Kannabinoid Hiperemezis Sendromu (CHS) Açıklanıyor

• 1. Kannabinoid hiperemezis sendromu veya chs nedir?
• 2. Kannabinoid hiperemezis sendromunun belirtilerini belirlemek
• 2. a. Esrar kullanımında yasal sorunlar ve utanma
• 3. Kannabinoid hiperemezis sendromu tanısı ve İstatistikleri
• 3. a. Abd'de esrar kullanımı ve chs İstatistikleri
• 3. b. Kannabinoid hiperemezis sendromu nasıl teşhis edilir?
• 4. Esrar neden kannabinoid hiperemezis sendromuna yol açıyor?
• 4. a. Teoriler hakkında zıt görüşler
• 5. Kannabinoid hiperemezis sendromu İçin ne tür tedaviler var?
• 5. a. Sıcak duşlar chs'yi neden hafifletiyor?
• 6. Cannabis hiperemezis sendromu gerçekten yeni mi?
• 7. Sonuç

Tedavinizin, sorununuzun kendisi haline geldiği bir durumda ne olur? Son yapılan araştırmalar, uzun süre ve yoğun şekilde marijuana kullanımının Kannabinoid Hiperemezis Sendromu (CHS) olarak bilinen bir rahatsızlığa yol açabileceğini ortaya koydu. Tıbbi açıdan esrar genellikle antiemetik yani mide bulantısına karşı kullanılan bir madde olarak görülmüş olsa da, yeni araştırmalar tıbbi marijuana kullanan hastalar arasında tam tersi bir etkiye rastladı: aşırı bulantı ve kusma. 

Peki, cannabis kullanımı ile bu aşırı kusma arasındaki ilişki nedir? Cevap Kannabinoid Hiperemezis Sendromu olabilir, ancak bu kadar yeni bir durum olduğundan daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir. Gelin, CHS hakkında bilinmesi gereken her şeye bakalım ve bu esrar bağlantılı yeni keşfedilen rahatsızlığın ne olduğunu detaylandıralım.

1. Kannabinoid Hiperemezis Sendromu veya CHS nedir?

Adından da anlaşılacağı üzere, Kannabinoid Hiperemezis Sendromu veya diğer adıyla Cannabis Hiperemezis Sendromu, aşırı ve uzun süreli marijuana kullanımının yol açtığı düşünülen bir rahatsızlıktır. ¹ Hiperemezis terimi aşırı kusma vakalarını ifade eder; hiper- Yunanca'da aşırı, -emezis ise kusma anlamına gelir. Örneğin, bazı kadınlar gebelik sırasında, sabah bulantısının çok ötesinde sürekli bulantı ve şiddetli kusma ile karakterize edilen Hiperemezis gravidarum adlı bir durumla karşılaşabilirler. ²

Peki, neden sıklıkla mide bulantısı veya kusmayı azaltmak için reçete edilen marijuana, örneğin CINV (kemoterapiye bağlı bulantı ve kusma) vakalarında, tam tersi bir etkiye yol açabiliyor?

Öncelikle, Kannabinoid Hiperemezis Sendromunun belirtilerini ve olası nedenlerini tanımlamaya çalışalım. 

2. Kannabinoid Hiperemezis Sendromunun Belirtilerini Belirlemek

Tüm medikal durumlarda olduğu gibi, öncelikle hastalığın bir belirti ve semptomlar modelini tespit etmemiz gerekir. Bir doktora veya uzmana başvurduğunuzda ilk olarak size ne hissettiğinizi ve yaşadıklarınızı soracaktır, çünkü olasılıkları daraltmak için bu bilgi şarttır. CHS söz konusu olduğunda, belirtiler üç farklı evreye ayrılır:

Yukarıdaki tabloda belirttiğimiz gibi, CHS'nin ilk aşamasında yani prodromal fazda, kişide göbek bölgesinde anormal ağrı ve hatta sabah erken kusma veya mide bulantısı görülebilir. Ancak çoğu kişi bu semptomları yaşasa da, henüz beslenme düzeninde değişiklik yapmaz. ³

Aynı zamanda, cannabis genellikle mide bulantısı ve kusma için etkili bir tedavi olarak görüldüğünden, genellikle kişiler bulantıyı durdurmak için bitkinin farklı formlarını kullanmaya devam eder. Bir diğer yaygın semptom ise kusma korkusu geliştirmektir. 

