Πώς να Καθορίσετε το Φύλο των Φυτών Κάνναβης Σας

• 1. Τα Πρώτα Σημάδια Προανθών
• 2. Χαρακτηριστικά Αρσενικού Φυτού
• 3. Χαρακτηριστικά Θηλυκού Φυτού
• 4. Χαρακτηριστικά Ερμαφρόδιτου Φυτού
• 5. Χρήση Θηλυκοποιημένων Σπόρων ή Κλώνων
• 5. a. Τα Οφέλη
• 6. Συμπέρασμα

Ο προσδιορισμός του φύλου των σπόρων κάνναβης είναι ουσιαστικά η διαδικασία που μαθαίνετε αν είναι αρσενικά ή θηλυκά, κάτι που μπορεί να είναι πολύ σημαντικό για διάφορους λόγους, από μια προσπάθεια υβριδοποίησης έως εκτενές κυνήγι φαινοτύπου. Γνωρίζοντας πώς και πότε να αναγνωρίσετε αν τα φυτά σας είναι αρσενικά ή θηλυκά σας δίνει πλεονέκτημα όταν καλλιεργείτε σε εσωτερικό χώρο. Η κάνναβη είναι ένα δίοικο είδος φυτού. Τι σημαίνει αυτό; Ότι κάθε φυτό είναι είτε αρσενικό είτε θηλυκό. Τα αρσενικά φυτά παράγουν άνθη με τη μορφή μικρών θηκών γεμάτων με γύρη. Είτε μέσω εντόμων είτε μέσω του ανέμου, αυτή η γύρη διασπείρεται όταν οι θήκες ωριμάσουν, οδηγώντας στη γονιμοποίηση των θηλυκών λουλουδιών.

Τα θηλυκά άνθη παράγουν συστάδες ανθέων, βλαστών και φύλλων γνωστά ως ταξιανθίες. Πολλοί αρχάριοι καλλιεργητές κάνουν το λάθος να αποκαλούν τα μπουμπούκια ως άνθη. Ωστόσο, είναι στην πραγματικότητα συστάδες από μικρότερα άνθη. Τα πραγματικά άνθη της κάνναβης αποτελούνται από δύο στίγματα (οι τριχοειδείς προεκτάσεις που βλέπετε γύρω από τα μπουμπούκια), έναν προστατευτικό ιστό που λέγεται βράκτιο, και ένα ωάριο που βρίσκεται μέσα στο βράκτιο στη βάση των στιγματων. Μόλις η αρσενική γύρη έρθει σε επαφή με το στίγμα, γονιμοποιεί το ωάριο και ένας σπόρος αναπτύσσεται μέσα στο βράκτιο. Η δίοικη φύση της κάνναβης κάνει το φυτό μοναδικό στο φυτικό βασίλειο. Τα περισσότερα φυτά είναι μόνοικα, δηλαδή διαθέτουν και τα δύο γεννητικά όργανα στο ίδιο φυτό. Το γεγονός ότι ένα φυτό κάνναβης μπορεί να είναι είτε αρσενικό είτε θηλυκό, μπορεί να αποτελεί πρόβλημα για τους καλλιεργητές.

Οι περισσότεροι καλλιεργούν κάνναβη για να απολαμβάνουν πλούσια μπουμπούκια από θηλυκά άνθη και όχι για τις θήκες γύρης των αρσενικών. Ευτυχώς, η εμφάνιση των θηλυκοποιημένων σπόρων έχει λύσει αυτό το πρόβλημα, αφού αυτοί οι σπόροι έχουν 99% πιθανότητα να παράγουν θηλυκό φυτό. Όμως, άλλες γενετικές επιλογές παρέχουν 50% πιθανότητα να είναι αρσενικό και 50% να είναι θηλυκό. Ίσως να μη φαίνεται σημαντικό, αλλά ένα αρσενικό φυτό σε έναν χώρο καλλιέργειας μπορεί να μειώσει σημαντικά την ισχύ και την ποιότητα των θηλυκών ανθέων. Μετά τη γονιμοποίηση, τα θηλυκά φυτά δημιουργούν σπόρους και αφιερώνουν λιγότερους πόρους στη δημιουργία επιθυμητών κανναβινοειδών ενώσεων. Επιπλέον, κανείς δεν θέλει να καπνίσει μπουμπούκια γεμάτα σπόρους! Ευτυχώς, είναι εύκολο να διακρίνετε ένα αρσενικό φυτό από ένα θηλυκό πριν οι θήκες γύρης αναπτυχθούν πλήρως. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε πώς να καταλάβετε το φύλο των φυτών κάνναβης σας, ποια χαρακτηριστικά να αναζητήσετε και τι μπορεί να πάει στραβά.

