Kadınlar ve Esrar: Kadın Sağlığı ve Esrara Kapsamlı Bir Rehber

• 1. Erkeklerde ve kadınlarda eğlence amaçlı kullanım: farklılıklar ve riskler
• 1. a. Kadınlarda erkeklere göre daha yüksek kötüye kullanım potansiyeli
• 1. b. Akut etkilerde, yan etkiler dahil farklılık
• 1. c. Kadın ve erkeklerde yoksunluk semptomlarının farklılığı
• 2. Doğurganlık, gebelik ve emzirme
• 2. a. Esrar kullanımı ve doğurganlık
• 2. b. Esrar kullanımı ve gebelik
• 2. c. Esrar kullanımı ve emzirme
• 3. Kadına Özgü sorunlar İçin tıbbi esrar kullanımı
• 3. a. Döngüyle İlgili sorunlar
• 3. b. Kadın orgazmik bozukluğu
• 3. c. Endometriozis
• 3. d. Menopoz semptomları
• 4. Sonuç

Bir zamanlar tartışmalarla çevrili yasaklı bir madde olan esrar, günümüzde giderek daha fazla kabul görmekte ve birçok ülkede yasallaşmaktadır. Bu değişim, kullanım alışkanlıklarında büyük bir değişime yol açtı; daha fazla kadın çeşitli nedenlerle esrara yöneliyor. Her ne kadar halen erkekler arasında esrar kullanımı kadınlardan fazla olsa da, cinsiyet farkı azalmaktadır.

İlginç bir şekilde, kadınlar esrara erkeklere kıyasla hem akut semptomlarda hem de bağımlılık ve yoksunlukta farklı şekilde tepki verirler. Ayrıca, kadın üreme sistemi boyunca bulunan endokannabinoid reseptörler nedeniyle esrarın kadın sağlığı üzerinde benzersiz etkileri de vardır. Bu farklılıklar ve potansiyel sağlık etkileri göz önünde bulundurulduğunda, kadınlarda esrar kullanımı konusunu araştırmak oldukça önemli hale gelmektedir. Bu makale, esrar ve kadın sağlığına dair kapsamlı bir rehber sunmayı, olası fayda ve risklerin yanı sıra tüm ayrıntıları ele almayı amaçlamaktadır.

Erkeklerde ve Kadınlarda Eğlence Amaçlı Kullanım: Farklılıklar ve Riskler

Her birey esrara farklı cevap verse de, erkek ve kadın kullanımı arasında bazı genel desenler mevcuttur. Bu desenlerden biri, kötüye kullanım ve bağımlılık potansiyelidir.

Kadınlarda Erkeklere Göre Daha Yüksek Kötüye Kullanım Potansiyeli

Kabul edilen kriterler esrar kullanım bozukluğunun (CUD) tanısında bilimsel olarak yeterince güçlü olmasa ve daha çok uyuşturucuya savaş döneminin bir kalıntısı olsa da, bu kriterlere göre CUD, esrar kullanıcılarının yaklaşık %10'unu etkilemekte ve kadınlar bunun için erkeklerden daha hassas olabilir.

Araştırmalar, kadınların erkeklere göre esrar bağımlılığına daha hızlı geçtiğini gösteriyor; bu süreç, sıklıkla "teleskop etkisi" olarak adlandırılır. Bu, kadın ve erkekler esrar kullanmaya aynı yaşta başlasalar bile, kadınların daha hızlı bağımlı olabileceği anlamına gelir. Bir çalışmada ilk esrar kullanımından CUD başlangıcına kadar geçen sürenin kadınlarda daha kısa (4.7 yıl, erkeklerde 5.8 yıla kıyasla) olduğu tespit edildi.

Ayrıca, kadınlar esrar bağımlılığının daha şiddetli semptomlarını yaşayabilirler. Erkeklerde tanı konulan CUD daha sık görülmesine rağmen, kadınlar daha şiddetli semptomlar bildiriyor; bunlar arasında daha yoğun yoksunluk ve ruh sağlığı sorunları da var. Bu, kadınlara özgü cinsiyet hormonlarının etkisinden kaynaklanıyor olabilir; ancak, bu biyolojik mekanizmanın tam olarak anlaşılması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Akut Etkilerde, Yan Etkiler Dahil Farklılık

Kadın ve erkekler esrar kullandıklarında farklı akut etkiler yaşayabilirler. Erkekler, daha sık artan iştah, hafıza gelişimi, coşku, zaman algısında değişiklik ve müzikalitede artış gibi etkiler bildirirken; kadınlar daha çok iştah kaybı ve esrarlı iken temizlik isteği bildiriyor.