Hastalığın ikinci evresi olan hipermetik fazda ise, belirtiler artık göz ardı edilemeyecek kadar belirgin hale gelir. Bu aşamadaki belirti ve semptomlar şunları içerir: 

• Sürekli mide bulantısı hissi;
• Tekrarlayan kusma atakları (saatte 40 defaya kadar kusma vakaları rapor edilmiştir). ⁴
• Göbek veya karın ağrısı;
• Beslenme düzeninde değişiklik, daha az yemek yeme;
• Belirgin kilo kaybı;
• Dehidrasyon ve başka sıvı kaybı belirtileri;
• Düzensiz uyku düzeni;
• Ve semptomları hafifletmek için aşırı duş veya banyo alışkanlığı. 

Hipermetik fazda, kusma krizleri çoğunlukla çok şiddetli olur ve bunaltıcı seviyeye ulaşabilir, bu da kusma korkusu gelişmesine neden olabilir. Genellikle, bu belirtileri yaşayan kişiler bu aşamada tıbbi yardıma başvurur. Durum bir doktor tarafından nihayet teşhis edildikten sonra, hipermetik faz ancak hasta esrar kullanımını tamamen bıraktığında sona erer. Bu yapıldığında, iyileşme fazı başlar. 

Hastalığın bu son fazında, kişi nihayet iştahını tekrar kazanabilir ve yemek düzenini normale döndürebilir. Bulantı ve kusma atakları azalır ya da tamamen kaybolur; vücut ağırlığı yeniden sağlanabilir ve banyo/duş sıklığı normale dönebilir. 

İyileşme fazında değişikliklerin fark edilmesi günler veya haftalar sürebilir. Ancak, hastalar cannabis tüketmeye tekrar başladıklarında semptomlar tekrar edebilir. Şimdi, Kannabinoid Hiperemezis Sendromu'nun tanı ve iyileşmesinde bir büyük sorun var ki, bu da esrarın yasal statüsü ve toplumsal kabulü ile ilgili. 

Esrar Kullanımında Yasal Sorunlar ve Utanma

Dünya genelinde tıbbi amaçlı esrar kullanımının kabulü arttıkça, mevzuat ve bu maddeyle ilgili bilgi eksikliği CHS konusunda büyük bir engel oluşturabilir.

Öncelikle, cannabis kullanımının hâlâ yasal olmadığı yerlerde, kullanıcılar hekimlerine tam olarak açılmayabilir ya da kullandıkları gerçek miktarı açıklamakta çekinebilir, yargılanmaktan veya başlarına bir şey gelmesinden endişelenirler. Ayrıca, marijuana'nın bulantıyı hafiflettiği ve kusmayı azalttığı düşünüldüğü için, hasta tıbbi esrar kullanımının sık ve uzun süreli olmasını doktoruna önemsiz görüp gereksiz bulabilir, bu da Kannabinoid Hiperemezis Sendromu tanısını güçleştirir. 

Marijuana ile ilgili araştırmaya duyulan ihtiyaç özellikle CHS örneğinde çok belirgindir. Öncelikle, bu durum nispeten yeni olarak kabul edilir; ancak aşağıda göreceğimiz üzere bu tam anlamıyla doğru değildir. Ve hâlâ yeni ya da ihmal edilen bir rahatsızlık olduğundan, birçok doktor henüz bu sendromdan haberdar değildir; dolayısıyla hastalarını nasıl teşhis edebilirler?