1. Τα Πρώτα Σημάδια Προανθών

Όταν καλλιεργείτε από σπόρο, τα φυτά κάνναβης περνούν τα πρώτα στάδια της ζωής τους εστιάζοντας στην ανάπτυξη της ρίζας, των φύλλων και του βλαστού. Εφόσον διατηρούνται κάτω από 18 ώρες φως με υψηλά επίπεδα υγρασίας (κοντά στο 75%) για 5-6 εβδομάδες, τότε τα φυτά θα αρχίσουν να παρουσιάζουν προάνθη. Τα προάνθη παρέχουν τις πρώτες ενδείξεις για το φύλο του φυτού κάνναβης. Αυτοί οι εξειδικευμένοι ιστοί εμφανίζονται στους κόμβους, δηλαδή το σημείο όπου τα κλαδιά συναντούν τον κύριο βλαστό. Αν και είναι μικρά στην αρχή, τόσο τα αρσενικά όσο και τα θηλυκά προάνθη έχουν χαρακτηριστικά που τα κάνουν οπτικά διακριτά.

Τα θηλυκά προάνθη έχουν σχήμα δάκρυου με μικρά στίγματα να προεξέχουν από αυτά. Αντίθετα, τα αρσενικά προάνθη είναι πιο σφαιρικά και δεν έχουν στίγματα. Τα προάνθη μπορεί να αρχίσουν να αναπτύσσονται γρήγορα, οπότε πρέπει να παρατηρείτε αυτήν την περιοχή όταν τα φυτά μεταβαίνουν από τη βλαστική φάση στην ανθοφορία. 

Επειδή οι φωτοπεριόδικές ποικιλίες που καλλιεργούνται σε εσωτερικό χώρο χρειάζονται αλλαγή στο φωτοπεριοδικό κύκλο, γνωρίζετε ακριβώς πότε ξεκινά αυτή η κρίσιμη περίοδος. Από την άλλη, οι φωτοπεριόδικές ποικιλίες που καλλιεργούνται σε εξωτερικό χώρο απαιτούν συχνότερο έλεγχο, καθώς ανθίζουν σύμφωνα με τον φυσικό κύκλο φωτός. Ομοίως, οι αυτοματοποιημένες ποικιλίες αρχίζουν να ανθίζουν βάσει εσωτερικού γενετικού ρολογιού, οπότε πρέπει να δίνετε ιδιαίτερη προσοχή μεταξύ 3ης και 4ης εβδομάδας του κύκλου ανάπτυξης. Αφού τα φυτά σας φτάσουν στην 6η ή 7η μεσογονάτια, θα είστε σε θέση να διακρίνετε με το μάτι αν έχουν αρσενικά ή θηλυκά χαρακτηριστικά. Φυτά κάνναβης που περνούν στην ανθοφορία από τη φάση σπορόφυτου θα χρειαστούν ακόμη 3-4 εβδομάδες προτού εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια προανθών. Αυτά είναι τα πρώτα δείγματα του φύλου του φυτού κάνναβης και θα πρόκειται είτε για ένα μικροσκοπικό αρσενικό είτε για θηλυκό προάνθος. Ορισμένες ποικιλίες μπορεί να εμφανίσουν προάνθη πιο γρήγορα από άλλες, όμως όλα τα φυτά θα φανερωθούν περίπου την ίδια περίοδο. Δεν υπάρχει ανάγκη ανησυχίας για την ταυτοποίηση αρσενικών νωρίς, καθώς δεν μπορούν να παράγουν γύρη μέχρι πολύ αργότερα.

