Is wiet legaal in het VK? Een korte geschiedenis en analyse van de Britse wetten

• 1. Cannabisgeschiedenis in het vk
• 1. a. De vraag naar legalisatie in de 20e eeuw
• 1. b. 2000’s – heden
• 1. c. Medicinaal gebruik van cannabis en marihuana in het vk
• 2. Huidige wetgeving rond cannabis in het vk
• 2. a. Wat gebeurt er als je gepakt wordt met wiet?
• 3. Kans op legalisering van cannabis in het vk
• 3. a. Het debat over cannabisreform
• 3. b. Statistieken
• 4. Conclusie
• 5. Faq
• 5. a. Is het illegaal om thuis wiet te roken in het vk?
• 5. b. In welke landen is wiet legaal?
• 5. c. Kun je iemand aangeven voor het roken van wiet?
• 5. d. Hoe ver kun je wiet ruiken?

Iemand met zelfs maar een beetje interesse in cannabisreform kan de ingrijpende veranderingen die momenteel overal ter wereld plaatsvinden, niet negeren. Marihuana is al legaal in Canada en 16 Amerikaanse staten, en Duitsland heeft toegezegd het volledig te legaliseren voor de volgende verkiezingen. Geen wonder dat steeds meer Britten zich afvragen: is wiet al legaal in het VK? En die vraag is niet zo naïef als je zou denken.

Wiet is momenteel niet legaal in het VK. Sterker nog, zelfs het bezit van kleine hoeveelheden is niet gedecriminaliseerd en het nationale programma voor medicinale cannabis moet nog van de grond komen. Maar een nuchtere analyse van de geschiedenis van cannabisverbod en de recente, voorzichtige veranderingen in de Britse wetten laat zien dat de juridische status van cannabis hier mogelijk in de nabije toekomst zal veranderen.

Cannabisgeschiedenis in het VK

Het cannabisverbod is een relatief nieuw fenomeen. Eeuwenlang was de cannabisplant gewoon een landbouwgewas dat gebruikt werd om touw en kleding van te maken. In de 19e eeuw werden de medicinale eigenschappen erkend en werd cannabis een prominent onderdeel van de westerse farmacopee.

Pas in de 20e eeuw kregen westerlingen, vooral in de VS, veel meer aandacht voor het recreatief gebruik van cannabis, evenals opium en andere middelen, door arme immigranten. Dit werd gezien als een nieuwe en grote dreiging en de machthebbers begonnen met het verbod.

De denigrerende term "marijuana", waarschijnlijk van Mexicaanse oorsprong, is een bewijs van de hardnekkige xenofobie die het cannabisverbod vanaf het begin kenmerkte. Anti-cannabiswetten verschenen eerst in afzonderlijke staten, werden daarna federaal aangenomen. En de groeiende invloed van de Verenigde Staten op het wereldtoneel en de opkomst van internationale organisaties hielpen het verbod te verspreiden naar andere landen, waaronder het VK.

Op dezelfde manier kwam Groot-Brittannië zelf het wijdverspreide traditionele gebruik van cannabis tegen in haar kolonies, en toen het verbod begon, werden eerst de koloniën getroffen en pas daarna het moederland.

Het duurde vele decennia van de "war on drugs" en "zero tolerance" voordat het idee van een minder militante aanpak door cannabisvoorstanders werd ingebracht en langzaam ingang vond.

De vraag naar legalisatie in de 20e eeuw

De cannabistwetten die het VK aannam bij het ondertekenen van de relevante internationale verdragen zijn gecodificeerd in de Dangerous Drugs Act van 1971. De wet benoemt vier hoofdklassen van illegale substanties, en cannabis valt in de op één na strengste Klasse B. In deze groep vallen ook amfetamines en ketamine.

Interessant is dat voordat deze wet van kracht werd, artsen cannabis als medicijn aan hun patiënten konden aanbevelen hoewel het middel al illegaal voor recreatief gebruik was sinds 1928. Het kweken van cannabisplanten werd in 1964 verboden.

Op het vlak van legalisatie gebeurde er de rest van de eeuw weinig, behalve dat het publiek zich moest realiseren dat wietroken steeds meer verspreid raakte onder witte middenklasse jongeren zonder strafblad. Met meer dan 11.000 arrestaties per jaar in 1973 was het geen marginaal onderwerp meer.

