั้น

ข้อมูลจากการศึกษาปี 2002 ระบุว่ามีน้อยกว่า 4% ของผู้ที่ถูกจับจากการครอบครองกัญชาถูกตัดสินว่าผิด และในกลุ่มนี้ มีน้อยกว่า 10% ที่ต้องโทษจำคุก ซึ่งทุกรายยังมีคดีอาชญากรรมอื่นร่วมด้วย สิ่งที่น่าห่วงคือ เมื่อถึงอายุ 21 ปี มีผู้ใช้กัญชา 1 ใน 20 คนในนิวซีแลนด์อาจถูกจับกุม และยังมีอคติทางเชื้อชาติและเพศอย่างชัดเจน โดยชาวเมารีมีโอกาสถูกตำรวจจับกัญชาสูงกว่า 4 เท่า และผู้ชายมากกว่าผู้หญิงถึง 9 เท่า

ตำรวจมีสิทธิ์ค้นตัวเมื่อใด?

ตำรวจจะสามารถค้นตัวคุณเพื่อตรวจหายาเสพติดได้ในกรณีต่อไปนี้:

• หากได้รับอนุญาตจากคุณ,
• หากมีหมายค้น,
• หากถูกจับกุม,
• หากมีเหตุผลอันควรเชื่อว่าคุณครอบครองยาเสพติด

สามารถจินตนาการได้ว่าความ "เหตุผลอันควร" สำหรับกัญชาคืออะไร เช่น เจ้าหน้าที่ดมกลิ่นกัญชา, พบเห็นการใช้, หรือคุณมีอาการเมา หากพบกัญชาในรถหรือบ้านของคุณ ศาลต้องเป็นฝ่ายพิสูจน์ว่าคุณรับรู้และมันเป็นของคุณ

เมื่อครอบครองกลายเป็นการจำหน่าย

หากพบว่าบุคคลใดมีครอบครองกัญชาเกินหนึ่งออนซ์ (28 กรัม) จะสันนิษฐานโดยอัตโนมัติว่าเพื่อการจำหน่าย ซึ่งอาจนำไปสู่โทษจำคุกสูงสุด 8 ปี จำเลยต้องพิสูจน์ด้วยตนเองว่าครอบครองจำนวนมากเพื่อใช้ส่วนตัวเท่านั้น ในปี 2007 ศาลสูงสุดนิวซีแลนด์ตัดสินว่าประเด็นนี้ขัดกับหลักรัฐธรรมนูญที่ให้สันนิษฐานว่าเป็นผู้บริสุทธิ์จนกว่าจะพิสูจน์ความผิด อย่างไรก็ตาม แม้กฎหมายจะไม่ชัดเจน ตำรวจก็ยังคงดำเนินคดีในฐานะผู้ค้ายา หากพบว่าครอบครองกัญชาจำนวนมาก

การปลูกกัญชา

ตามกฎหมายของนิวซีแลนด์ “การปลูก” คือคำครอบคลุมกิจกรรมทุกอย่างที่เกี่ยวกับการดูแลต้นกัญชา รวมถึงการเพาะเมล็ดหรือเก็บเกี่ยวดอกจากต้นที่ขึ้นเองในธรรมชาติ

มีการกำหนดระดับความผิด 3 ขั้น ตั้งแต่ปลูกใช้เอง ปลูกขนาดเล็ก ไปจนถึงขนาดใหญ่ โดยบทลงโทษจะเพิ่มขึ้นตามระดับการกระทำ ขั้นต่ำคือโทษปรับ 2,000 ดอลลาร์นิวซีแลนด์ และอาจถูกจำคุกสูงสุด 2 ปี หรือสูงสุด 7 ปีในกรณีที่ถูกฟ้องศาล

หากศาลพิสูจน์ได้ว่าการปลูกกัญชาเพื่อใช้เกินกว่าบุคคลทั่วไป อาจถูกตั้งข้อหาครอบครองและค้ายาเพิ่มเติม โดยการค้ายาเสพติดถือเป็นคดีอาชญากรรมร้ายแรงมาก และในกรณีกัญชาอาจนำไปสู่โทษจำคุกสูงสุด 14 ปี

เมล็ดพันธุ์กัญชาถูกกฎหมายในนิวซีแลนด์หรือไม่?