2. Χαρακτηριστικά Αρσενικού Φυτού

Ο νούμερο ένα φόβος κάθε αρχάριου καλλιεργητή όταν δουλεύει με κανονικούς σπόρους είναι να επιτρέψει σε ένα αρσενικό να γονιμοποιήσει ολόκληρη τη σοδειά. Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας αν ο στόχος σας είναι να βρείτε όλα τα θηλυκά φυτά, καθώς το να αφαιρέσετε τα αρσενικά πριν παράγουν θήκες δεν προκαλεί θέμα. Τα αρσενικά φυτά κάνναβης θα παράγουν προάνθη στα ίδια σημεία με τα θηλυκά. Αυτό δυσκολεύει τη διάκριση μεταξύ τους στα αρχικά στάδια και μπορεί να χρειαστούν μερικές εβδομάδες πριν επιβεβαιώσετε πλήρως ότι έχετε αρσενικό φυτό.

Θα παρατηρήσετε μεταξύ των ανώτερων μεσογονάτιων, να υπάρχει μια μικρή συστάδα από μικροσκοπικές οβάλ μπαλίτσες. Καθώς ωριμάζουν, θα δείτε ότι είναι συνδεδεμένες με μικρό μίσχο, θα μεγαλώσουν και θα πρασινίσουν. Είναι καλύτερα να περιμένετε μέχρι να αναγνωρίσετε τα αρσενικά χαρακτηριστικά πριν απομακρύνετε οποιοδήποτε φυτό από τον κήπο. Μην είστε υπερβολικά βιαστικοί και πετάξετε κατά λάθος ένα θηλυκό φυτό.

3. Χαρακτηριστικά Θηλυκού Φυτού

Είναι πολύ πιο εύκολο να ξεχωρίσετε ένα θηλυκό προάνθος, καθώς το μόνο που πρέπει να αναζητήσετε είναι ένα λεπτό, τριχοειδές ύπερο. Όταν αυτά εμφανιστούν ανάμεσα στις μεσογονάτιες, θα μοιάζουν με λευκές βλεφαρίδες ή λεπτές λεπίδες χλόης. Με τον καιρό, λευκές τρίχες θα αρχίσουν να μεγαλώνουν ανάμεσα στα καινούργια φύλλα και μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Ελέγξτε διπλά αυτό που αναγνωρίζετε ως θηλυκό προάνθος και περιμένετε μέχρι να μπορείτε να δείτε καθαρά μια λευκή τρίχα.

Μετά τα πρώτα σημάδια από ύπερους, τις επόμενες εβδομάδες τα θηλυκά φυτά θα αρχίσουν να εμφανίζουν πληθώρα από ύπερους. Σε αυτό το σημείο τα φυτά χρειάζονται μεγαλύτερες ποσότητες φωσφόρου και καλίου που ενισχύουν την παραγωγή ανθέων και μπουμπουκιών. Καλό είναι να χρησιμοποιείτε μεγεθυντικό φακό ή λούπα για τον έλεγχο των τριχωμάτων και τη διπλή εξακρίβωση. Μπορεί να πάρει μια ή δύο εβδομάδες πριν είστε σίγουροι ότι έχετε θηλυκό φυτό.