2000’s – Heden

De Labourpartij deed een poging om het middel effectief te decriminaliseren door het te verlagen naar Klasse C in 2001. Deze stap betekende dat de straffen voor persoonlijk bezit, gebruik en productie minimaal zouden zijn, en de straffen voor levering (verkoop of delen) drastisch verlaagd werden.

Dit beleid was succesvol want, volgens het Home Office, bespaarde de politie in 2005 alleen al ongeveer 199.000 uur en kon zich richten op echte misdaad. Ondanks het veelbelovende begin werd in 2007, door toenmalig premier Gordon Brown, cannabis teruggezet naar Klasse B waar het sindsdien is gebleven. Bij deze overhaaste beslissing negeerde de premier het advies van zijn eigen Council on the Misuse of Drugs.

Medicinaal gebruik van cannabis en marihuana in het VK

In 2018 legaliseerde Groot-Brittannië met tegenzin het medicinale gebruik van het middel. De onrechtvaardigheid van het verbieden van toegang tot medicinale marihuana voor ernstig zieke mensen werd onderstreept door het verhaal van twee kinderen—Billy Caldwell (12) en Alfie Dingley (6)—die cannabisolie met weinig THC gebruikten tegen ernstige epilepsie.

Nadat de politie ingreep en een mikpunt werd van publieke verontwaardiging, moesten ze de medicijnen teruggeven aan de ouders van de jongens. De wet die het gebruik van wiet voor medische doeleinden verbood werd zo onhoudbaar.

Vandaag de dag werkt het medische cannabis programma in het VK wél maar wordt het breed bekritiseerd omdat het land nog steeds 100% afhankelijk is van geïmporteerde wiet en er constante tekorten zijn. Het is ook erg moeilijk om vergoeding voor het medicijn te krijgen van de NHS en het aantal specialisten dat mag voorschrijven is belachelijk laag. In het VK kun je geen recept krijgen van een huisarts en geen enkele dokter mag cannabinoïde behandeling aanraden voordat alle andere behandelopties zijn uitgeput. Legalizatie van de rookbare vorm van cannabis lijkt ook niet aannemelijk.

Huidige wetgeving rond cannabis in het VK

Op papier is de huidige wet bijna draconisch. Eenvoudig bezit van cannabis zonder intentie tot verkoop is strafbaar met tot 5 jaar gevangenisstraf. Of je krijgt een onbeperkte boete. Of beide. Word je gepakt met handel, dan wordt het nog erger: tot 14 jaar cel plus een onbeperkte boete. Btw, het woord ‘supply’ is een parapluterm die niet alleen verkopen voor winst omvat. Je mag ook geen wiet cadeau geven of een joint delen zonder gestraft te kunnen worden voor “supply”.

Let op: de hierboven genoemde straffen zijn maximale straffen, en de wet geeft geen duidelijke richtlijnen over hoe de hoeveelheid invloed heeft op de straf, of wat verzwarende of verzachtende omstandigheden betekenen. Er is veel speelruimte voor politie en rechters.

Wat gebeurt er als je gepakt wordt met wiet?

Meestal, als de politie je betrapt met minder dan een ounce marihuana in het VK zonder reden om aan te nemen dat je wilt verkopen, kun je wegkomen met een directe waarschuwing. Vooral als je een schone lei hebt. Of je krijgt een boete van £90 maar zelfs dan zonder arrestatie. Btw, ook de waarschuwing komt in het systeem, maar het verschijnt niet bij screenings. Vergeet niet dat agenten de gevonden wiet altijd in beslag nemen.

Uit rapporten blijkt dat de politie in Durham persoonlijk gebruik van cannabis geen prioriteit geeft. Dat betekent dat ze alleen handelen als je gebruik overduidelijk is, of als er een klacht is. Voor de rest krijgen ze instructies om mensen onder de 25 niet te arresteren, en minderjarigen onder de 18 worden naar hun ouders gebracht. In het algemeen wordt het beleid zo niet-strafrechtelijk mogelijk afgehandeld en worden overtreders naar educatieve trajecten en maatschappelijke maatregelen doorverwezen.

