กัญชามีอิทธิพลต่อความฝันของคุณอย่างไร

• 1. ความฝันทำงานอย่างไร และ rem คืออะไร?
• 1. a. ช่วง rem หรือช่วงแห่งความฝัน
• 2. ผลของกัญชาต่อความฝัน
• 3. อาการถอนกัญชาทำให้เกิดความฝัน
• 4. แล้ว cbd กับความฝันล่ะ?
• 5. สรุป

กัญชาได้ถูกใช้เป็น ตัวช่วยในการนอนหลับ มานานหลายศตวรรษแล้ว โดยฤทธิ์ของพืชในการเป็นยากล่อมประสาทที่มีประสิทธิภาพและกระตุ้นการหลับนั้น ปฏิเสธไม่ได้แม้แต่ในช่วงสมัยจีนโบราณ กัญชายังถูกนำมาใช้เพื่อช่วยผู้ที่มีปัญหาเรื่องการนอนหลับ โดยการผสมกับดาตูรา (datura) เพื่อปรุงเป็นสิ่งที่เรียกว่า "shui sheng san" หรือ “ผงหลับอัจฉริยะ” ¹

แต่แล้วกัญชากับความฝันมีผลอย่างไร? คุณอาจสังเกตว่าหากคุณเป็นผู้ใช้กัญชาประจำ คุณจะฝันน้อยลงเมื่อเข้าสู่ช่วงสูบต่อเนื่อง นั่นก็เพราะว่า การใช้กัญชาเป็นประจำมีผลต่อความฝันของเรา:

• เมื่อคุณสูบกัญชา คุณจะไม่ฝันหรือฝันน้อยลง ²
• เมื่อคุณหยุดสูบ คุณจะเข้าสู่ภาวะ REM rebound หรือ “ฝันวิปลาส”

ทำไมถึงเป็นเช่นนั้น? โดยสรุปแล้ว กัญชาจะมีผลต่อช่วง REM ของการนอน ซึ่งเป็นช่วงที่เราฝันมากที่สุด โดยจะกดการทำงานของมันและทำให้เราฝันน้อยลง แต่เราจะมาเจาะลึกว่ากระบวนการนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร

1. ความฝันทำงานอย่างไร และ REM คืออะไร?

วงจรการนอนหลับของเราประกอบด้วย 4 ระยะ ที่จะเกิดขึ้นซ้ำๆ หลายรอบในคืนหนึ่ง ระยะแรกเป็นช่วงที่หลับตื้นและสั้นที่สุด ใช้เวลาไม่เกิน 5% ของวงจรการนอนทั้งหมด ในช่วงนี้ ผู้หลับจะอยู่ในสภาวะหลับตื้นและปลุกให้ตื่นได้ง่าย ³

ในระยะนี้ การเคลื่อนไหวของตาจะช้าลงและบางทีอาจมีการกระตุกของกล้ามเนื้อบ้าง เหมือนจังหวะกระตุกก่อนจะผล็อยหลับนั่นแหละ  ช่วงแรกนี้จะใช้เวลาสูงสุด 7 นาที ต่อไปจะเข้าสู่ระยะที่ 2 ซึ่งการนอนหลับจะลึกขึ้น อัตราการเต้นหัวใจและอุณหภูมิร่างกายจะลดลง 

ระยะที่ 2

คิดเป็นประมาณ 50% ของเวลานอนทั้งหมด แม้จะยังเป็นการนอนหลับตื้นอยู่ 'Power nap' ส่วนใหญ่จะอยู่ในช่วงนี้ เมื่อพูดถึงการนอนหลับลึก ส่วนใหญ่มักหมายถึงระยะที่ 3 หรือ 4

ระยะที่ 3

เกิดกระบวนการซ่อมแซมเนื้อเยื่อและการเจริญเติบโต รวมถึงการเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ส่วนระยะที่ 4 เป็นที่รู้จักกันมากที่สุดในชื่อระยะ REM ซึ่งใน ช่วง REM นี้คือช่วงที่เกิดความฝัน และใช้เวลานานสูงสุดถึง 2 ชั่วโมง

ช่วง REM หรือช่วงแห่งความฝัน

ช่วง REM ไม่ใช่วงดนตรีร็อค ย่อมาจาก Rapid Eye Movement โดยปกติจะเริ่มหลังจากหลับไปประมาณชั่วโมงครึ่ง ในหนึ่งคืน คนทั่วไปจะเข้าสู่รอบการนอน 5-6 ครั้ง ความฝันสามารถเกิดขึ้นในระยะอื่นๆ ได้ แต่ช่วง REM มักจะฝันได้ ชัดเจนและน่าจดจำที่สุด 

ทีนี้เมื่อเราบริโภค กัญชากับความฝัน จะเกิดอะไรขึ้นบ้าง?

