Lübnan'da Esrar: Kenevirin Hukuki Durumu Rehberi

• 1. Lübnan'da kenevir yasaları
• 1. a. Bulundurmak
• 1. b. Satış
• 1. c. Yetiştirmek
• 2. Lübnan'da cbd yasal mı?
• 3. Kenevir tohumları lübnan'a gönderilebilir mi?
• 4. Lübnan’da tıbbi kenevir
• 5. Lübnan’da endüstriyel kenevir
• 6. Tarih ve politika
• 6. a. Politika
• 7. Bilinmesi gerekenler

Lübnan'da kenevir yasaları

Yaklaşık yedi milyon nüfusa sahip olan Lübnan, ya da resmi adıyla Lübnan Cumhuriyeti, yüksek kaliteli haşhaşıyla ünlü Batı Asya ülkesidir. Ancak, hem eğlence amaçlı kenevir hem de haşhaş Lübnan'da yasa dışıdır. Son yıllarda ise ülke, tıbbi kenevirin yasal hale getirilmesine doğru adımlar atmış ve 2020'de kullanımına izin veren yeni yasalar yürürlüğe girmiştir. Bu yazımızda, Cannalegal serimizin en yenisinde, Lübnan'daki esrar ve kenevir yasalarını hem eğlence hem de tıbbi kullanım açısından detaylıca inceliyor ve şu soruya yanıt arıyoruz: Lübnan'da esrar yasal mı?

Bulundurmak

Lübnan Cumhuriyeti'nde hem kenevirin hem de haşhaşın bulundurulması ve kullanımı yasa dışıdır. Sıkı Lübnan yasalarına göre, az miktarda kenevir bulunduranlar bile büyük ihtimalle yargılanacaktır. Ciddi bir suç olarak değerlendirilen bu durum, Lübnan Uyuşturucu ve Psikoaktif Maddeler Kanunu 673’e göre, tıbbi reçete olmadan herhangi bir uyuşturucu (kenevir dahil) kullananlar üç yıla kadar hapis ve yüksek para cezası alabilirler. Ancak, ceza süresinin belirlenmesinde suçun ve suçlunun özel durumuna bağlı olarak hafifletme uygulanabilir. 

Satış

Lübnan’da kenevir satışı konusunda da uyuşturucu yasaları çok sıkı şekilde uygulanmaktadır ve dağıtım cezası yalnızca bulundurmadan daha ağırdır. Lübnan'da haşhaş ya da esrar satışı veya tedariki yapanlar, daha uzun hapis ve çok daha yüksek para cezası ile karşılaşmayı bekleyebilir.

Kenevir bulundururken yakalananlar, kendilerine özgü şartlara bağlı olarak daha hafif bir ceza için başvuru yapabilse de, Lübnan'da esrar satışı veya dağıtımı yapanlar için böyle bir durum söz konusu değildir.

Yetiştirmek

Lübnan toplumunda tartışmalı bir konu olan kenevir yetiştiriciliği 1992'de yasaklanmıştır, özellikle ABD hükümetinin baskısıyla ve bitmeyen ‘uyuşturucu ile savaş’ politikaları nedeniyle. Sonuç olarak, Lübnan’da kişisel kullanım için bile esrar yetiştirmek ya da haşhaş üretmek yasa dışıdır. Tabii ki, Lübnan haşhaşının dünyanın en ünlülerinden biri olduğu hepimizce biliniyor, yani ülkede bu üretimle ilgilenen pek çok kişi olduğu rahatlıkla söylenebilir. Birleşmiş Milletler’in yaptığı araştırmalara göre Lübnan, haşhaş üretiminde ve ithalatında dünyada üçüncü sırada yer alıyor. 

Tarihsel olarak Lübnan haşhaşı bitkisinin yetiştiriciliği ağırlıklı olarak, ülkenin haşhaş üretim merkezi olarak ünlü Bekaa Vadisi'nde gerçekleşmekteydi. En ünlü Lübnan haşhaş çeşitleri arasında Lübnan Kırmızısı ve Sarısı bulunur. Ülke şu anda tıbbi amaçlı kenevir erişimi ve kenevir üretiminde yasal bir geleceğe doğru ilerlediği için, yetiştiricilik yasalarında değişiklik olmasını sağlayacak bir yasa çerçevesi umulmaktadır.