Erken bulgular, kadınların genel olarak esrar veya kannabinoidlere daha hassas olabileceğini gösteriyor. Bu, hem hayvan hem insan çalışmalarında desteklenmektedir. Kadınlar daha düşük THC dozlarında daha yüksek sübjektif etkiler bildirmektedir, bu da ilaca daha duyarlı olduklarını gösteriyor.

Kemirgenlerde yapılan preklinik çalışmalar gösteriyor ki, dişiler kannabinoidlerin ödüllendirici ve pekiştirici etkilerine karşı daha hassas. Kendi kendine kannabinoid alımını daha hızlı öğreniyorlar, daha yüksek miktarda kullanıyorlar ve bu davranıştan vazgeçmeleri daha uzun sürüyor. Ayrıca ipucu/stres kaynaklı tekrar kullanıma daha uygunlar ve akut sedatif, anti-nosiseptif ve motor etkilerine daha duyarlılar.

İnsanlarda yapılan klinik çalışmaların sonuçları ise karışıktır. Bazı çalışmalar cinsiyete bağlantılı akut subjektif etkiler bulamazken, bazıları kadınlarda, bazıları ise erkeklerde THC'nin etkisinin daha yüksek olduğunu bildirdi. Genellikle kadınlar düşük dozlarda THC'nin subjektif etkilerine daha duyarlı, erkekler ise yüksek dozlara. Kadınlar ayrıca daha güçlü ödüllendirici etkiler bildiriyor ve çalışmanın bırakılmasını erkeklere göre daha fazla talep ediyorlar; buna rağmen "kafalı olma" ya da taşikardi konusunda erkeklerle aynı subjektif seviyeleri bildiriyorlar.

Özetle; daha fazla araştırmaya ihtiyaç olmakla birlikte, mevcut çalışmalar kadınların esrarın akut etkilerine daha hassas olabileceğini ve erkeklere göre farklı sonuçlar yaşayabileceğini gösteriyor.

Kadın ve Erkeklerde Yoksunluk Semptomlarının Farklılığı

Esrar yoksunluğu söz konusu olduğunda, kadınlar bunu erkeklere göre daha farklı yaşayabilir. Araştırma bulguları karışıksa da, bazı çalışmalar kadınların erkeklerden daha fazla yoksunluk semptomu yaşadığını, bazıları ise önemli bir cinsiyet farkı bulmamıştır.

Bir çalışma gösteriyor ki, kadınlar erkeklere göre daha fazla yoksunluk semptomu bildiriyor (7.9 semptom vs 6.2 semptom). Kadınlar, son bırakma girişimlerinde, sinirlilik, ani öfke patlamaları ve bulantı bildirme olasılığı erkeklere göre daha fazlaydı.

Bildirilen semptom şiddeti kadın ve erkek arasında anlamlı olarak farklılık göstermedi. Ancak, son bırakma girişimlerinde sinirlilik/anksiyete, huzursuzluk veya artmış saldırganlık yaşayan kadınlar, aynı semptomları yaşayan erkeklere göre belirtilerin daha şiddetli olduğunu bildirdi.

Erkekler, yoksunluk dönemlerinde kadınlara göre daha sık uykusuzluk ve canlı rüyalar bildirirken, kadınlar ise bulantı ve anksiyete bildirme eğilimindedir.

Yoksunluk semptomlarında anlamlı bir cinsiyet farkı bulamayan bazı çalışmalar, örneklerindeki erkeklerin daha fazla kullanım ve bağımlılık bildirdiğini rapor etti. Bu durum, kadınların daha düşük esrar kullanım ve bağımlılık oranlarının, yoksunluk semptomlarındaki cinsiyet farklılıklarının eksik çıkmasını açıklayabilir.

Sonuç olarak, esrarı bırakmayı düşünen kadınların bu olası semptomların farkında olmaları ve başa çıkmak için uygun destek aramaları önemlidir.