2. ผลของกัญชาต่อความฝัน

ถ้าคุณเป็นผู้ใช้กัญชาบ่อยๆ คุณอาจสังเกตเห็นว่าระหว่างช่วงสูบ ความฝันของคุณ ลดลง หรือเมื่อพักสูบ ความฝันกลับมา ถี่ขึ้น 

แม้ว่าผลกระทบของกัญชาต่อความฝันจะยังไม่มีการค้นพบที่ชัดเจน เพราะศาสตร์เกี่ยวกับความฝันยังคงคลุมเครือ เชื่อกันว่ากัญชา ลดหรือกดระยะ REM ในการนอนหลับของเรา ซึ่งเป็นช่วงที่เราฝันมากที่สุด ⁴

เนื่องจากกัญชามักถูกใช้เป็น ตัวช่วยในการนอนหลับ เพราะช่วยบรรเทาอาการที่ทำให้ผ่อนคลายยาก โดยเฉพาะผู้ป่วยนอนไม่หลับ PTSD อาการปวดเรื้อรัง โรคเส้นประสาท หรือโรคระบบภูมิคุ้มกันต่าง ๆ จึงไม่แปลกที่ฝันจะลดลงเมื่อบริโภคกัญชาสม่ำเสมอ 

ผลการศึกษาหนึ่งในปี 2017 ชี้ว่า เตตระไฮโดรแคนนาบินอล หรือ THC ซึ่งเป็นหนึ่งในสาร cannabinoid หลักและออกฤทธิ์ทางจิตของกัญชา กดระยะ REM ของการนอนหลับ และทำให้โอกาสเกิดความฝันลดลง เพราะเวลาให้ความฝันนั้น สั้นลง ⁵

3. อาการถอนกัญชาทำให้เกิดความฝัน

แม้ว่ากัญชาจะลดความสามารถในการฝันในมนุษย์ แต่ ตรงกันข้าม จะเกิดขึ้นเมื่อหยุดใช้กัญชาหลังใช้ต่อเนื่องมาช่วงหนึ่ง เนื่องจากมีปรากฏการณ์ที่เรียกว่า REM rebound เมื่อผู้บริโภคจัดหนักหยุดพักการใช้หรือเรียกว่า tolerance break

ทันทีที่เริ่ม tolerance break หลายคนจะพบกับความฝันสุดประหลาด ชัดเจน และสดใส เป็นเพราะสมองกลับเข้าสู่ระยะ REM อีกครั้งหลังจากถูกกดไว้มาก่อน ทีนี้ก็น่าจะเข้าใจแล้วใช่ไหมว่าทำไมคืนที่คุณลืมหยิบบ้องสูบก่อนนอนจึงฝันหลุดโลก 

Tolerance break คืออะไร

หมายถึงการที่ผู้เสพกัญชาตั้งใจหยุดใช้กัญชาในระยะเวลาหนึ่ง เพื่อลดความทนทานที่เกิดจากการใช้สม่ำเสมอ 

REM rebound คล้ายกับการ “รีบาวด์” ทางความรัก สมองพยายามจะ ชดเชยสิ่งที่ขาดหาย แต่แสดงออกอย่างวุ่นวาย เพราะอยู่ในสภาวะ อ่อนไหว สมองจึงดึงทุกอย่างกลับมาพร้อมกันนำไปสู่ความวุ่นวาย และสำหรับความฝันแล้ว ก็มักนำไปสู่ความฝัน แปลกประหลาดรุนแรง หรือฝันร้าย 

ในสภาพนี้ ช่วง REM จะ รุนแรงขึ้น กว่าปกติ ผู้เสพอาจเข้าสู่ REM ได้ไวขึ้น และยังมีแนวโน้มว่า REM แต่ละรอบจะนานขึ้นเพื่อชดเชยช่วงที่เคยขาดหายไป 

4. แล้ว CBD กับความฝันล่ะ?