Het experiment in Durham was zo succesvol dat Derbyshire, Dorset en Surrey het voorbeeld volgden. Ook kwam er dit jaar een plan naar buiten dat de autoriteiten van Londen een pilot willen starten rond de decriminalisering van persoonlijk gebruik.

Let ook op de drie-stappenregel die geldt voor cannabis. De eerste keer krijg je niet meer dan een waarschuwing. De tweede keer een boete die je binnen drie weken moet betalen om verder gedoe te voorkomen. De derde keer kun je gearresteerd en aangeklaagd worden, maar veroordelingen zijn zeldzaam—niet meer dan een kwart van alle mensen die vervolgd worden.

Kans op legalisering van cannabis in het VK

Ondanks alles wat wereldwijd gebeurt, is de discussie over het roken van wiet in het VK nog geen mainstream onderwerp.

Wel groeit het besef dat er iets moet gebeuren aan het medicinale cannabisprogramma dat vier jaar na de introductie nog altijd niet werkt. Het debat rond recreatief gebruik blijft tot nu toe beperkt tot een mogelijke decriminalisering, geen enkele politieke partij heeft een volledige legalisatie beloofd.

Het debat over cannabisreform

Als je jezelf afvraagt: "Is marihuana legaal in het VK?” en je overheid het antwoord zoekt, houd je hart maar vast. Vorig jaar liet de persvoorlichter van de premier weten dat Boris Johnson cannabis ziet als een schadelijke stof en dat drugsgebruik levens verwoest, en dat hij geen enkel plan heeft om cannabis te legaliseren.

Cannabis kwam zelfs niet voor in het laatste verkiezingsprogramma van de regerende partij. Het officiële standpunt: doorgaan met het uitvoeren van de 1971 Drug Misuse Act. Tegenstanders van legalisatie verwijzen vaak naar het verhoogde risico op psychose bij mensen die cannabis roken.

Interessant genoeg, in de periode tussen 2001 en 2007 toen het middel gedegradeerd werd van Klasse B naar de minder strenge Klasse C, daalde het aantal spoedopnames door cannabisgerelateerde psychoses aanzienlijk. Een mogelijke verklaring: strengere regulatie leidt tot consumptie van sterkere cannabis uit het illegale circuit, die schadelijker kan zijn. In Groot-Brittannië wordt deze zeer sterke wiet vaak ‘skunk’ genoemd.

Maar het zou een vergissing zijn te denken dat alle conservatieven blij zijn met het huidige drugsbeleid. De impopulariteit van anti-cannabiswetten neemt zelfs toe bij Conservatieve parlementsleden en 79 procent van de volksvertegenwoordigers vindt, volgens een peiling uit 2021, dat de wetgeving moet worden aangepast.

De Labourpartij steunt betere toegang tot CBD-producten en medicinale cannabis, maar zendt een dubbel signaal uit wat betreft decriminalisatie van volwassenengebruik. Labourleider Sir Kier Starmer is tegen het loslaten van de Drug Misuse Act, maar zijn partij sprak wel steun uit voor het decriminaliseringsexperiment in Schotland. Kortom, Labour lijkt voor een laissez-faire aanpak: mensen met een kleine hoeveelheid wiet niet vervolgen zonder feitelijk de wet te veranderen.

Andere oppositiepartijen willen een wetenschappelijkere aanpak met een schadebeperking als uitgangspunt, maar niemand pleit voor volledige legalisatie. Enkel de Groenen zijn iets radicaler met hun voorstel voor cannabissociale clubs waar leden samen wiet kunnen telen en delen.

Statistieken

De volgende feiten onderstrepen dat het debat over legalisering van cannabis verder gevoerd moet worden:

• 8 procent van de volwassenen in het VK gebruikt cannabis
• de omvang van de zwarte markt is £2 miljard per jaar
• 48% steunt legalisering van marihuana
• het kan £3,5 miljard aan belastingen opleveren

Peilingen laten zien dat Britse beleidsmakers achterlopen bij de wensen van de bevolking op het gebied van cannabisreform. Dat is des te opvallender omdat de harde aanpak van illegale middelen niet heeft geholpen om gebruik te verminderen.