Bilgi eksikliğinin yol açtığı ikinci sorun ise, sıcak banyo-duş alma veya cannabis kullanımını bırakmak dışında gerçek bir tedavi henüz bulunamamıştır. Ama, arayan olmadığı sürece de bulunamaz! Böyle yanlış bilgiler daha büyük risk ve problemlere yol açabilir, kim bilir belki hala göz ardı edilen büyük bir sorun vardır.

CHS ile ilgili araştırma ihtiyacı bir an önce gündeme gelmeli. Artık esrar dünya çapında yasal hale gelirken, Kannabinoid Hiperemezis Sendromu vakaları artar durumda; çünkü daha çok hasta başka rahatsızlıklarını tedavi etmek için tıbbi esrar kullanmaya başlamakta. 

3. Kannabinoid Hiperemezis Sendromu Tanısı ve İstatistikleri

CHS'nin doktorlar tarafından teşhis yöntemlerine geçmeden önce, bazı istatistik ve rakamlara bakalım. 

ABD'de Esrar Kullanımı ve CHS İstatistikleri

ABD'de, marijuana kullanımı yasal olarak ilk kez 2009'da başladı. Adalet Bakanlığı'nın, tıbbi esrar kullanan veya satanların kovuşturulmayacağına dair genelge yayımlamasından sonra, marijuana kullanımıyla ilgili verilerde artış görüldü. Ancak bu artış, kullanıcıların gerçek kullanım verilerini daha rahat paylaşabilmesinin bir sonucu olabilir; yani, gerçek anlamda kullanım mı arttı, yoksa sadece insanlar daha açık olabildi mi?

Bunun gerçek bir artış olup olmadığına bakılmaksızın, ülkedeki döngüsel kusma yüzdesi yasal hale getirilmeden önceki oranlara göre %17,9 arttı ve Drug Abuse Warning Network (DAWN)'a göre tıbbi kayıtlarda esrar kullanımı %21 arttı (2009-2011 arası). ^{5 6}

2009'dan beri hipermemezis raporlarında belirgin bir artış izlenmiş ve yıllık bazda da yaklaşık %8 artmaya devam etmektedir. Bu artış en çok esrarın yasallaştığı ABD eyaletlerinde görülmüştür.

Daha önce nadir görülen CHS'nin, esrarın dünya genelinde yasal hale gelmesiyle birlikte, yaygın bir yan etkiye dönüşeceği düşünülüyor. 

Kannabinoid Hiperemezis Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

CHS'nin tanısı söz konusu olduğunda, olaylar tıbbi kuruluş ve doktorların bilgi düzeyine göre farklı şekillerde gelişebilir. Bir tarafta, CHS'den muzdarip bir hasta, rahatsızlığı nihayet ortaya çıkmadan önce bir dizi tıbbi test ve incelemeye maruz kalabilir. Bu, cannabis'in hâlen yaygın olarak kabul edilmediği ve hastaların kullanımını itiraf etmekten korktuğu yerlerde daha sık görülebilir. 

Bu bilgi eksikliği olduğunda, başka bir sağlık sorununun semptomların nedeni olup olmadığını elemek için çok sayıda test gerekebilir. Bu testlerden bazıları şunlardır:

• Elektrolit testleri;
• Anemi veya enfeksiyonlar için kan testleri;
• Pankreas ve karaciğer enzim testleri;
• Kadınlar için gebelik testleri; 
• Bağırsak tıkanıklığı gibi sorunlar için karın röntgeni ve testler;
• Kusma nedenlerini araştırmak için üst endoskopi;
• Kafa ve karın tomografisi ile sinir sistemi veya ilgili başka sorunlar için değerlendirme;
• İdrar tahlili ile enfeksiyon kontrolleri; 
• Ve ilaç taramaları, ki bu çoğu zaman etkili sonuca ulaşır. 