Doğurganlık, Gebelik ve Emzirme

Esrarın kadın üreme sağlığı üzerindeki etkileri, sınırlı ve çelişkili araştırmalar nedeniyle hâlâ tam olarak anlaşılamamıştır. Mevcut çalışmaların çoğu gözlemsel nitelikte olup, katılımcıların kendi bildirimlerine dayanmaktadır ve genellikle esrar ürünlerinin THC içeriklerinin çok daha düşük olduğu dönemlerde yapılmıştır.

Esrar Kullanımı ve Doğurganlık

Esrar kullanımının kadın üreme sağlığı üzerindeki etkileriyle ilgili mevcut insan verileri oldukça kısıtlıdır ve büyük oranda yardımcı üreme tedavisi gören kadınlardan elde edilmiştir; sağlıklı bireyler üzerinde çok az çalışma vardır. THC'nin doğurganlık üzerindeki etkileriyle ilgili çalışmalar karışık sonuçlar vermiştir. Bazı çalışmalar, esrar kullanımının hormonal dengeyi ve ovülasyonu etkileyerek doğurganlığı olumsuz etkileyebileceğini gösterirken, bazı çalışmalar ise esrar kullanımı ile spontan gebelik oranları arasında çok az ilişki bulmuştur.

Hayvanlar üzerinde yapılan erken çalışmalar, akut THC maruziyetinin ovülasyonu geciktirebileceğini ortaya koymuştur. İnsan dışı primatlarda kronik THC maruziyeti, anovülasyon, anormal serum hormonları ve artan adet döngüsü süresiyle sonuçlanmıştır. Ancak, THC'ye tolerans geliştiğinde, normal adet döngüsü, ovülasyon ve hormon seviyeleri tekrar sağlanabilmiştir.

İnsan çalışmalarında, gebe kalmak isteyen kadınların esrar kullandıklarında ovülasyon bozukluğuna bağlı kısırlık yaşama riskinin iki kat fazla olduğu bulunmuştur. Ancak, diğer çalışmalar esrar kullanımı ile gebe kalma süresi arasında çok az bağlantı tespit etmiştir.

Esrar Kullanımı ve Gebelik

Esrar bileşenleri plasentayı geçerek fetüse ulaşabilir ve gelişimini etkileyebilir. İnsan ve hayvan çalışmaları, annenin esrar kullanımının fetüsün gelişimini olumsuz etkileyebileceğine dair giderek artan kanıtlar sunuyor. Hamilelik sırasında sık esrar kullanımı, düşük doğum ağırlığı ve diğer olumsuz doğum sonuçlarıyla ilişkilendirilmiştir.

Ayrıca, anne karnında esrara maruz kalan çocuklar ve genç erişkinler çeşitli davranışsal etkiler yaşayabilirler. Bunlar arasında dikkat eksikliği, duygusal dalgalanmalar, artan hiperaktivite ve dürtüsellik, uyku bozuklukları ve madde kullanımına eğilim sayılabilir. Bu riskler göz önüne alındığında, hamile kadınların esrar kullanmaması önerilmelidir. Tamamen bırakamayanlar için zarar azaltma seçenekleri sunulmalıdır.

Bazı kadınlar bulantı gibi semptomları yönetmek için esrar kullansalar da, kabul gören ve daha iyi araştırılmış alternatiflerin tercih edilmesi teşvik edilmelidir. Ayrıca, gebelik veya emzirme sırasında kannabidiol (CBD) kullanımının etkilerinin şu anda bilinmediği unutulmamalıdır. Bu dönemlerde CBD'nin güvenliğini değerlendirmek için klinik ve preklinik çalışmalara acilen ihtiyaç vardır.

Esrar Kullanımı ve Emzirme

Emzirme döneminde esrar kullanımı, üreme çağındaki kadınlarda artan eğlence ve tıbbi kullanım nedeniyle büyüyen bir endişe kaynağıdır. Esrarın ana psikoaktif bileşeni THC'nin anne sütüne geçişi çok fazla çalışılmamıştır. Ancak bir çalışma göstermiştir ki, THC anne sütüne orta miktarda geçebilir ve ağır kullananlarda süt/plazma oranı 8:1'e kadar çıkabilir.

