Kenevirde En Yaygın Zararlılar: Geniş Akarlar

• 1. Geniş akarlar nedir?
• 2. Geniş akarlar nasıl görünür?
• 3. Geniş akarlar nerede bulunur?
• 4. Geniş akarlar ne yapar?
• 5. Geniş akar belirtileri
• 6. Nasıl önlenir?
• 7. Nasıl mücadele edilir?
• 8. Geniş akar tedavileri
• 9. Sonuç

Geniş akarlar, kenevir tohumları mahsulünüzü istila edebilen son derece küçük böceklerdir. Diğer kenevir zararlıları kadar yaygın olmasalar da, kenevirin yasal olması ve popülerliğinin artmasıyla birlikte, hem iç hem de dış mekan kenevir ekimlerinde görülme sıklığı artmıştır.

1. Geniş akarlar nedir?

Geniş akarlar, bilimsel adıyla Polyphagotarsonemus latus (kabaca "çok yiyen ip-ayağı" anlamına gelir) olarak bilinir. Asıl olarak ılıman iklimlerde ortaya çıkarlar ve sebzeden meyveye, süs bitkilerine kadar birçok bitkiyi istila edebilirler. Ancak kenevirin popülerlik kazanmasına ve daha çok yasal hale gelmesine kadar kenevir ekimlerinde yaygın değillerdi. Bu mikroskobik akar türleri esasen meyve tarımında bulunur ama kenevir bitkilerine de zarar verebilir. Bitkinizin üzerinde beslenirler, toksik tükürüklerini bırakırlar ve çok küçük olduklarından tespit edip mücadele etmek çok zordur.

Genellikle kenevir bitkisinin yeni büyüyen bölgelerinde bulunurlar, ancak bazen bitkinin alt ve yaşlı kısımlarında da bulunabilirler. Şu anda kenevir (ve birçok mahsul) için bilinen en küçük akar türlerinden biri olduklarından en az 20x büyütmeli bir kuyumcu lup'u veya yüksek güçlü bir büyüteçle teşhis etmek mümkündür. 

2. Geniş akarlar nasıl görünür?

Geniş akarlar, örümcek akarları ve pas akarları gibi akar ailesine aittir. Dört çift bacağa, orta boy bir çeneye sahiptirler ve vücutları sarımsı-beyaz üstünde beyaz tüyler taşır ama diğer akarların aksine, çok daha küçük oldukları için çıplak gözle neredeyse görünmezler. Teşhis etmek için mikroskop gereklidir.

Özel ekipman olmadan, genellikle sadece popülasyonları çok arttığında ve yumurta kümelerini bitkinizin üzerinde gördüğünüzde tespit edebilirsiniz. Tedaviye başlamadan önce sahip olduğunuz akar türünden tamamen emin olmanızı öneririz. Yumurta kümeleri, geniş akar istilasının en kolay tespit edilen belirtilerindendir. Çıplak gözle algılanabilen çok küçük, oval şekilli yumurtalar olup üzerlerinde beyaz püsküller bulunur ve olgunlaşmaya bağlı olarak bazı beyaz noktalar görülebilir.

Kenevir bitkileri üç farklı akar türünden zarar görebilir, işte onları doğru tanımlamanıza yardımcı olacak bir tablo.

Geniş akarları, pas veya örümcek akarlarıyla karıştırmadığınızdan emin olun. Bu böcekler benzer görünse de ve belirtileri neredeyse aynı olsa da, tedaviye başlamadan önce doğru teşhis çok önemlidir.

3. Geniş akarlar nerede bulunur?

Küçük boyutları nedeniyle geniş akarlar, dalların aralarına ve yaprakların "damarlarının" yanlarına saklanabilirler. Ancak yumurtalarını bırakmak için yeni sürgünleri tercih ederler. Eğer bitkilerinizde bu tür bir saldırı olduğundan şüpheleniyorsanız, en olası bulacağınız yer yeni yaprakların ve dalların alt tarafıdır.

