Drainage voor Cannabisplanten: Waarom is het Belangrijk en Hoe Verbeter je het

• 1. Wat doe je in de onderkant van een binnenpot voor drainage?
• 2. Perfecte media voor cannabis kweken
• 2. a. Natuurlijke bovenlaag vs grondloze mixen
• 2. b. Kokos
• 3. De juiste pot kiezen voor betere drainage
• 4. Bodemverbeteraars/toevoegingen voor cannabis
• 4. a. Perliet
• 4. b. Vermiculiet
• 4. c. Andere bodemverbeteraars voor cannabis
• 5. Zo test je de drainage
• 6. Problemen door slechte drainage
• 6. a. Wortelrot
• 7. Drainage voor cannabisplanten is simpel

Er zijn maar weinig planten die het fijn vinden als hun wortels in stilstaand water zitten. Oeverplanten vormen een uitzondering, maar cannabis hoort daar zeker niet bij. Het is niet zo dat cannabiszaadjes niet van water houden. Integendeel: cannabis groeit heel snel en is daardoor een flinke drinker. Maar de wortels hebben ook veel zuurstof nodig en daarom is drainage voor cannabisplanten zo belangrijk. Om de drainage voor cannabisplanten in je indoor kweekruimte te verbeteren, begin je met de juiste kweekmedium, kies je een type pot dat optimale beluchting biedt, zorg je voor drainagegaten en pas je je medium aan met bodemverbeterende middelen zoals kokosvezel, perliet en vermiculiet. Maar laten we eerst kort ingaan op zo’n controversieel onderwerp als het gebruik van een drainagelaag onderin de potten.

1. Wat Doe je in de Onderkant van een Binnenpot voor Drainage?

Tot op de dag van vandaag twijfelen veel tuinexperts er niet aan dat het plaatsen van scherven van terracotta, grof zand, hydrokorrels of iets dergelijks op de bodem van een pot een goed idee is. Ze noemen het een drainagelaag en denken dat het overtollig water helpt afvoeren uit het medium. In werkelijkheid doet het dat niet. Experimenten hebben aangetoond dat de waterafvoer exact hetzelfde blijft — met zo'n laag of zonder.

Dit lijkt in te gaan tegen het gezonde verstand, maar er is hiervoor een hele logische verklaring. Wanneer je je potplant water geeft, trekt de zwaartekracht het water naar beneden en zal een deel door de drainagegaten lopen. Maar niet alles. Er is ook een kracht die in tegenovergestelde richting van de zwaartekracht werkt, dus omhoog. Dit heet capillaire werking of zuigkracht, en zorgt ervoor dat water tussen de deeltjes van het medium omhoog kruipt.

Als zwaartekracht en capillaire werking met elkaar in evenwicht zijn, stabiliseert het waterpeil en dat is het einde ervan. Het maakt dus niet uit wat er net onder het medium zit — de bodem van de pot of de 'drainagelaag'. De enige factor waar het vasthouden van water in het medium van afhankelijk is, is de grofheid van het medium.

Je kunt dit ook zien als beluchting, oftewel de aanwezigheid van luchtzakken tussen de mediumdeeltjes. Hoe grover het medium, hoe minder water het vasthoudt en hoe beter de drainage. En andersom. Daarmee hebben we deze mythe ontkracht en kunnen we verder naar wat echt belangrijk is.

2. Perfecte Media voor Cannabis Kweken

Omdat cannabiswortels graag drinken én ademen, zijn de beste kweekmethoden hydroponics en aeroponics — omdat ze zowel water als zuurstof tegelijk leveren. In hydrosystemen zoals DWC (deep water culture) zweven de wortels constant in een voedingsoplossing die steeds van zuurstof wordt voorzien met een pomp. In aeroponics is het net andersom — wortels hangen in de lucht en worden constant beneveld met voedingsoplossing.

Bij andere media, zoals grond of kokos, moet je extra maatregelen nemen voor goede drainage. Laten we beginnen met aarde.