Lübnan'da CBD yasal mı?

Şu anda, Lübnan kenevir yasalarında CBD alım veya kullanımına izin verecek herhangi bir farklılık bulunmamaktadır. Ancak, Lübnan’da tıbbi esrarın yavaş yavaş tanıtılmaya başlaması, yakın gelecekte Lübnan’da bir CBD pazarının oluşmasını muhtemel kılmaktadır.

Kenevir Tohumları Lübnan'a Gönderilebilir mi?

Kenevir tohumlarının satışı veya satın alımı Lübnan’da hâlâ yasa dışıdır. Bu nedenle, ülkeye kenevir tohumu göndermek ya da ülke dışına çıkarmak yasaktır. 

Lübnan’da Tıbbi Kenevir

Şaşırtıcı bir kararla, Lübnan'da tıbbi kenevir 2020 yılında yasal hale getirilmiş ve böylece bu tip yasa çıkartan ilk Arap ülkesi olmuştur. Sadece birkaç yıl öncesine kadar, Lübnan'da tıbbi kenevir erişimi fikri kıtada son derece katı –hatta ‘taş devri–’ olarak nitelendirilebilecek uyuşturucu politikalarıyla pek de mümkün görünmüyordu. Ancak, McKinsey & Co’dan bağımsız bir raporun Temmuz 2018’de yayımlanmasının ardından, Lübnan Meclisi tıbbi kenevirin yasallaştırılması ve yetiştiriciliğiyle ilgili yasal düzenleme yapma niyetini açıkladı. Beş yıl süren bu kapsamlı raporda, ülke ekonomisinin kötüye gitmesine çözüm olarak kenevir yetiştiriciliğinin yasal olması tavsiye edildi.

2019 sonu itibariyle, Lübnan'da ekonomik durum ciddi şekilde bozularak Lübnan Lirası, Amerikan Doları karşısında %80’den fazla değer kaybetmiştir. Bu küçülen ekonomi, çiftçileri özellikle olumsuz etkilemiş, ithal gübre ve tarım ürünlerinin maliyetinde büyük artışlar yaşanmıştır. Dünyanın en büyük kenevir reçinesi üreticilerinden biri olması nedeniyle, kenevir yetiştiriciliğinin yasallaştırılması tavsiyesi hem ekonomiyi canlandıracak hem de ülkenin artan borç sorununa bir çare olarak görülmektedir.

Ülkenin dünyanın en yüksek üçüncü borç oranına sahip olması nedeniyle, yasallaştırma savunucuları, esrar endüstrisinin başlatılmasının ekonomiyi iyileştireceğini savundu. Tıbbi kenevirin yasallaştırılması için net bir zaman dilimi başta belirlenmemişti, zira 2018 sonundaki siyasi istikrarsızlık ve hükümet kurulamaması buna engel oldu. Ancak tüm bu engellere rağmen, Nisan 2020’de hükümet nihayet tıbbi esrarı yasal yapan bir yasa taslağına onay verdi. Bu, ülke ve bölge için tarihi bir andı; Lübnan, tıbbi keneviri yasallaştıran ilk Arap ülkesi oldu. Ayrıca, bu yasanın bir parçası olarak, THC içermeyen endüstriyel kenevirin yetiştiriciliği de yasal hale geldi. 

Lübnan’da Endüstriyel Kenevir

Lübnan’da kenevir yetiştiriciliğinin kökeni yüzyıllar öncesine dayanmaktadır ve ünlü Bekaa Vadisi, Lübnan endüstriyel kenevir ve kenevir yetiştiriciliğinin kültürel merkezidir. Ilıman iklimi ve kenevir yetiştiriciliği için ideal toprak yapısıyla Bekaa Vadisi, dünyanın en iyi esrar ve haşhaşlarından bazılarının yetiştiği bir yer olarak bilinir. Yerel çiftçilere göre, sadece bir hektarlık kenevir ekimiyle 100 kg haşhaş elde edilebilir ve bölgenin ideal koşulları sayesinde sulama veya gübrelemeye ihtiyaç yoktur.