Esrarın kronik kullanımı, anne sütünde yüksek miktarlarda THC birikimine yol açabilir. Bu, bebeğin beyin gelişimi hâlâ devam ettiğinden endişe verici bir durumdur; THC teorik olarak beyin gelişimini etkileyebilir. 1990 tarihli bir çalışma gösterdi ki, yaşamın ilk ayında anne sütü yoluyla THC'ye maruz kalan bebeklerde 1 yaşında motor gelişimde azalma gözlemlenmiştir. Ancak, uzun vadeli nöro-gelişim üzerine etkiler hakkında yeterli çalışma yoktur.

Anne sütüyle THC maruziyetinden sonra uyuşukluk, daha seyrek emme ve daha kısa emzirme süreleri gözlemlenmiştir. Ayrıca, annenin bebeğini besleme ve bakım yeteneği de etkilenebilir, çünkü esrar ruh hali ve yargıyı etkileyebilir.

Anne sütü yoluyla esrara maruz kalan bebeklerin uzun vadeli sonuçları hakkında yetersiz veri olması nedeniyle sağlık uzmanlarının bu konuda görüşleri değişmektedir. Genel olarak, profesyonel kılavuzlar emziren annelerin esrar kullanımından kaçınmasını önermektedir. Kannabidiol (CBD) kullanımının emzirme dönemindeki etkileri bilinmemekte olup, bu dönemdeki güvenliğinin değerlendirilmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Kadına Özgü Sorunlar İçin Tıbbi Esrar Kullanımı

Tıbbi esrar, kadın sağlığıyla ilgili birçok durumda faydalı olabilir; ancak çalışmalar, tıbbi esrarın kullanıldığı durumlar ve etkinliği bakımından cinsiyet farklılıklarının çok az olduğunu göstermektedir.

Döngüyle İlgili Sorunlar

Pek çok kadın adet döngüsünde şu semptomları yaşar:

• anksiyete,
• ruh hali değişimleri,
• sinirlilik,
• kramp.

Anekdot raporları CBD'nin anksiyeteyi hafifletebileceğini, THC'nin ruh hali değişimlerine, sinirliliğe ve krampa iyi gelebileceğini ve her ikisinin de kas gevşetici etkisiyle kramp bölgesinde rahatlama sağlayabileceğini göstermektedir.

Daha kapsamlı bir örnek olarak, yakın tarihli bir çalışmada, CBD'nin adet dönemiyle ilgili semptomların yönetiminde gerçekten faydalı olabileceği bulundu. Katılımcılar üç ay boyunca CBD yumuşak kapsülleri aldı ve sinirlilik, anksiyete ve stres gibi semptomlarda azalma bildirdi. Depresyon skorları etkilenmedi. Bu bulgular, CBD'nin adetle ilgili semptomları yönetmek isteyen kadınlar için faydalı bir seçenek olabileceğini gösteriyor. Ancak, CBD'nin etkilerini plaseboyla karşılaştırmak ve adetle ilgili semptomları azaltmada optimal tüketim yöntemini belirlemek için daha fazla araştırma gereklidir.

Kadın Orgazmik Bozukluğu

Kadın orgazmik bozukluğu (FOD), dünya genelinde kadınların %41'ini etkileyen yaygın bir durumdur. ABD'deki en az dört eyalet, FOD'yi tıbbi esrar için özel bir endikasyon olarak eklemeyi değerlendiriyor; destekçiler, esrarın orgazm sıklığı, kolaylığı ve tatminini önemli ölçüde artırabileceğini gösteren araştırmayı gerekçe gösteriyor.

Nitekim, teoriler esrarın yaşam boyu, sonradan edinilen veya durumsal FOD'si olan kadınlara yardımcı olabileceği hipotezini desteklemekte. Alışkanlığı kırma teorisi, THC'nin cinsel birleşme sırasında dikkatinin dağılmasını önlemeye yardım edebileceğini ve bu sayede hiç orgazm yaşamamış kadınların esrar aldıktan sonra orgazm olabildiklerini öne sürüyor.

Nöroplastisite teorisi, esrar ve endokannabinoidlerin sinirsel gelişim, beyin hücrelerinin büyümesi ve nöroplastisiteyle ilişkili olduğunu, bunun da bazı kadınların esrar kullanarak cinsel birleşme sırasında orgazm öğrenebildiğini öne sürüyor. Amigdala azaltma teorisi ise esrarın beynin tehditlere korku ile cevap veren bölgesi olan amigdalayı baskılayarak cinsel deneyimleri iyileştirebileceğini ve dolayısıyla tatmin ve orgazmı artırabileceğini söylüyor.