Natuurlijke Bovenlaag vs Grondloze Mixen

Voor binnenkweek is het belangrijk dat je nooit toplaaggrond uit je tuin gebruikt. Naast het risico op besmetting met ziektes en plagen, is deze aarde meestal te compact en houdt te veel water vast. Dat komt omdat er te veel klei en slib in zit. Je wietplanten zullen simpelweg stikken in zo’n slecht gedraineerd medium. In theorie kun je proberen deze bodem met toevoegingen luchtiger te maken, maar het is beter om natuurlijke grond helemaal over te slaan en te kiezen voor een grondloze mix. Deze vind je in elk tuincentrum. Ze worden in zakken verkocht en lijken erg op aarde, maar bestaan meestal uit veenmos. Grondloze mixen bevatten veel grove deeltjes en vezels, wat ze erg luchtig maakt. Sommige bevatten ook toevoegingen zoals perliet (zie verderop), wat extra luchtzakken creëert en de drainage nog beter maakt.

Kokos

Kokosvezel bestaat uit vezels afkomstig van kokosnoten. Het is één van de meest efficiënte kweekmedia voor cannabis. Nog een groot voordeel ten opzichte van aarde is dat kokos herbruikbaar is. Toch is kokos op zichzelf een medium met vrij matige drainage. Om het perfect te maken voor het kweken van wiet, gebruik je een mix van kokosvezel en perliet.

Als je kijkt naar kant-en-klare mixen uit growshops of online, zie je dat de verhouding kokos tot perliet meestal 70/30 is. 

Bij veelvuldig fertigeren, vooral in automatische druppelirrigatie, kun je deze verhouding verhogen naar 50/50.

3. De Juiste Pot Kiezen voor Betere Drainage

Je kunt de drainage voor je wietplanten verder verbeteren door de juiste pot te kiezen. Een plastic pot lijkt voor beginners misschien een goed idee, maar de wanden zijn niet luchtdoorlatend. Met smart pots of kweekzakken behaal je veel betere resultaten. De zijkanten bestaan uit niet-geweven ademend materiaal en geven de wortels dus alle zuurstof die ze nodig hebben. Ditzelfde geldt voor Air-Pots®. Meer informatie over verschillende soorten potten voor het kweken van cannabis vind je in een apart artikel.

En welke pot je ook kiest, onthoud dat overtollig water goed moet kunnen weglopen. Dus, bij plastic of terracotta potten, maak drainagegaten onderin. En uiteraard plaats je er een schotel onder om het overtollige water op te vangen. Leeg deze regelmatig. Je potten mogen nooit in stilstaand water staan. Je kunt drainage ook zien als beluchting, dus de aanwezigheid van luchtzakken tussen de deeltjes in het medium. Hoe grover het medium, hoe minder water het vasthoudt en hoe beter de drainage. En andersom.

Ook het formaat van de pot is belangrijk. Misschien niet zozeer voor de drainage, maar wel voor het opstellen en behouden van een perfect irrigatieplan. 

4. Bodemverbeteraars/toevoegingen voor Cannabis

Wil je niet dat je cannabisgrond nat blijft of slecht afwatert, maak het dan zo luchtig mogelijk. Er zijn grofweg twee soorten bodemverbeteraars voor cannabisbeluchting — perliet en vermiculiet. Ze zijn niet uitwisselbaar, dus beschrijven we beide hieronder.

Perliet

Dit is de meest gebruikte bodemverbeteraar. Het zit in veel voorverpakte grondloze mixen, maar cannabis heeft meestal een groter aandeel perliet nodig dan kamerplanten. Dus je zult wellicht extra perliet moeten toevoegen aan je gekochte medium. 15 tot 20 procent is ongeveer goed, maar het is geen exacte wetenschap. De verhouding kan zo laag zijn als 10/90 tot zo hoog als 50/50. Onthoud wel dat hoe meer perliet je toevoegt, hoe vaker je zult moeten water geven (en dat is niet altijd handig). Met minder perliet houdt het medium meer water vast en hoef je minder vaak fertigeren, maar je wietplant kan last krijgen van overbewatering via slechte drainage.

Wat is perliet precies? Het is een grofkorrelig, wit, licht materiaal met gesloten celstructuur. Daardoor heeft het de volgende kenmerken:

• houdt geen water vast binnen de deeltjes,
• bevat geen voedingsstoffen en buffert ze ook niet,
• is chemisch inert en pH-neutraal,
• voorkomt samendrukken van cannabisgrond.

Zoals je hierboven ziet, zorgt perliet vooral voor een luchtiger medium en zo voor een ideaal leefmilieu voor de wortels van je planten.