4. Χαρακτηριστικά Ερμαφρόδιτου Φυτού

Λοιπόν, καλύψαμε τόσο τα αρσενικά όσο και τα θηλυκά φυτά κάνναβης, και πώς να τα διαφοροποιήσετε. Υπάρχει όμως και μια τρίτη επιλογή «φύλου» όταν μιλάμε για φυτά κάνναβης - τα ερμαφρόδιτα. Για μισό λεπτό, τι ακριβώς είναι ένα ερμαφρόδιτο φυτό κάνναβης;  Ένα ερμαφρόδιτο (hermie, όπως τα λέμε στη φροντίδα κάνναβης) αναπτύσσει και αρσενικά και θηλυκά αναπαραγωγικά χαρακτηριστικά. Αυτό είναι φυσικό χαρακτηριστικό της κάνναβης, που πιστεύεται ότι ενεργοποιείται όταν το φυτό στρεσάρεται ή τραυματίζεται. Έτσι εξασφαλίζει τη διαιώνιση του γενετικού του κώδικα, καθώς μπορεί να αυτογονιμοποιηθεί. 

Όμως αν καλλιεργείτε κάνναβη για κατανάλωση, το τελευταίο που θέλετε είναι τα φυτά σας να μετατραπούν σε ερμαφρόδιτα. Ένα μόνο ερμαφρόδιτο θέτει σε κίνδυνο ολόκληρη τη σοδειά, κάτι που είναι αρνητικό για πολλούς λόγους. Τα γονιμοποιημένα θηλυκά φυτά κάνναβης ξοδεύουν πολλή από την ενέργειά τους στη δημιουργία σπόρων, με αποτέλεσμα η ποιότητα των μπουμπουκιών, η ποσότητα απόδοσης και η ικανοποίησή σας να βρίσκονται υπό απειλή.

Πώς να αποτρέψετε τα φυτά σας από το να γίνουν ερμαφρόδιτα;

Υπάρχουν δύο βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν το φύλο ενός φυτού - το περιβαλλοντικό στρες και η γενετική. Ορισμένες ποικιλίες κάνναβης (ειδικά καθαρές Sativa) δείχνουν μεγαλύτερη ευαισθησία στον ερμαφροδιτισμό. Τα τελευταία χρόνια, οι τράπεζες σπόρων και οι εμπορικοί καλλιεργητές έχουν καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για να εκριζώσουν τη γενετική αυτή ανωμαλία, κι έτσι πλέον δεν πρέπει να ανησυχείτε αν αγοράζετε τους σπόρους σας από αξιόπιστη πηγή (πχ από εμάς, διασφαλίζουμε μηδενική πιθανότητα γενετικών ερμαφρόδιτων στους σπόρους μας). Όμως, ακόμα και με άριστη γενετική, ένα φυτό μπορεί να γίνει ερμαφρόδιτο λόγω στρες ή τραυματισμού. Ο χρυσός κανόνας είναι να αποφεύγετε κάθε είδους στρες κατά την περίοδο ανθοφορίας. Ας δούμε τους κυριότερους λόγους που μπορεί να κάνουν ένα υγιές θηλυκό φυτό να γίνει ερμαφρόδιτο:

• Υπερβολική θερμότητα (πάνω από 28C) στον χώρο καλλιέργειας
• Υπερβολική λίπανση της καλλιέργειας
• Πότισμα με πολύ κρύο ή πολύ ζεστό νερό. Πάντα να ποτίζετε τα φυτά με νερό σε θερμοκρασία δωματίου
• Μεταβολές στις περιόδους φωτός. Διακοπές ρεύματος μπορούν γρήγορα να μετατρέψουν ολόκληρο τον χώρο καλλιέργειας σε ερμαφρόδιτα αν δεν διορθωθούν άμεσα
• Τραυματισμός του ίδιου του φυτού. Πάντα να είστε πολύ προσεκτικοί κατά την αποφύλλωση και ποτέ μην αφαιρείτε πάνω από 30% των μεγάλων φύλλων ταυτόχρονα.
• Υπερπότισμα ή υπερβολικά λίγο νερό μπορεί επίσης να προκαλέσει αυτό το πρόβλημα.