Endometriozis

Endometriozis, kadınların yaklaşık %10-14'ünü etkileyen ve yönetimi zor olan kronik bir hastalıktır. Araştırmalar, bağırsak mikrobiyotası ve endokannabinoid sisteminin (ECS) hastalığın gelişim ve ilerlemesinde rol oynayabileceğini gösteriyor. Endokannabinoid sisteminin esrardaki kimyasallarla (THC ve CBD dahil) etkileşimi, esrarın endometriozisli kadınlarda pelvik ağrıyı nasıl hafifletebileceğine dair bir mekanizma sunar.

Gerçekten de, esrar özellikle pelvik ağrı, gastrointestinal sorunlar ve ruh hali olmak üzere endometriozis semptomlarının yönetiminde etkili bulunmuştur. Bir çalışma (252 kadın) inhalasyon formunun ağrıda daha etkili olduğunu, oral formun ise ruh hali ve gastrointestinal semptomlar için daha iyi sonuç verdiğini ortaya koydu. Bir başka çalışmada ise Avustralyalı endometriozisli kadınların %10'unun semptomlarını yönetmek için esrar kullandığı ve esrarın kendi kendine tedavi teknikleri arasında en etkili olanı olarak değerlendirildiği bulundu. Ağrısı daha fazla olan kadınların esrar kullanma olasılığı da daha yüksektir.

Menopoz Semptomları

Menopoz, bir kadının hayatındaki doğal bir süreçtir ve sıcak basması, uyku bozuklukları, ruh hali değişiklikleri ve anksiyete gibi çeşitli semptomlara yol açabilir. Bazı kadınlar bu semptomları yönetmek için esrarı tercih etmektedir. Alberta, Kanada'da yapılan kesitsel bir ankette, 35 yaş ve üstü kadınların %34'ü esrar kullandığını, bunların %75'ten fazlasının tıbbi amaçlı kullandığını bildirdi. Kullanım nedenleri arasında en yaygını uyku (%65), anksiyete (%45) ve kas-eklem ağrısı (%33) idi. Kullanıcıların %74'ü esrarın semptomlarda yardımcı olduğunu söyledi. Esrar kullanan kadınlar, kullanmayanlara göre menopoz semptomlarını daha sık bildirdi.

Menopoz ve perimenopoz döneminde tıbbi esrar kullanımı üzerine另一 anket katılımcıların %86,1'inin şu anda esrar kullandığını ve %78,7'sinin menopozla ilişkili semptomlar için kullandığını gösterdi. En yaygın kullanım şekilleri sigara (%84,3) ve yenilebilirler (%78,3) idi. Esrar kullanımındaki başlıca menopoz semptomları ise uyku düzensizliği (%67,4) ve ruh hali/anksiyete (%46,1) oldu. Perimenopozdaki katılımcılar, menopoz sonrası olanlara göre daha fazla anksiyete, sıcak basması ve genel olarak daha fazla sorun yaşadıklarını ve bu nedenle ruh hali/anksiyete semptomları için esrar kullandıklarını belirttiler.

Bu çalışmalar, bazı kadınların menopoz semptomlarını yönetmek için özellikle uyku ve ruh hali/anksiyete için esrar kullandığını gösteriyor. Ancak, esrarın menopoz yönetiminde etkinliği ve güvenliğiyle ilgili daha fazla araştırmaya ve klinik kılavuzların geliştirilmesine ihtiyaç vardır.

Sonuç

Kadınlarda esrar kullanımı, sosyal kabul görmesi ve yasallaşmayla birlikte artmaktadır. Kadınlar esrara erkeklerden farklı tepki verir ve bu maddenin kadın sağlığı üzerinde kendine özgü etkileri vardır. Esrarın kadın üreme sağlığı üzerindeki etkileri hala tam olarak anlaşılamasa da, özellikle hamile veya emziren kadınlar arasında tıbbi ya da eğlence amaçlı esrar kullanımı endişe yaratmaktadır.

Eğer tıbbi amaçla esrar kullanımını düşünüyorsanız ya da hamilelik ve emzirme süresince kullanımı bırakmak istemiyorsanız, olası risk ve faydaların farkında olmalı ve ortaya çıkabilecek olası semptomlar veya yan etkileri yönetmek için uygun destek almayı ihmal etmemelisiniz.