Cannabis werd de meest gebruikte drug in het Verenigd Koninkrijk in 1995, en 8% van de volwassenen tussen 16 en 59 jaar gaf in maart 2020 aan marihuana te gebruiken. Al deze mensen zijn dus afhankelijk van de illegale markt en geven samen zo’n £2 miljard per jaar uit.

Pleitbezorgers verwijzen tegenwoordig niet alleen naar schadebeperking en de noodzaak om de armste, overmatig gecontroleerde gemeenschappen te beschermen tegen de gevolgen van de war on drugs. Economische motieven worden steeds belangrijker in het debat. Volgens onafhankelijke schattingen kan een landelijke legale cannabismarkt de schatkist £3,5 miljard opleveren.

In 2019 bereikte het VK een kantelpunt: voor het eerst was het aantal voorstanders van legalisering twee keer zo groot als dat van de tegenstanders—48% tegen 24%. Met wereldwijde hervormingen die ook het VK beïnvloeden, ligt het aandeel voorstanders binnenkort waarschijnlijk boven de meerderheid.

Conclusie

Het lijkt erop dat Groot-Brittannië nog niet klaar is om drastisch van koers te veranderen op het gebied van cannabis en dat de autoriteiten vasthouden aan het mislukte alle-drugs-zijn-slecht verhaal. Maar het is nauwelijks meer dan een poging om het ‘juiste’ signaal te geven, terwijl handhavers in de praktijk vaak een oogje dichtknijpen bij het gebruik van wiet (tenzij het overlast veroorzaakt).

Steeds meer afdelingen pleiten ervoor om cannabisdelicten de laagste prioriteit te geven en alternatieve trajecten aan te bieden om het probleem zonder boetes, arrestaties of celstraffen af te handelen. Deze trend zal waarschijnlijk doorzetten en het feit dat cannabis een opvallend onderdeel van het moderne leven is, zal geaccepteerd worden door zowel het publiek als de beleidsmakers. Dit zal uiteindelijk leiden tot een hervorming van de cannabistwetten in het VK.

FAQ

Is het illegaal om thuis wiet te roken in het VK?

Wiet roken is overal illegaal, ook in je eigen huis. Je kunt het idee hebben dat je veilig bent omdat je het niet in het openbaar doet en niemand het ziet. Maar de geur van cannabis kan ver verspreiden en je buren kunnen je aangeven. De standaard procedure van de politie is om in de buurt te patrouilleren, en als ze zelf wiet ruiken, kun je problemen verwachten.

In welke landen is wiet legaal?

Het eerste land dat wiet legaliseerde was Uruguay. In 2018 volgde Canada. In de VS liep er een parallel proces: sinds 2012 hebben 16 staten plus D.C. wiet gelegaliseerd voor recreatief gebruik, terwijl 37 staten en D.C. het toestaan voor medisch gebruik. Veel landen wereldwijd, waaronder Europa, hebben ook medicinale cannabis gelegaliseerd. In Spanje, Nederland en Portugal is drugsgebruik gedecriminaliseerd.

Kun je iemand aangeven voor het roken van wiet?

De Britse politie moedigt mensen aan om criminele activiteiten te melden en wiet roken is een misdrijf. Als je iemand aangeeft voor wiet roken, beschermt de politie je tegen eventuele gevolgen. Dit betekent dat de persoon die wordt aangehouden niet zal weten wie de politie heeft gebeld.

Hoe ver kun je wiet ruiken?

Als iemand wiet rookt, ruik je het waarschijnlijk binnen een straal van 15 meter, maar dat hangt van veel factoren af: of het waait en welke richting de wind opgaat, en of de lucht droog of vochtig is. Zelfs de luchtdruk doet mee: die zorgt ervoor dat rook sneller opstijgt of juist dichter op de grond blijft hangen. En uiteraard is je strain belangrijk. Als alles precies klopt, kun je wiet tot op 30 meter afstand ruiken.

Externe links

1. Drugsstraffen – GOV.UK
2. YouGov: Peilingen over legalisering van cannabis
3. Petitie: Maak productie, verkoop en gebruik van cannabis legaal.