Kenevir bitkinizi tedaviye başlamadan önce kesinlikle geniş akarlar ile uğraştığınızdan emin olun. Geniş akarlar mikroskobik olduğundan onları büyüteç veya mikroskop olmadan tespit etmek zordur, istilanın kontrolden çıkmasını önlemek için erken tespit kritiktir.

Bir geniş akar istilasını erken tespit etmek için bir ekipmana yatırım yapmak faydalı olacaktır.

4. Geniş akarlar ne yapar?

Akarlar bulaşıcı hastalık kaynağı olsa da, asıl zarar ısırıklarından gelir¹.

Geniş akarlar, yaprak ve dallardaki besinleri emer. Bu, fotosentezi engeller, tüm sıvıları bitkiden çeker, gelişimi yavaşlatır ve sonunda yaprakları ve diğer etkilenen kısımları öldürür.

Bu böcekler ayrıca tükürüklerini bırakır; bu ıslak noktalar, ısırıkların verdiği hasarla birleşince ciddi hastalıklar ve mantar oluşumuna yol açabilir.

5. Geniş akar belirtileri

Bu böcekler çıplak gözle görülmesi zor olduğu için, semptomlarını kolayca şunlarla karıştırabilirsiniz:

• Sıcaklık stresi;
• Fazla sulama;
• pH sorunları; 
• Kök problemleri;
• veya diğer eksiklik belirtileri.

Asıl olup biteni anlamanın birkaç yolu var. Geniş akar saldırısının ilk işareti, zarar gören kısmın yeni büyüyen bölgeler olmasıdır, çünkü yeni sürgünlere yumurta bırakıp beslenmeyi tercih ederler. Eğer bitkinin üst kısmı ıslak görünüyor, yeni çıkan yapraklar kıvrık büyüyor ya da üst yapraklarda sarı lekeler varsa, muhtemelen geniş akarınız var.

Ayrıca enfeksiyon ilerledikçe, yaprakların kıvrıldığını ve uçar kısımlarının kahverengileşip öldüğünü göreceksiniz. Bitkiniz çiçeklenme dönemindeyse ve akarlar tomurcuklara saldırırsa, onlar da kahverengileşir ve ölür. Erken belirtilerde hızlıca müdahale etmek gerekir.

Toksik tükürük, yapraklarda kalınlaşmış ve deforme gelişime neden olur ve bu (tedavi edilse bile) geri gelmez. İstila çözüldüğünde yeni büyüme normal döner. 

6. Nasıl önlenir?

Geniş akarları önlemek zordur, çünkü hayvanlarla, rüzgarla veya enfekte klonlarla gelebilirler.

Bu akarlardan zarar görebileceğinizi düşünüyorsanız, düzenli olarak Neem yağı veya tercih ettiğiniz bir böcek ilacı ile püskürtme yapmalısınız. Düzenli olarak püskürtmek bitkilerde strese yol açabilir, bu yüzden organik ürünlerle yapmak daha iyidir, özellikle bitkilerinizin saldırıya uğrayabileceğinden eminseniz. Neem yağı, kenevir için en iyi organik böcek ilaçlarından biridir. Hem istila tedavisi hem de önlem almak için kullanılabilir. En iyi sonuç için neem yağı yaprak spreyi hazırlayın, her 6-9 günde bitkiye bolca püskürtün. Bitkiyi sırılsıklam bırakmayın ve uygulamayı ışıklar ve fanlar kapalıyken yapın.

Neem yağı püskürtmesi şöyle hazırlanır:

1. Sprey şişesine 1 litre yağmur suyu veya musluk suyu koyun (oda sıcaklığında, 18-23C arası).
2. 1-2 ml sevdiğiniz insektisit sabunu ekleyip nazikçe köpürtmeden karıştırın.
3. Şişedeki önerilen neem yağı dozunun %75'ini ekleyin.
4. Her kullanımda iyice karıştırmayı unutmayın; bekletirseniz neem yağı şişenin dibine çöker. 
    

Bunu tüm vejetatif büyüme dönemi boyunca ve çiçeklenme döneminin son 3 haftasına kadar uygulayabilirsiniz. Bütün bitkiyi (vejetatif dönemde) kaplamayı, özellikle yaprakların altına dikkatle uygulamayı unutmayın. Çiçeklenme döneminde, tomurcuklanan bölgelere püskürtmemeye ve sürecin bitimine üç hafta kala bırakmaya özen gösterin. 