Yine de, Lübnan’da kenevir ve endüstriyel kenevir yetiştiriciliği son 100 yılda ağırlıklı olarak yasa dışıydı. 20. yüzyılın ikinci yarısında ekim azalsa da, ülke hala dünyanın en büyük haşhaş ihracatçılarından biri olarak, dünya toplamının %6’sını üretmeye devam etti. Ancak Lübnan’da kenevir yasa dışı olduğundan, bunun üzerinden herhangi bir vergi geliri yok ve bu durum ülke ekonomisine hiçbir katkı sağlamıyor. Son yıllarda devletin kenevir ve haşhaş üretimini önlemeye yönelik çabaları, çiftçiler için ağır ekonomik sonuçlar doğurdu. Nüfusun büyük kısmı hala haşhaş ihracatına bağlı yaşarken ülke giderek daha fazla borç ve yoksulluğa sürüklendi.

Döneminin hükümetlerinden görülmeyen bir sağduyu ile, Lübnan Meclisi 2020'de tıbbi kenevir ve endüstriyel kenevir yetiştiriciliğini yasallaştırdı. 2021'de yayımlanan bir rapora göre, Küresel Endüstriyel Kenevir Pazarı’nın 2030 yılında $17,24 milyar değerinde olabileceği öngörülüyor. 2020'de yasalarda yapılan değişikliklerin ardından Lübnan, bu karlı kenevir pastasından payını almak istiyor. Ülkenin esrar ve kenevir yetiştiricisi çiftçilerinin bilgi ve deneyimi ile Bekaa Vadisi'nde bulunan ideal yetiştiricilik ortamı bir araya getirildiğinde, yasal üretim çerçevesi ülke ekonomisine yılda 1 milyar dolar kazandırabilir. Ancak, yeni yasaların uygulanma aşaması henüz tamamen oturmamıştır.

Tarih ve Politika

Bölgedeki yerel kenevir yetiştiriciliğinin geçmişi yüzyıllara dayanır; nitekim Baalbek’teki Roma tapınağındaki kenevir yaprağı kabartması da bunun bir kanıtıdır. Ancak, Lübnan’da nesiller boyunca kenevirin kullanımı ve yetiştirilmesi son derece karmaşık bir mesele olmuştur.

İlk kez neredeyse bir yüzyıl önce, 1926’da, Fransız Mandası altındaki Suriye ve Lübnan döneminde, Lübnan'da haşhaş üretimi ağırlıklı olarak yasa dışı hale getirilmiştir. 1975-1990 arasındaki 15 yıllık Lübnan iç savaşı süresince kaçakçılıkta büyük bir artış yaşanmış olsa da, ülke anti-kenevir yaklaşımına sadık kalmıştır. Bölgedeki birçok ülke gibi, Lübnan'da esrar yetiştiriciliği ABD hükümetinin baskısıyla 1992'de resmen suç haline getirilmiştir. Hiç şaşırtıcı değil.

Tüm bu yasa düzenlemelerine rağmen, yüzyılın başında kenevir yetiştiriciliği yeniden ortaya çıktı. Bunun temel sebebi, hem iç savaş sırasında hem de sonrasında halkın süren ekonomik çöküntüyle karşı karşıya kalmasıydı. BM verilerine göre, 2002’de Lübnan’daki kenevir tarımı 37.000 dönüme ulaşmıştı; ülkenin siyasi istikrarsızlığı ise hükümet için daha acil bir endişe kaynağı haline gelmişti. Son iki yılda daha fazla çiftçinin bu bir zamanlar karlı ürüne yönelmesiyle Lübnan kenevir endüstrisinin karlılığı azalmıştır. Ayrıca, hükümetin kaçakçılık rotaları üzerindeki kontrolünü artırması da ürünün ihracat potansiyelini etkilemiştir.