Vermiculiet

Vermiculiet is iets heel anders. Het is ook een geëxpandeerd, zeer licht materiaal, maar de bruinige vlokken hebben geen gesloten celstructuur. Dus — in tegenstelling tot perliet — absorberen ze water en voedingsstoffen.

De belangrijkste eigenschappen van vermiculiet zijn:

• is uitstekend in pH-bufferen,
• bevat K, Mg en Ca, neemt andere nutriënten op uit de oplossing en geeft deze langzaam weer af,
• heeft een hoge wateropnamecapaciteit.

Ondanks de hoge watercapaciteit kan vermiculiet toch als drainageverbeteraar ingezet worden, omdat de deeltjes groot zijn en veel luchtzakken creëren.

Andere Bodemverbeteraars voor Cannabis

Er zijn nog enkele andere toevoegingen die drainage voor wietplanten verbeteren, maar die komen minder vaak voor dan perliet of vermiculiet. Hier kort op een rij:

1. Grof zand (0,5–1 mm). Een zeer snel drainerend maar zwaar medium. Best geschikt voor kas en buiten.
2. Hydrokorrels. Meestal gebruikt in hydrosystemen, worden ze vaak bovenop de pot gestrooid, maar je kunt ze ook doormengen in je medium om luchtzakken te creëren. Het enige nadeel van hydrokorrels is dat je daardoor moeilijker in de grond graaft. Dit is echter geen probleem als je niet in het substraat hoeft te woelen. Let erop dat ze steengruis kunnen bevatten, dus was ze voordat je ze gebruikt om besmetting te voorkomen.
3. Pumice (puimsteen). Dit is een extreem poreuze, natuurlijk geëxpandeerde vulkanische steen die drijft op water vanwege zijn schuimvormige structuur.
4. Erwten-grind. Dit zijn grindsteentjes ter grootte van een erwt, natuurlijk gevormd door stromend water. Ze lijken veel op aquariumgrind maar zijn iets groter.
5. Scoria. Dit lijkt op puimsteen, het is een door gesmolten gesteentegassen geëxpandeerd vulkanisch gesteente, maar de poriën zijn kleiner dan bij puimsteen, waardoor het dichter is.

5. Zo Test je de Drainage

Nu je weet welke bodemverbeteraars je kunt inzetten, is het tijd om te testen of de drainage werkt. Zodra je perliet, grind of iets anders hebt toegevoegd, is het ideaal om te testen of je nog meer moet toevoegen. Volg deze simpele stappen om te bepalen of je substraatmix goed afwatert:

Stap 1

Neem een 1-liter pot en vul deze met je aangepaste substraatmix.

Stap 2

Neem nog een 1-liter pot en vul deze met dezelfde mix maar ZONDER de bodemverbetering.

Stap 3

Geef beide potten 500 ml schoon water, met een schoteltje eronder om het water op te vangen.

Stap 4

Wacht 3 tot 5 minuten, verzamel daarna het opgevangen water en vergelijk de hoeveelheid in beide schotels.

Als richtlijn moet je substraatmix ongeveer de helft van het water (250 ml) afvoeren na 3 tot 5 minuten. Dit betekent dat als je mix minder dan 50% afvoert, je meer bodemverbeteraar moet toevoegen. Als je mix meer dan 60-70% afvoert, heb je te veel toegevoegd. Onthoud: hoe meer je toevoegt, hoe meer water wordt afgevoerd.

6. Problemen Door Slechte Drainage

Oké, we hebben nu besproken hoe je zorgt voor goede drainage in de potten van je cannabisplanten en waarom drainage zo belangrijk is - namelijk voor wortelzuurstof en om problemen met stilstaand water te voorkomen.

Maar het is ook het vermelden waard welke problemen kunnen ontstaan door slechte drainage, en hoe je die kunt oplossen. Het grootste gevaar bij slechte drainage (en dus ook voor de planten) is wortelrot.

Wortelrot

Wortelrot. Het klinkt bijna als iets uit een sprookje, maar geloof ons, het is allesbehalve onschuldig. Wortelrot komt veel voor bij cannabiskweek en wordt veroorzaakt door schimmel- of bacteriegroei in het wortelstelsel. Het gebeurt wanneer de wortels constant nat staan, of het medium te vochtig is en niet goed kan verdampen. Klinkt herkenbaar? De eerste tekenen van wortelrot zijn niet altijd even duidelijk.