Αν υποπτεύεστε ότι έχετε ερμαφρόδιτο φυτό στη συλλογή σας, το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να το αφαιρέσετε και (δυστυχώς) να το καταστρέψετε. Αν το φυτό βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο ανθοφορίας όταν το διαπιστώσετε, έχετε δύο επιλογές. Αν έχει παράγει μόνο λίγες μικρές αρσενικές θήκες γύρης, μπορείτε να τις αφαιρέσετε προσεκτικά. Απομονώστε το ερμαφρόδιτο από την υπόλοιπη καλλιέργεια και χρησιμοποιήστε τσιμπιδάκι για να αφαιρέσετε προσεκτικά τις θήκες χωρίς να σπάσουν. Αν έχει παράγει πολλές θήκες γύρης, τότε ήρθε η ώρα να το απομακρύνετε οριστικά.

5. Χρήση Θηλυκοποιημένων Σπόρων ή Κλώνων

Ο μόνος σίγουρος τρόπος να προσδιορίσετε το φύλο πριν τα φυτά ωριμάσουν είναι να πάρετε κλώνο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί παίρνοντας έναν κλώνο από οποιοδήποτε φυτό. Η καλλιέργεια με σπόρους κάνναβης ή κλώνους που είναι εγγυημένα θηλυκοί, προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα, τόσο για τον μικρής κλίμακας καλλιεργητή όσο και για τους επαγγελματίες.

Κόψτε ένα από τα κλαδιά και βάλτε το σε μικρό κυπελάκι με υπόστρωμα και αφήστε το να αναπτυχθεί για λίγες ημέρες. Αφού αναπτυχθούν οι ρίζες του κλώνου, τοποθετήστε το σε 12ωρο/12ωρο κύκλο φωτισμού. Σύντομα, το φυτό θα ωριμάσει και θα αποκαλύψει το φύλο του, επειδή οι κλώνοι έχουν το ίδιο DNA με το μητρικό φυτό, ο κλώνος θα δείξει το φύλο που έχει το κυρίως φυτό. Θυμηθείτε πως αυτό δεν μπορεί να εφαρμοστεί στις αυτοματοποιημένες ποικιλίες γιατί ανθίζουν ανάλογα με την ηλικία και όχι το φως. Αν δεν ασχολείστε με υβριδοποίηση και στόχος σας είναι όσο το δυνατόν περισσότερα θηλυκά φυτά, η χρήση θηλυκοποιημένων σπόρων ή κλώνων είναι η πιο πρακτική λύση.

Τα Οφέλη

• Αυτό εγγυάται ότι τα φυτά που θα παράγετε θα είναι 100% θηλυκά, πράγμα που σημαίνει ότι πριν την ανθοφορία δεν χρειάζεται να βγάλετε φυτά εκτός χώρου καλλιέργειας. Εξαλείφει κάθε σπατάλη χώρου, θρεπτικών και υποστρώματος.
• Μεγάλης κλίμακας καλλιέργειες Sea of Green μπορούν να δημιουργηθούν χωρίς ανησυχία για αρσενικά φυτά. Έτσι η σοδειά δεν θα διασταυρωθεί με γύρη ούτε θα γεμίσει σπόρους, κάτι που τη καθιστά εμπορικά άχρηστη.
• Η χρήση κλώνων είναι εξαιρετικός τρόπος καλλιέργειας μιας ποικιλίας που έχει ήδη πιστοποιηθεί. Συνήθως, επιθυμητοί κλώνοι μπορούν να δοκιμαστούν από άλλους καλλιεργητές ή θα υπάρχει πληθώρα πληροφοριών για έρευνα online.

6. Συμπέρασμα

Γνωρίζοντας πώς να αναγνωρίζετε τα αρσενικά και θηλυκά φυτά κάνναβης όταν χρησιμοποιείτε κανονικούς σπόρους, είναι απαραίτητο για να διατηρήσετε μια εξολοκλήρου θηλυκή σοδειά. Σας συστήνουμε να πάρετε τον χρόνο σας πριν απομακρύνετε οποιοδήποτε φυτό και να είστε έτοιμοι να αφήσετε αρσενικά φυτά να ωριμάσουν αρκετά ώστε να δείτε να σχηματίζονται οι θήκες γύρης.