แม้ว่า cannabinoid ที่มักถูกสั่งจ่ายเพื่อรักษาการนอนหลับจะเป็น THC แต่ CBD ที่ไม่ออกฤทธิ์ทางจิตก็ได้รับความนิยมสูงขึ้นในฐานะตัวช่วยการนอน อย่างไรก็ตาม งานวิจัยด้านนี้ยังคงต้องดำเนินต่อไปเพื่อยืนยันสรรพคุณดังกล่าวของ cannabinoid นี้

บางการศึกษาพบว่า CBD โดสสูง อาจกระตุ้นให้เกิดรอบ REM ในวันที่บริโภคได้ อย่างไรก็ตาม เมื่อได้รับ cannabinoid ปริมาณต่ำ ผลจะตรงกันข้าม คือทำให้การเข้าสู่ REM ลดลงในวันถัดไป ⁶

แต่ผู้บริโภค CBD หลายคนยังไม่เห็นด้วย พวกเขาอ้างว่า cannabidiol ส่งผลต่อความฝัน ของตัวเอง โดยพบว่าฝันชัดและมีความรู้สึกเหมือนจริง หลายคนถึงกับรู้สึกว่าความฝันนั้นเป็นบวก ทั้งฝันเปียก ฝันเสียว และสามารถจดจำรายละเอียดของความฝันได้ดีขึ้น

ขณะเดียวกัน CBD ยังได้รับการยืนยันว่ามีประสิทธิภาพในการรักษา REM sleep behavior disorder ซึ่งเป็นอาการผิดปกติขณะนอนหลับ ที่ผู้ป่วยจะตอบสนองทางร่างกายหรือส่งเสียงเมื่อฝันร้าย อาการนี้พบบ่อยในผู้ป่วย PTSD ซึ่ง REM suppression ในกลุ่มนี้กลับเป็นสิ่งที่ดี 

5. สรุป

ถ้าคุณสังเกตว่าตัวเองฝันประหลาด หรือรุนแรงผิดปกติ ลองสำรวจ พฤติกรรมการใช้กัญชาของคุณ ดู อาจเป็นกุญแจสำคัญในการหาคำตอบว่าทำไมสมองจึงสร้างโลกกลางคืนแปลกๆ เหล่านั้น 

การถอน THC อาจเป็นต้นเหตุของฝันร้ายหรือฝันสุดอลังการของคุณ แต่ แต่ละคนตอบสนองไม่เหมือนกัน ดังนั้นอาจไม่ใช่กรณีเดียวกันกับทุกคน นอกจากนี้ cannabinoid หรือ terpene อื่นก็อาจส่งผลต่อการทำงานของสมองตอนกลางคืนและกระทบความฝันได้เช่นกัน 

ถ้าคุณคิดถึงการผจญภัยกลางคืนในฝัน ทำไมไม่ลองพักสูบชั่วคราวดู เผื่อจะได้ชมหนังใหม่ในฝันก็ได้นะ อย่าลืมคอมเมนต์บอกผลลัพธ์เราด้วย! 

แหล่งข้อมูลภายนอก

1. "Cannabis in Chinese Medicine: Are Some Traditional Indications Referenced in Ancient Literature Related to Cannabinoids?" E. Joseph Brand and Zhongzhen Zhao. มีนาคม 2017. 
2. "Sleep Disturbance in Heavy Marijuana Users" Karen I. Bolla, Suzanne R. Lesage, Charlene E. Gamaldo, David N. Neubauer, Frank R. Funderburk, Jean Lud Cadet, Paula M. David, Antonio Verdejo-Garcia, และ Amy R. Benbrook. มิถุนายน 2008.
3. "Sleep Disorders and Sleep Deprivation: An Unmet Public Health Problem." Institute of Medicine (US) Committee on Sleep Medicine and Research; Colten HR, Altevogt BM, editors. 2006.
4. "Effects of marijuana extract and tetrahydrocannabinol on electroencephalographic sleep patterns" I. Feinberg, R. Jones, J. Walker, C. Cavness, และ T. Floyd. มิถุนายน 1976. 
5. "Cannabis, Cannabinoids, and Sleep: a Review of the Literature" Kimberly A. Babson, James Sottile, และ Danielle Morabito. เมษายน 2017.
6. "Cannabidiol can improve complex sleep-related behaviours associated with rapid eye movement sleep behaviour disorder in Parkinson's disease patients: a case series" M. H. N. Chagas, A. L. Eckeli, A. W. Zuardi, M. A. Pena-Pereira, M. A. Sobreira-Neto, E. T. Sobreira, M. R. Camilo, M. M. Bergamaschi, C. H. Schenck, J. E. C. Hallak, V. Tumas, และ J. A. S. Crippa. พฤษภาคม 2014.