Öte yandan, olası CHS hastası şanslıysa ve bilgilendirilmiş doktorlara denk gelirse ya da doktora gitmeden önce kendisi bilgi sahibi olduysa, tanı koymada önceki test aşamalarının bazıları atlanabilir ve konuşmalar yeterli olabilir. Yine de başka rahatsızlıkların atlanmaması için test yapılması idealdir. 

4. Esrar Neden Kannabinoid Hiperemezis Sendromuna Yol Açıyor?

CHS ile ilgili en yaygın soru, mide bulantısı ve kusma tedavisi olarak kullanılan cannabis'in neden paradoksal bir şekilde kusmaya yol açtığıdır. Araştırmalar devam ederken, bunun nedenlerine dair birkaç teori ve hipotez bulunmaktadır. 

Özellikle THC, vücudumuzdaki CB1 reseptörlerini aktive eder ve bunun sindirim sisteminde aşağıdaki gibi etkileri olabilir:

• İltihap ve viseral ağrı;
• Düşük özofagus sfinkter gevşemesi;
• Mide asidi salgısında azalma;
• Gastrik hareketlerin azalması;
• Ve mide boşalmasında gecikme.

Ancak bu teori, yani THC'nin aşırı ve uzun süreli tüketiminde beyinde antiemetik etki gösterirken, bağırsaklarda problem yaratması, henüz kanıtlanmamış bir hipotezdir. 

Yalnızca THC'den değil, başkaca kannabinoidlerden de şüphelenilmektedir; aksi halde bu duruma THC Hiperemezis Sendromu denirdi. Hem insanlarda hem de hayvanlarda gerçekleştirilen (biz onaylamasak da) bazı çalışmalarda, CBD ve CBG dahil olmak üzere diğer kannabinoidlerin, birbirlerine bağlanma şekline bağlı olarak dozlarına göre anti-bulantı ya da kusma etkisi gösterebildiği tespit edilmiştir. 

Teoriler Hakkında Zıt Görüşler

Bu teorilere karşı çıkan görüşlere bakınca, daha fazla araştırmaya duyulan ihtiyaç kendini iyice gösteriyor. 2006'da bir grup Avustralyalı araştırmacı tarafından yayımlanan bir derleme gerçeklerin ne olduğunu sorgulamamıza neden oldu. ⁷

“Cannabis yüzyıllardır tüketiliyor ve hâlihazırda birçok ülkede milyonlarca kişi tarafından kullanılıyor [...] Cannabis'in neden olduğu ayırıcı bir sendromun şimdiye dek hiçbir kullanıcı ya da hekim tarafından fark edilmemesi şaşırtıcı.”

Bu ifadede çokça doğruluk payı olabilir. Ancak araştırmacılar gerçekleri kanıtlamaktan öteye geçmeyip, diğerlerinin yanlış olduğunu kanıtlamak için daha ileri gitmemişlerdir. 

Bazı karşıt görüşler ise, yukarıda bahsedilen belirtilerin gerçek nedeninin esrarın kendisi değil, bitkilerin yetiştirildiği ve beslendiği kimyasallar olabileceğini savunur. Bunun doğruluk payı olabilir; zira Hindistan ve Asya gibi, bitkilerin tamamen doğal yöntemlerle yetiştirildiği bölgelerde CHS vakası bildirilmemiştir. 

5. Kannabinoid Hiperemezis Sendromu İçin Ne Tür Tedaviler Var?

Bugüne kadar, Kannabinoid Hiperemezis Sendromunun bulgularını hafifletecek özel bir tedavi bulunamamıştır. Evet, ve ne yazık ki esrar severler için semptomları durdurmanın tek yolu, marijuana kullanımını tüm formlarında bırakmaktır. 