7. Nasıl mücadele edilir?

Eğer geniş akar istilası yaşanıyorsa, hemen harekete geçilmelidir.

Bitkilerinizde bu akarlardan olduğunu tespit ettikten² sonra ilk yapmanız gereken, istila edilen bölgeleri uzaklaştırmaktır. Bu, popülasyonu düşürecek ve yayılımı bitkinin diğer bölümlerine ve çevresindeki bitkilere engelleyecektir.

Enfekte bölgeleri temizledikten sonra tedaviye başlamalısınız; böcek ilaçlı ürünlerle haftada 3-4 kez veya istilanın yoğunluğuna göre her gün püskürtme yapabilirsiniz. Işıklar açıkken püskürtmek yapraklarda yanık oluşturabilir, bu yüzden ışıklar kapalıyken uygulamak daha iyidir.

Onlardan tamamen kurtulduğunuzu düşünseniz bile, 4-5 hafta daha püskürtmeye devam edin. Bu, geri dönmelerini engelleyecektir. Geri dönerlerse, kullandığınız ürüne dirençli olacaklardır ve yeni bir ürün almanız gerekecek, bu da bitkiniz üzerinde ekstra baskı oluşturur. Bu yüzden tamamen yok ettiğinizden emin olduktan sonra bile bir ay daha tedaviye devam edin.

8. Geniş akar tedavileri

Geniş akarlar için çeşitli tedavi seçenekleri vardır. Neem yağının önleyici olarak nasıl kullanılabileceğini zaten tartıştık, ancak istilada tedavi amaçlı da kullanılabilir. Bunu, mikroskopik düzeyde aşırı keskin olan Diyatomlu Toprak (DE) ile birleştirebilirsiniz. Birçok istilacı zararlının dış kabuğunu parçalayarak akarların dehidrasyonuna ve ölümüne yol açar. Ayrıca, geniş akarların aksine bitkilerinize zarar vermeyen ancak geniş akarları avlayan yırtıcı akarları da kullanabilirsiniz. Neoseiulus türü akarlar geniş akarlar dahil olmak üzere birçok akarı yemeyi sever, ancak istila ilerlediyse yeterince etkili olmayabilirler.

Sıcaklık da etkili bir geniş akar öldürücüdür. Bazı yetiştiriciler, ortamı bir saatliğine 45℃'nin üzerine çıkararak başarılı sonuçlar aldıklarını bildirmiştir, ancak bunun bitkilere zarar verebileceğini unutmayın. Organik tarıma aşırı önem vermiyorsanız, sentetik bir böcek ilacı kullanmak daha iyi olabilir. Bunlar genellikle oldukça etkilidir ancak her türlü böcek ilaçlı püskürtmenin, hem organik hem sentetik, çiçeklenmenin son 3 haftasında uygulanmaması gerekir. Bitkileriniz çok kötüyse hepsinden vazgeçmek daha mantıklı olabilir.Akarlar, istila ciddi duruma gelirse bitkileri hızla öldürebilir ve birkaç saat içerisinde diğer bitkilere de bulaşabilir. Eğer daha önce akar problemi yaşadıysanız, bir sonraki ekime başlamadan önce yetiştirme alanını tamamen sterilize etmeyi unutmayın (bu her hasat arasında yapılmalıdır, akar olsun olmasın).

Dikkat Edilmesi Gereken Diğer Zararlılar

Evet, işte size geniş akarlarla ilgili bilmeniz gereken her şey ve istilayı tedavi etmenin veya baştan önlemenin yolları. Geniş akarlar can sıkıcı olabilir ama doğru önlemler ve tedavi stratejileriyle kenevir bitkilerinizi sağlıklı ve güvende tutabilirsiniz.

Peki ya kenevir bitkilerinizi olumsuz etkileyebilecek diğer zararlılar? Kenevir yetiştiriciliğinde karşılaşabileceğiniz pek çok yaygın zararlı vardır; bunlara karşı hazırlıklı olmalı ve mücadele yöntemlerini bilmelisiniz. Şimdi kısaca hepsine bakalım ve her biri için en iyi tedavi ve önlem yollarını inceleyelim.

