Afganistan'da Ot: Esrarın Yasal Durumu Rehberi

• 1. Afganistan'da esrar yasaları
• 1. a. Bulundurma
• 1. b. Satış
• 1. c. Yetiştirme
• 2. Afganistan’da cbd yasal mı?
• 3. Afganistan’a esrar tohumu göndermek yasal mı?
• 4. Afganistan’da medikal esrar
• 5. Afganistan’da endüstriyel kenevir
• 6. Tarih ve politika
• 6. a. Politika
• 7. Yararlı İpuçları

Kırk milyona yakın nüfusa sahip Afganistan, Orta Asya'da denize kıyısı olmayan ve yüzyıllara dayanan zengin bir esrar yetiştiriciliği ve kullanımı geçmişine sahip bir ülkedir. Ülkenin geniş dağlık bölgelerinde kendiliğinden yetişen esrar, Afganistan'ın dünya çapında en büyük üreticilerden biri olduğu söylenmektedir. 

2010 yılında Birleşmiş Milletler, Afganistan'ın dünyanın bir numaralı esrar üreticisi olduğunu bildirdi. Ancak doğal büyüme potansiyeline rağmen, Afganistan'da esrar hâlâ yasadışıdır ve Taliban'ın yeniden iktidara gelmesiyle ülkenin esrar yasalarında değişiklikler olması gündemdedir. Bugünkü makalemizde, Afganistan'daki mevcut esrar yasasına, ülkenin bitkiyle olan geçmişine ve diğer önemli detaylara göz atacağız.

1. Afganistan'da Esrar Yasaları

Bulundurma

Hem esrar kullanımı hem de bulundurulması Afganistan'da yasadışıdır. Yüzyıllardır ülkede yetiştirilen ve kullanılan esrar, ilk kez 1973 yılında Kral Zahir Şah tarafından yasaklanmıştır. 2005 tarihli Uyuşturucu Maddeyle Mücadele Yasası ise, 10 grama kadar esrar ile yakalanan kişilere aşağıdaki cezaların uygulanacağını belirtir:

• Üç ay hapis
• 5.000 ila 10.000 AFN (€58 – €116) arası para cezası.

10 gramın üzerinde esrar bulunduranlar için cezalar şu şekilde artar:

• Bir ila üç yıl arası hapis cezası
• 50.000 ila 100.000 AFN (€580 – €1160) arası para cezası.

Afganistan'da esrar bulundurmanın cezaları oldukça ağır olsa da, özellikle ünlü Afganistan haşişi ülkede hâlâ popülerdir. Çoğu Afgan genellikle charas olarak bilinen yerel haşiş türünü içmeyi tercih eder.

Satış

Esrar satışı, ithalatı ve ihracatı Afganistan'da yasa dışıdır ve yasayı çiğneyenler için ciddi yaptırımlar söz konusudur. Çoğu ülkede olduğu gibi, ele geçirilen esrar miktarı suçlunun cezasında en belirleyici etkendir. Esrar satan, ithal eden veya ihraç edenler, yakalanan miktara göre artan hapis ve para cezalarıyla karşılaşır. Örneğin, 250 gramdan az esrar tedarik eden kişi üç aya kadar hapis ve 5.000 ila 10.000 AFN (€58 – €116) para cezası ile karşılaşır. Tipik olarak, suçlunun bulundurulan her çeyrek kilo esrar için cezası arttırılır. Yani, 500 gram için ceza altı ay hapis ve 10.000 ila 50.000 AFN (€116 – €580) para cezasına yükselir.

On kilo ve üzeri esrar satan büyük ölçekli dağıtıcılar 10 ila 15 yıl arasında hapis ve 1 milyon ila 1,5 milyon AFN (€11.598 – €17.375) para cezası bekleyebilir. Bu ağır yaptırımlara rağmen, Afganistan'da esrar büyük oranda üretilmeye devam ediyor. Belirtildiği gibi, Birleşmiş Milletler Afganistan'ı dünyanın en büyük esrar tedarikçisi olarak ilan etmiştir. Raporlarına göre, yılda 1.500 ila 3.500 ton esrar yurt dışına gönderilmektedir. Taliban yönetimine girilmesiyle birlikte bu cezaların daha da artabileceği öngörülüyor; çünkü örgüt, uyuşturucu kullanımına sıfır tolerans göstermesiyle biliniyor.