Politika

Bekaa Vadisi'nde Lübnan haşhaşı bitkisinin yetiştiriciliği nesillerdir devam etmekte, Lübnan yasalarına rağmen büyük ölçüde sürmektedir. Devlet baskınları zaman zaman endüstride aksaklıklar oluştursa da, plantasyonların çoğu Şii milisler tarafından yönetilmekte ve serbestçe yetiştiriciliğe izin verilmektedir. Kenevir yetiştiriciliği hükümetin hedefinde olup, çiftçiler ve kaçakçılar kadar gündelik kullanıcılar da bu baskıdan nasibini almaktadır. Tüm bunlara rağmen ekonomik teşvikler daha baskın çıkmış ve yetiştiricilik, devlet dışı aktörler ve çetelerin korumasıyla devam etmiştir. Bekaa Vadisi’nde güvenlik koşullarının kötüleşmesi sonucu 2011’den itibaren kenevir yetiştiriciliği artmıştır. Sadece Baalbek-Hermel bölgesinde yaklaşık 30.000 hektar ekili alan bulunmaktadır. Lübnan Üniversitesi’nden substitisyon ürünler uzmanı Prof. Hassane Makhlouf'a göre "Uyuşturucu çiftçilerini bastırmak ve ekili kenevir alanlarını yok etmek politikası" kenevir yetiştiriciliğini önlememektedir. Ancak, 2020'de tıbbi kenevirin yasallaştırılması ile ilgili yeni yasal düzenlemelerin ülkeyi ikiye böldüğü görülmektedir.

Kenevir yetiştiriciliği Kuzey Bekaa Vadisi'nde yaygınken, Lübnan'ın diğer bölgelerinde esrara bakışlar değişiklik gösterebiliyor ve çiftçiler medyada çoğunlukla yasa dışı uyuşturucu üreticisi olarak damgalanıyor. Bekaa Vadisi'ndeki birçok çiftçi, kenevir/haşhaşın yasal olmasını "halkımızdan yapılan bir hırsızlık" olarak nitelendirerek hoşnutsuzluklarını dile getiriyor. Bölgedeki çiftçiler arasında genel görüş, yasadaki değişikliklerin gelirlerini azaltacağı, kazançlarının devlet tarafından alınacağı yönünde. Karmaşık bir konu olan bu meselede hükümet, yasa değişikliğinin Lübnan ekonomisi için bir "can simidi" olacağını iddia ediyor,

Ancak çiftçiler bundan ikna olmamış durumda; birçoğu için kenevir üretimi ana hatta tek gelir kaynağı. Yasada yapılan değişiklikler, önümüzdeki yıllarda endüstriyel kenevir üretiminin önünü açacak olsa da, detaylı bir sosyal ve ekonomik kalkınma programı devreye girmeden çiftçiler esrardan kenevire geçmeye pek istekli olmayacaktır.

Bilinmesi Gerekenler

Ülkede genel olarak kenevirle ilgili olumsuz görüşler sebebiyle, Lübnan’da esrarın tamamen yasal olma ihtimali düşük. Elbette, son yirmi yılda birçok toplumda esrara bakış kökten değişti. Lübnan halkı şu aşamada büyük oranda ikna olmasa da, Ortadoğu'da bir ülkenin bu bitkiyi tıbbi kullanım için yasallaştırması Lübnan kenevir tarihinde önemli ve kritik bir dönüm noktasıdır. Lübnan'ı ziyaret etmeyi planlayanlar için, dünyanın en iyi Lübnan haşhaşlarından teklif almanız muhtemel. Ancak bugün açıkladığımız yasalar ışığında, özellikle yasaların karmaşık olduğu ülkelerde bitkimizi tüketirken çok dikkatli olmanızı tavsiye ediyoruz.

Eğer dünyadaki kenevir yasaları hakkında daha fazla bilgi almak istiyorsanız, Fast Buds'ın kapsamlı blog bölümüne göz atmayı unutmayın. Burada en güncel esrar haberlerini, yetiştirme ipuçlarını ve çok daha fazlasını bulabilirsiniz.