Esrar kullanımı bırakıldığında semptomlar ilk 24-48 saat içinde azalma eğilimi gösterir, ancak bu süre dolmadan tekrar cannabis kullanılırsa şikayetler devam eder. Kullanım bırakmak geçici değil kalıcı bir çözüm olmalı; zira aylar ya da yıllar geçse de cannabis tüketimiyle semptomlar geri dönebilir. 

Semptomları anlık hafifletecek kısa vadeli tedaviler ise aşağıda listelenmiştir. Hastalar ayrıca birkaç gün hastanede tıbbi gözetim altında kalabilir.

• Sıcak duş veya banyo almak;
• Dehidrasyonu önlemek için damar yoluyla sıvı takviyesi;
• Kusmayı azaltıcı ilaçlar (her zaman etkili olmayabilir);
• Karın ağrısını hafifletmek için ağrı kesici;
• Mide iltihabını azaltmak için proton pompa inhibitörleri;
• Karın bölgesine capsaicin kremi ya da losyonu sürmek (ağrı ve bulantı için);
• Ve rahatlatıcı benzodiazepin bazlı ilaçlar.

CHS'den etkilenen kişinin hem hastalığın semptomlarını gidermesi, hem de rahatsızlığın neden olabileceği diğer olası sorunlara çözüm bulması gerekir. Bu, tekrarlayan kusmanın neden olduğu dengesizliklerin düzeltilmesi için elektrolit takviyesi gibi destekleyici tedavileri de kapsar.

Sıcak Duşlar CHS'yi Neden Hafifletiyor?

Sıcak duşların CHS için en etkili tedavi yöntemlerinden biri olduğu söyleniyorsa da, bunun tam olarak neden olduğu merak edilmektedir. Bunun için üç farklı hipotez vardır.

İlk hipotez, kannabinoidlerde bulunan bazı hipotermik psikoaktif bileşenlerin sıcak duş sayesinde vücut ısısını düzenlediği yönünde. İkinci hipoteze göre ise CB1 reseptörleri beynin ısı düzenleyici sistemi olan hipotalamusa yakın bir yerde bulunur ve doğrudan sıcak su ile vücut ısısı regüle edilir. ^{8 9}

Üçüncü hipotezde ise sıcak suyun kan akışını bağırsaklardan uzaklaştırıp deriye yönelttiği, böylece mide bulantısı hissini 'oyaladığı' öne sürülür. Ancak araştırmacılar bu üç hipoteze de pek ikna olmuş görünmüyor. Dahası, çok daha umut verici bir teori ileri sürülmüştür.  

Bu son teoriye göre, 43°C üzerindeki yüksek sıcaklıklarda veya capsaicin ile etkileşime geçildiğinde TRPV1 iyon kanalları açılır ve bu da vücutta antiemetik etki oluşturur. Dolayısıyla, CHS hastası bu kanalları ısıya veya capsaicin'e maruz bırakırsa kusmayı bastırabilir. ^{10 11}

6. Cannabis Hiperemezis Sendromu Gerçekten Yeni Mi?

Bu makale boyunca ve araştırmalarımız sırasında, bunun yeni keşfedilen bir rahatsızlık olduğu vurgusunu sıkça görüyoruz. Ancak daha derin araştırınca bunun tamamen doğru olmadığı ortaya çıktı.

CHS'nin ilk doğru raporu 2004 yılında J. H. Allen ve bir grup araştırmacı tarafından sunuldu. Ayrıca Mitch Earleywine'ın 2002 tarihli "Understanding Marijuana" adlı kitabında, 11'inci yüzyıl Arap yazılarında esrarın bu tür bulantıya yol açtığına dair kanıtlar yer alıyor. 

“Haşişin sürekli kullanımı sürekli öğürmeye ve ölüme yol açabilir” diye belirtilmiş.

Son olarak, bu bulantı ve kusma yan etkileri Marinol’un prospektüsünde de uyarılmıştır. Marinol, FDA onaylı, THC bazlı bir ilaç olup, 1985'te piyasaya çıkmıştı. 