Yetiştirme

Afganistan'da esrar yetiştirmek yasaktır. Yalnızca bir şirket ya da kurumun tıbbi veya araştırma amaçlı esrar yetiştirmesine lisans verildiği durumda istisna uygulanır. Ancak, Taliban'ın yeniden kontrolü ele almasıyla birlikte 2021'in sonunda rejim, Alman bir firmayla esrar ürünleri üretim tesisi için anlaşmaya varıldığını duyurdu. Afgan İçişleri Bakanlığı'nın sosyal medya paylaşımlarına göre, Alman Cpharm şirketi, ülkede 400 milyon dolardan fazla yatırımla bir esrar üretim tesisi kurmak üzere anlaştı.

Bakanlığın paylaştığı tweet'te, projenin "yakında resmî olarak başlatılacağı ve yüzlerce kişiye iş imkânı sunulacağı" belirtildi. Esrar yetiştiriciliğinin hâlâ yasak olduğu bir ülkede sürpriz bir gelişme… Taliban'ın önümüzdeki yıllarda esrar yasasına yaklaşımı tamamen kestirilemez. Ancak, şu anda esrar yetiştiren herkes dokuz aya kadar hapis cezası ve 5.000 ila 20.000 AFN (€57 – €231) para cezası riski taşır. Yasadışı olmasına rağmen, son on yılda esrar üretimi önemli ölçüde arttı. Birçok çiftçi, uzun zamandır ülkenin başlıca ürünü olan haşhaş yerine esrar yetiştirmeyi tercih ediyor.

2. Afganistan’da CBD Yasal mı?

Afgan hukukunda CBD ile esrarı ayıran özel bir düzenleme yoktur. Bu nedenle CBD ürünlerinin tamamı, THC seviyesinden bağımsız olarak, Afganistan'da yasadışıdır. Taliban, ülkede tıbbi kenevir geliştirme projeleri başlatmaya çalışsa da, bu girişimlerin sıradan insanlar için olumlu bir sonuca yol açıp açmayacağı henüz net değildir.

3. Afganistan’a Esrar Tohumu Göndermek Yasal mı?

Şu anda esrar tohumlarının ülkeye gönderilmesini veya ülke içinden gönderilmesini açıkça yasaklayan bir kanun yoktur. Ancak, bitkinin Afganistan’daki yasal durumu göz önünde bulundurulduğunda, esrar tohumu göndermek önerilmez.

4. Afganistan’da Medikal Esrar

Taliban'ın 2021'de kontrolü ele geçirmesinden önce Afganistan'da tıbbi esrar veya ona erişim imkânı yoktu. Günümüzde tıbbi amaçlarla esrar yetiştirme planları yapılsa da, rejim uyuşturucu kullanımı konusunda oldukça katı bir tavır sergiliyor.

2021 yazında Taliban'ın tekrar iktidarı ele geçirmesinin ardından, esrar ve Afgan haşişi kullananlar da dahil olmak üzere madde bağımlılarına yönelik gizli baskınların düzenlendiği ve bu kişilerin tedavi programlarına katılmazlarsa şiddetle tehdit edildiği bildirildi. Yani, Taliban tıbbi esrar yetiştiriciliğinden elde edilecek finansal kazanca sıcak baksa da, önümüzdeki yıllarda ülke vatandaşlarının tıbbi ürünlere erişmesinin düşük bir ihtimal olduğu düşünülüyor.

5. Afganistan’da Endüstriyel Kenevir

CBD'de olduğu gibi, Afgan hukukunda esrar ile endüstriyel keneviri ayıran herhangi bir hüküm yoktur. Bu nedenle, CBD Afganistan'da yasadışıdır. Yüzyıllar boyunca yetiştirilmiş olmasına rağmen, 1970’lerde çıkarılan bir yasa kenevir üretimini açıkça yasaklamıştır. Taliban’ın dönüşü sonrası aradan geçen yıllarda birçok Afgan kenevir çiftçisi ürünlerinin rejim tarafından el konulduğunu bildirdi.

6. Tarih ve Politika

Afganistan uzun zamandır esrar bitkisiyle önemli bir ilişki içindedir. Araştırmalar, bitkinin binlerce yıl önce bu topraklarda ortaya çıktığını gösteriyor. Esrarın kesin kökeni konusunda hâlâ tartışmalar olsa da, Afganistan'ın esrarı dini, kültürel ve günlük yaşamda kullanan ilk ülkelerden biri olduğu kesin. Özellikle indica esrar bitkisinin Afganistan kökenli olduğuna inanılır, ancak sativa türlerinin de Orta Asya'da bulunması nedeniyle her iki türün ilk kez burada yetişmiş olma ihtimali vardır.

20. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, hem sativa hem de indica bitkileri ülkede daha yaygın yetiştirilmeye başlandı. Ayrıca, her iki türün birlikte yetiştirilmesinin bazı hibrit çeşitlerin tesadüfen ortaya çıkmasına yol açtığı düşünülüyor. Bugün, dünya genelinde tüketilen esrarın çoğu hibrittir; buna Afghan Kush gibi kendi çeşitlerimiz de dahil.

1960'lara gelindiğinde, ülkeye artan turizm sayesinde Afgan haşişi kısa sürede efsaneleşmiş ve dünyanın en iyilerinden biri olarak kabul edilmeye başlamıştır. Popülaritesinin artmasıyla birlikte, yüzyıllar boyunca toplumda kabul gören ve düzenli olarak tüketilen Afgan haşişi, 20. yüzyılın sonlarına doğru ülkeyi derinden etkileyen uyuşturucu kaçakçılığı endüstrisinin temel unsurlarından biri olmuştur.

Politika

Ülke son yıllarda esrar ve kenevirin yasallaştırılması fikriyle zaman zaman flört etmiş olsa da, Uluslararası Uyuşturucu Kontrol Kurulu 2019'da BM kurumlarını Afganistan'daki uyuşturucu ticaretinin ciddi sorunlarına eğilmeye çağırmıştı. Bu hamle, Afganistan'da esrar pazarının yasallaşmasının önünü kesti. Elbette, 2021'de Taliban'ın yeniden iktidara gelmesiyle esrarın yasallaştırılması artık neredeyse imkânsız görünüyor. 

Bununla birlikte, tıbbi esrar alanına gireceklerini açıklamaları, bitkinin yasallaşmasına yönelik gelecekteki planları tahmin etmenin güç olduğunu gösteriyor. Uyuşturucuya hoşgörüsüzlükle tanınan ülkenin ekonomisi dünyanın en yoksullarından biri; dolayısıyla esrardan ciddi gelir elde etmek cazip bir seçenek olabilir.

Taliban'ın daha ilerici yasalar çıkarıp çıkarmayacağını kestirmek zor; ancak geçen yıl sonunda duyurulan anlaşma, en azından esrarın ekonomik bir değer olarak potansiyelini araştırmaya istekli olduklarını gösteriyor. Şu anda, esrar ve özellikle Afgan haşişi ülkenin en popüler ve yaygın olarak tüketilen yasa dışı maddeleri. Erkek nüfusun yaklaşık %9’unun düzenli olarak esrar kullandığı, kadınlarda ise bu oranın sadece %0,2 olduğu tahmin ediliyor.

7. Yararlı İpuçları

Afganistan’da esrar kullanımı oldukça yaygındır; özellikle ünlü Afgan haşişi, Avrupa esrar kafelerine kadar ulaşsa da, Taliban'ın yeniden iktidara gelmesiyle esrar ve haşiş kullanımı da dahil olmak üzere hayatın her alanı etkilenmektedir. Kırk yılı aşkın süre savaş ve sürekli değişen siyasi ortamda yaşamış olan Afganistan’ın başka sorunları da var. Ancak tüm bunlar değerlendirildiğinde, esrar mevzuatı muhtemelen Afgan halkının en acil sorunlarından biri değildir. Ekonomi giderek daha da çökerken ve ülke yeni ekonomik kaynaklara ihtiyaç duymaktayken, bitkinin yasallaştırılması ülkeyi canlandıracak önemli bir gelir kaynağı olabilir. Afganistan'dan gelen ot, dünyanın en iyilerinden biri olarak küresel çapta ün kazanmıştır. Bu ünü ekonomik kazanca çevirmek, ülkenin ihtiyacı olan ekonomik toparlanmayı sağlayabilir.

Afganistan'a seyahat ediyorsanız, her zaman son derece dikkatli ve sağduyulu olmalısınız. Bu nedenle, seyahatiniz sırasında esrar tüketmenizi kesinlikle önermiyoruz. Dünya genelindeki esrar yasaları hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz, Fast Buds blog bölümüne göz atarak en güncel esrar haberleri, yetiştirme ipuçları ve daha fazlasına ulaşabilirsiniz.