Wortelrot kan zich uiten in allerlei andere symptomen, zoals vergeelde bladeren, verbrande bladpunten, trage groei en/of tekorten aan voedingsstoffen, wat verwarring kan scheppen bij zowel beginnende als ervaren kwekers. Het beste wat je kunt doen is de wortels van je planten controleren. Maar hoe? Als je een hydrosysteem hebt, is dit betrekkelijk eenvoudig. Een groot voordeel van hydroponics (naast snellere groei, hogere opbrengst en krachtigere planten) is dat de hele plant, inclusief wortels, zo makkelijk te inspecteren is. Open het wortelgebied en controleer per plant of de wortels er vreemd uitzien of ruiken.

Wat zijn de herkenbare tekenen? Wortelrot zie je op twee manieren: natte en slijmerige/blubberige wortels die uit elkaar vallen bij aanraking, of ze zijn droog, bruin en draadvormig (deze laatste komt minder vaak voor, en vrijwel niet bij hydrosystemen doordat daar de teeltmethode anders is).

Wortelrot Herkennen en Behandelen in Hydrosystemen

Als je wortelrot vindt bij één hydroplant, is de kans groot dat alle planten die op dezelfde voedingsoplossing zijn aangesloten, getroffen zijn. De meeste hydrosystemen hergebruiken hun voedingsoplossing, dus hetzelfde water stroomt steeds langs de wortels van elke plant. Haal daarom elke plant individueel uit de pot of kweektray en knip duidelijk aangetaste wortels weg.

Vervolgens vervang je alle voedingsoplossing door een schone, steriele oplossing die op pH en EC gecontroleerd is. Reinig al je apparatuur zorgvuldig, met name pompen en druppelaars (indien aanwezig), voordat je het systeem opnieuw opstart en de planten terugplaatst. Je zou ook moeten achterhalen waardoor de wortelrot ontstond, en je systeem optimaliseren om herhaling te voorkomen. Lichtlekken zijn een groot probleem, dus gebruik een dikke watertank met goede afdichtingen en plak eventuele aansluitingen af met stevige tape.

Wortelrot Herkennen en Behandelen in Niet-Hydro Systemen

Dit is iets lastiger, want wortels bekijken in aarde of kokos is minder eenvoudig. Til de potten op; voelen deze veel lichter aan dan normaal, dan is er wellicht iets mis. Graaf voorzichtig langs de randen van de pot en check op zompige, donker gekleurde wortels die uit elkaar vallen. Vind je deze, verwijder ze dan en kijk dieper in het wortelprofiel. Heb je wortelrot vastgesteld, handel dan direct: laat het medium volledig uitdrogen, haal de plant met wortelstelsel uit de pot.

Schud voorzichtig zoveel mogelijk aarde of kokossubstraat los van de wortels en spoel ze met een mengsel van waterstofperoxide en water, in een verhouding 3:1. Laat de wortels daarna helemaal opdrogen voordat je ze terugplant in een schoon medium met voldoende drainage en een dosis goede bacteriën of mycorrhiza-schimmels. Pas ook je gietgedrag aan, want te vaak te nat zorgt snel weer voor problemen.

7. Drainage voor Cannabisplanten is Simpel

Het idee van drainage voor cannabisplanten is eigenlijk heel simpel. We herhalen de belangrijkste punten.

Cannabisplanten hebben veel water nodig, maar hun wortels ook veel zuurstof. Maak niet alleen drainagegaten zodat overtollig water kan weglopen, maar zorg ook dat je medium goed doorlucht blijft. Gebruik bij voorkeur speciale potten met ademende wanden en bereid luchtige aarde voor je potten door perliet of vermiculiet of soortgelijke drainage-verbeteraars toe te voegen. Doe dit alles, en je zult nooit problemen tegenkomen. Succes met kweken!

Externe Referenties

1. Effect van het toevoegen van grond op de fysische eigenschappen van perlietmedia en de groei van aardbeiplant cv. Camarosa, Selda Ors, Omer Anapali, Scientific Research and Essays, november 2010
2. Invloed van perliet in veen- en kokosmedia op de vegetatieve groei en mineralenopname van blauwe bes, Patrick H. Kingston e.a., HortScience, maart 2020