7. Sonuç

CHS hakkındaki sonuç için felsefenin meşhur önermelerinden birine başvurmalıyız:

“Bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir” Sokrates (MÖ 470 – 399)

Şaka gibi dursa da, aslında herhangi bir sendrom veya rahatsızlık teşhisi konmadan önce, bilimin ya da tıbbın bu konuda gerçekten emin olması gerekmez mi? 

Ne yazık ki, günümüzde cannabis hakkında buzdağının sadece ucunu biliyoruz. Bu bitkinin potansiyel faydaları ve yan etkilerine dair öğreneceğimiz çok daha şey var; bu yüzden, hiçbir hipoteze tam olarak güvenmemeliyiz, tersini kanıtlamadan. 

SAĞLIK UYARISI

Bu içerik sadece bilgilendirme amaçlıdır. Sunulan bilgiler harici kaynaklardan derlenen araştırmalara dayanmaktadır.

DIŞ KAYNAKLAR

1. "Kannabinoid Hiperemezis Sendromu" Jonathan A. Galli, Ronald Andari Sawaya, ve Frank K. Friedenberg. Aralık 2011. 
2. "Hiperemezis gravidarum ve plasental disfonksiyon bozuklukları" Heleen M. Koudijs, Ary I. Savitri, Joyce L. Browne, Dwirani Amelia, Mohammad Baharuddin, Diederick E. Grobbee, ve Cuno S. P. M. Uiterwaal. 
3. "Kannabinoid hiperemezis: Kronik cannabis kötüye kullanımı ile ilişkili döngüsel hiperemezis" J. H. Allen, G. M. de Moore, R. Heddle ve J. C. Twartz. Kasım 2004.
4. "Kannabinoid Hiperemezis Sendromu" Erik Messamore, 15-Minute Pharmacology, YouTube. Mayıs 2020.
5. "2009 Tıbbi Kannabinoid Yasallaştırma Politikasının Kannabinoid Bağımlılığı ve Kalıcı Kusma Nedeniyle Hastane Kullanımına Etkisi" Mustafa Al-Shammari, Karina Herrera, Xibei Liu, Brandon Gisi, Takashi Yamashita, Kyu-Tae Han, Mohamed Azab, Harmeet Mashiana, Muthena Maklad, Muhammad Talha Farooqui, Ranjit Makar ve Ji Won Yoo. American Gastroenterological Association (AGA), Temmuz 2017.
6. "ABD'de esrar kullanımının kapsamı nedir?" National Institute on Drug Abuse (NIDA), Temmuz 2020'de güncellendi.
7. "Cannabis hiperemezis: nedensellik sorgulanıyor" A. Byrne, R.Hallinan ve A. Wodak. Ocak 2006.
8. "Kannabinoid hiperemezis sendromu: bir vaka takdimi ve patofizyolojiye genel bakış" Corina L. Iacopetti ve Clifford D. Packer. Mart 2014. 
9. "Kannabinoid hiperemezis ve kompulsif banyo: bir dizi vaka ve paradoksal patofizyolojik açıklama" Dale A. Patterson, Emmaleigh Smith, Mark Monahan, Andrew Medvecz, Beth Hagerty, Lisa Krijger, Aakash Chauhan ve Mark Walsh. Aralık 2010. 
10. "TRPA1 ve TRPV1'in fonksiyonları: duyu sinirlerinden uzaklaşmak" E. S. Fernandes, M. A. Fernandes ve J. E. Keeble. Mayıs 2012. 
11. "Acil servis ortamında topikal kapsaisinle cannabis hiperemezis sendromunun çözülmesi: bir vaka serisi" Laurel Dezieck, Zachary Hafez, Albert Conicella, Eike Blohm, Mark J O'Connor, Evan S. Schwarz ve Michael E. Mullins. Mayıs 2017.