ไม่อย่างแน่นอน รายละเอียดตามกฎหมายอาจไม่ชัดเจนมากนัก แต่พระราชบัญญัติการใช้ยาเสพติดในทางที่ผิดปี 1975 จัดให้เมล็ดพันธุ์กัญชาเป็นสารประเภท C เช่นเดียวกับส่วนอื่น ๆ ของพืชกัญชา หมายความว่าหากกระทำผิด อาจต้องโทษจำคุกสูงสุด 3 เดือน และ/หรือปรับ 500 ดอลลาร์นิวซีแลนด์ เว็บไซต์ของตำรวจนิวซีแลนด์เรียกสิ่งนี้ว่า “การครอบครองเมล็ดหรือผลของพืชต้องห้าม” และระบุว่าอาจต้องโทษจำคุกสูงสุด 1 ปี และ/หรือปรับ 500 ดอลลาร์

CBD ถูกกฎหมายในนิวซีแลนด์หรือไม่?

นิวซีแลนด์มีความคืบหน้าสำคัญในการให้ถูกกฎหมายผลิตภัณฑ์ CBD โดยมีการเปิดตัวโครงการกัญชาทางการแพทย์ (Medical Cannabis Scheme) จากกระทรวงสาธารณสุข ตั้งแต่ 1 เมษายน 2020 ซึ่งช่วยให้เข้าถึงผลิตภัณฑ์กัญชาทางการแพทย์ รวมถึงน้ำมัน CBD ได้ง่ายขึ้น ปัจจุบัน แพทย์ที่ได้รับใบอนุญาตในนิวซีแลนด์ทุกคนสามารถสั่งจ่ายผลิตภัณฑ์ CBD ที่เป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนดได้

ผลิตภัณฑ์ยา CBD ที่ถูกกฎหมายต้องมี cannabidiol และ THC หรือ cannabinoids ที่มีฤทธิ์ทางจิตต่ำกว่า 2% และไม่มีสารควบคุมอื่นๆ สำคัญมากที่ต้องสังเกตว่าผลิตภัณฑ์ CBD ส่วนใหญ่ในตลาดสากลไม่เข้าเงื่อนไขนี้ ดังนั้นแพทย์จึงต้องจ่ายหรือหาผลิตภัณฑ์ CBD Isolate หรือ Broad Spectrum CBD ที่ถูกกฎหมายมาให้ผู้ป่วย แม้ว่า Full-Spectrum CBD ซึ่งเป็นเวอร์ชั่นที่ไม่ผ่านการกลั่นอย่างสมบูรณ์จะถูกมองว่าเป็นสินค้าที่มีคุณภาพดีกว่า แต่ก็ถือเป็นกัญชาทางการแพทย์ที่อยู่ในหมวดกฎหมายที่ต่างออกไป

การปฏิรูปกัญชาแบบค่อยเป็นค่อยไป

นิวซีแลนด์มีการเปลี่ยนแปลงกฎหมายกัญชาอย่างค่อยเป็นค่อยไปในช่วงหลายปีหลัง โดยเริ่มไปสู่การยอมรับประโยชน์ของพืชทั้งในเชิงอุตสาหกรรมและการแพทย์

การให้ถูกกฎหมายกัญชาอุตสาหกรรม

ในปี 2006 นิวซีแลนด์ได้ก้าวสำคัญในเรื่องการปฏิรูปกัญชา โดยอนุญาตให้ปลูกและจำหน่ายกัญชาอุตสาหกรรม (Industrial Hemp) ซึ่งเป็นสายพันธุ์กัญชาที่ไม่มีฤทธิ์เมา และปัจจุบันถูกควบคุมอย่างผ่อนคลายขึ้น สามารถปลูกในเชิงพาณิชย์ได้แล้ว

อย่างไรก็ตาม บริษัทที่ต้องการปลูก ค้า หรือแปรรูปกัญชาอุตสาหกรรมยังต้องขอใบอนุญาตจาก Medsafe (หน่วยงานยาของกระทรวงสาธารณสุข) อยู่ เพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่างภาคธุรกิจและการควบคุมเมล็ด/ต้นกัญชาตามความเหมาะสม

กฎที่สำคัญที่สุดคือการรักษาค่า THC ให้อยู่ในขีดจำกัดเข้มงวด หากผลผลิตมี THC เกิน 0.5% ต้องเก็บเกี่ยวหรือทำลายซะ ลำต้นและผลิตภัณฑ์ที่ผ่านกระบวนการแล้วได้รับการยกเว้นจากข้อห้ามใช้งานในพ.ร.บ.ปี 1975 จึงไม่ต้องขอใบอนุญาต ใบอนุญาตนำเข้า-ส่งออกกัญชาอุตสาหกรรมยังออกตามกฎระเบียบปี 1977