Örümcek Akarları

Örümcek akarları, geniş akarlarla aynı aileye aittir. Sıklıkla birbiriyle karıştırılırlar ama örümcek akarlarını ayırt etmenin yolu, ördükleri ağı ve yumurtalarının ufaklığını kontrol etmektir. Bu akarlar da geniş akarlar gibi aynı bitki besinleriyle beslenir ve benzer zararlara yol açar. Bu nedenle örümcek akarlarına karşı da dikkatinizi kaybetmemelisiniz. Örümcek akarları bitkinizin kloroplastlarını emerek beslenir, hızla çoğalabilirler.

Bir örümcek akar istilasını tedavi etmenin en iyi yolu, insektisit sabunu, neem yağı ve su karışımıyla veya %10 su ve %90 yüksek alkollü karışımla bitkiyi püskürtmektir. Diyatomlu toprak, örümcek akarlar dahil birçok haşereye karşı etkili bir önleyicidir.

Afitler

Afitler, bitki özsuyuyla beslenen, yumuşak gövdeli küçük böceklerdir ve hemen her bahçede ya da büyüme odasında bulunabilirler. Afitler küçük güvelere benzer ve yeşil, sarı ve siyah dahil birkaç renkte olabilir. Yaprak damarları veya gövdelere tutunup içerideki nem ve besinleri emerler ve bu da yapraklarda sararma yapar. Afitler, yeterli besin bulduklarında hızla çoğalabilir, bu yüzden popülasyonları artarken hızlıca müdahale etmek önemlidir. Afit istilasının tedavisinde en iyi yol bitkisel yağ ya da insektisit sabun kullanmaktır, ancak düzenli budama yapmak afit istila şansını büyük ölçüde azaltır.

Tırtıllar

Daha çok dış mekan yetiştiricileri için sorun olan tırtıllar kısa sürede büyük zarar verebilir. Bitkinin hemen her parçasını yer, özellikle de taze kenevir çiçeklerini yemeye bayılırlar. Tırtıl istilalarını önlemenin en iyi yolu, sıra örtüleri ve diğer fiziksel bariyerler kullanmaktır. Ayrıca, piretrin veya spinosad gibi böcek öldürücü bir solüsyonla bitkinizi püskürtebilir veya gördüğünüz tırtılları fiziksel olarak toplayabilirsiniz.

Salyangozlar

Salyangozlar büyük zarar vermez ama onları mahsulünüzde görmek istemezsiniz. Genele bakarsak dış mekan için sorundur, salyangozlar kökler ve yapraklar dahil her şeyi yerler. Salyangoz istilasında en iyi çözüm bira tuzaklarıdır. Bira tuzakları mı?

Evet, bira tuzakları salyangoz popülasyonunu kontrol etmek için etkili ve düşük maliyetli bir yoldur. Birkaç santim bira dolu sığ kaplar koyun, salyangozlar ona çekilip birada boğulacaktır. Hem kenevir bitkilerinizin güvende kalmasını, hem de bahçenizin sentetik böcek ilaçlarından arınmasını sağlar.

9. Sonuç

Geniş akarlar, diğer akarlar gibidir fakat mikroskobik boyutlardadır. Doğru ekipman yoksa onları görmek aşırı zordur. Yeni gelişen yapraklarda sarı benekler veya biçimsiz büyüme görürseniz, hemen harekete geçin.

Eğer başka yetiştiricilere yardımcı olabilecek tüyolarınız veya pratikleriniz varsa, aşağıda yorum bırakın!

Dış Kaynaklar:

1. Chili Sürgün Zararları ve Verime Geniş Akar Etkileri - Vichitbandha, Patchanee & Chandrapatya, Angsumarn. (2011).
2. Dolmalık Biberde Geniş Akar Kontrolü, 2005 Baharı - Schuster, D. (2006).

Bu gönderi en son 13 Nisan 2022'de güncellenmiştir.