กัญชาทางการแพทย์ในนิวซีแลนด์

พระราชบัญญัติการใช้ยาเสพติดในทางที่ผิดได้รับการแก้ไขครั้งแรกในเดือนธันวาคม 2018 เพื่อขยายการใช้กัญชาทางการแพทย์อย่างกว้างขวางขึ้น ทำให้ผู้ป่วยที่อยู่ในปีสุดท้ายของชีวิตสามารถเข้าถึงกัญชาได้ และปูทางสู่อุตสาหกรรมกัญชาทางการแพทย์ของประเทศเอง ในปี 2022 กฎหมายได้รับการปรับปรุงอีกครั้ง ปัจจุบันดอกกัญชาแห้งสามารถรับได้ด้วยใบสั่งแพทย์ ไม่ใช่แค่ดูแลแบบประคับประคอง แต่กับผู้ที่อาจได้รับประโยชน์ในการรักษาอาการปวด นอนหลับ หรือวิตกกังวล

การปฏิรูปนี้เกิดขึ้นหลังจากการเรียกร้องจากผู้ป่วยโรคเรื้อรังชาวนิวซีแลนด์จำนวนมากที่พบว่ากัญชาให้ความบรรเทาได้ กฎหมายฉบับนี้ยังต้องการเปิดโอกาสให้ภาคธุรกิจในนิวซีแลนด์ผลิตกัญชาทางการแพทย์และผลิตภัณฑ์เกี่ยวข้องทั้งภายในและต่างประเทศ อีกทั้งนักเคลื่อนไหวยังหวังว่าการเปลี่ยนแปลงนี้จะช่วยชุมชนเมารีที่ขาดโอกาส โดยเฉพาะแถบชายฝั่งตะวันออกของเกาะเหนือ ให้เปลี่ยนอุตสาหกรรมผิดกฎหมายให้กลายเป็นภาคถูกกฎหมาย

ผู้ป่วยโรคเรื้อรังเช่นอาการปวดจากอายุรกรรม เดิมจำเป็นต้องรอการกำหนดระเบียบใหม่และมาตรฐานนานถึงหนึ่งปี แต่ปัจจุบัน ดอกกัญชาแห้งสั่งจ่ายได้ที่ร้านขายยาที่ได้รับอนุญาต หรือผ่านบริการขนส่งหลังสั่งซื้อออนไลน์ โดยยาเหล่านี้นำเข้าจากประเทศออสเตรเลีย

แม้กระทรวงสาธารณสุขจะแนะนำให้ใช้กัญชาเป็นชา แต่ในความเป็นจริงแล้ว สารสำคัญในกัญชาไม่ละลายน้ำ ผู้ป่วยส่วนใหญ่จึงนิยมสูบหรือใช้เครื่อง vaporizer ตามกฎหมาย แพทย์ห้ามโฆษณาถึงความพร้อมของกัญชาทางการแพทย์ ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากไม่ทราบตัวเลือกการรักษานี้ แม้จะมีข้อจำกัด แต่การใช้กัญชาทางการแพทย์เพิ่มขึ้นถึง 84% ในปี 2020 โดยอาการปวดเรื้อรังยังเป็นเหตุผลหลักที่ใช้กัญชาทางแพทย์

สรุป

แม้กฎหมายกัญชาในนิวซีแลนด์จะยังคงเข้มงวด แต่การปฏิรูปกัญชาอุตสาหกรรมและกัญชาทางการแพทย์ล่าสุด แสดงให้เห็นว่าประเทศเริ่มตระหนักถึงประโยชน์ของกัญชามากขึ้น เมื่อกระแสโลกที่เกี่ยวกับกฎหมายกัญชายังคงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ก็มีความหวังว่านิวซีแลนด์จะปรับเปลี่ยนนโยบายตามทัศนคติและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่เปลี่ยนไป ในขณะนี้ สิ่งสำคัญที่สุดสำหรับทั้งประชาชนและนักท่องเที่ยวคือการเข้าใจข้อกฎหมายปัจจุบัน และหลีกเลี่ยงปัญหาทางกฎหมายที่อาจเกิดขึ้น