พืชที่ไม่ใช่กัญชาแต่มีแคนนาบินอยด์

• 1. แคนนาบินอยด์และระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์
• 1. a. ตัวรับแคนนาบินอยด์
• 1. b. ร่างกายของคุณสร้างแคนนาบินอยด์เองหรือไม่?
• 2. พืชที่ไม่ใช่กัญชาแต่ผลิตแคนนาบินอยด์
• 2. a. โกโก้
• 2. b. พริกไทยดำ
• 2. c. โคนฟลาวเวอร์
• 2. d. เฮลิไครซัม
• 2. e. เห็ดทรัฟเฟิลดำ
• 2. f. ตับมอสญี่ปุ่น
• 2. g. บราซซิกา
• 2. h. เห็ดหลินจือ
• 2. i. คาวา
• 2. j. เห็ดหางไก่งวง
• 2. k. เอเลคทริก เดซี่
• 3. สูตรผสมสมุนไพร diy
• 4. สรุป

นอกจากเอ็นโดแคนนาบินอยด์ที่ร่างกายของเราผลิตขึ้นมาเองตามธรรมชาติเพื่อควบคุมและปรับสมดุลกระบวนการต่างๆ เช่น การตอบสนองของภูมิคุ้มกัน การสื่อสารระหว่างเซลล์ ความอยากอาหาร และการเผาผลาญ ยังมีแคนนาบินอยด์อีกชนิดหนึ่งที่เรียกว่าไฟโตแคนนาบินอยด์ซึ่งเป็นแคนนาบินอยด์ที่ผลิตโดยพืชที่ปลูกจาก เมล็ดกัญชา ไฟโตแคนนาบินอยด์เคยเชื่อกันว่าผลิตขึ้นได้แค่ในพืชกัญชาเท่านั้น แต่งานวิจัยล่าสุดได้ค้นพบว่าพืชชนิดอื่นก็ผลิตแคนนาบินอยด์เช่นกัน บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักกับพืชที่ผลิตแคนนาบินอยด์ตามธรรมชาติ

1. แคนนาบินอยด์และระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์

ระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์มีบทบาทในการควบคุมกระบวนการทางสรีรวิทยาต่างๆ เช่น ความอยากอาหาร การรู้สึกเจ็บปวด อารมณ์ และความจำ ขึ้นอยู่กับตัวรับแคนนาบินอยด์แต่ละชนิดที่แคนนาบินอยด์นั้นๆ ไปจับ

แคนนาบินอยด์ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติที่จับกับตัวรับแคนนาบินอยด์ถูกสร้างขึ้นในร่างกายของมนุษย์และสัตว์ แต่ยังมีแคนนาบินอยด์ประเภทอื่นที่มีผลคล้ายกันต่อร่างกายของคุณ

แม้ว่าแคนนาบินอยด์ทั้งหมดจะเป็นสารเคมีที่มีผลต่อร่างกายและจิตใจแตกต่างกัน พวกมันก็แบ่งออกเป็นหลายประเภทตามแหล่งที่มา

 ตัวรับแคนนาบินอยด์

ระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์มีตัวรับเอ็นโดแคนนาบินอยด์ที่รับสารเหล่านี้เพื่อให้ออกฤทธิ์ ตัวรับเหล่านี้แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก: CB1 และ CB2 โดย CB1 พบมากในสมอง และเชื่อว่าเป็นตัวรับที่THC ไปจับ ส่วน CB2 พบมากบริเวณร่างกายส่วนล่างและเชื่อว่าเป็นตัวรับที่CBD ไปจับ

ผลลัพธ์ของแคนนาบินอยด์แต่ละตัวขึ้นอยู่กับตำแหน่งของตัวรับที่มันไปจับ ตัวอย่างเช่น CBD ทำให้กล้ามเนื้อผ่อนคลายและอาจเพิ่มความอยากอาหาร ส่วน THC ช่วยเพิ่มสีสัน, กลิ่น หรือรสชาติ เป็นต้น แม้ว่าแคนนาบินอยด์จะถูกสร้างได้หลายแบบ แต่แคนนาบินอยด์ที่เหล่านักปลูกสนใจคือไฟโตแคนนาบินอยด์ซึ่งมีอยู่ในพืชกัญชาและพืชบ้านทั่วไปหลากหลายชนิด

ร่างกายของคุณสร้างแคนนาบินอยด์เองหรือไม่?

ระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์เป็นเครือข่ายที่ซับซ้อนของตัวรับแคนนาบินอยด์ ซึ่งนักวิจัยพบว่ากระจายอยู่ทั่วร่างกายเรา ทั้งในสมอง อวัยวะ เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน และเซลล์เม็ดเลือดขาวเป็นต้น ระบบนี้ประกอบไปด้วยกลไกหลายอย่างที่ทั้งสร้างและทำลายแคนนาบินอยด์ ตัวรับแคนนาบินอยด์ และเอ็นโดแคนนาบินอยด์ ซึ่งสารเคมีเหล่านี้มีลักษณะคล้ายTHC หรือ CBD โดยเอ็นโดแคนนาบินอยด์พบในสัตว์เช่นเดียวกับในมนุษย์ ทั้งสองชนิดถูกออกแบบมาให้ทำงานร่วมกับตัวรับแคนนาบินอยด์ เช่น Cannabinoid Receptors 1 และ 2 (เรียกสั้นๆ ว่า CB1 และ CB2) ซึ่งไปกระตุ้นปฏิกิริยาต่างๆ ในระดับเซลล์ที่จำเป็นต่อการทำงานของร่างกายที่สมบูรณ์ แล้วมันแปลว่าอะไร? นั่นคือ เอ็นโดแคนนาบินอยด์เหล่านี้ควบคุมและส่งผลในหลากหลายฟังก์ชัน เช่น ความอยากอาหาร อาการเจ็บปวด ความสุข ความจำ การอักเสบ การนอน อารมณ์ และอื่นๆ อีกมากมาย นี่คือสาเหตุว่าทำไมเราถึงรู้สึกง่วง, หิว หรือบรรเทาความเจ็บปวดจากแคนนาบินอยด์ที่พืชกัญชาสร้างออกมาอย่าง THC และCBD

นอกจากหน้าที่พื้นฐานแล้ว ระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์ยังตอบสนองต่อความเจ็บป่วยด้วย นักวิจัยพบว่าเซลล์มะเร็งมีตัวรับแคนนาบินอยด์มากกว่าเซลล์ปกติ และยังพบว่าในผู้ป่วยที่มีปัญหาความวิตกกังวล ปวดเรื้อรัง พาร์กินสัน และข้ออักเสบ จะมีการสร้างเอ็นโดแคนนาบินอยด์เพิ่มขึ้น สาระสำคัญคือ ระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์ (ECS) ทำหน้าที่แลกเปลี่ยนข้อความระหว่างสมองและร่างกายเพื่อให้ทุกอย่างทำงานถูกต้อง และช่วยควบคุมวงจรการนอนหลับ บอกเมื่อคุณหิว และกระบวนการพื้นฐานอื่นๆ แม้ว่าจะมีอยู่ตามร่างกาย นักวิทยาศาสตร์ก็ยังค้นพบว่าตัวรับเหล่านี้พบมากในสมอง ระบบประสาท และอวัยวะสืบพันธุ์โดยไม่ส่งผลต่อหัวใจและการทำงานของปอด ซึ่งเป็นสาเหตุที่นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าแทบเป็นไปไม่ได้เลยที่จะเสียชีวิตจากการใช้กัญชาเกินขนาด

ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่าระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์คือสะพานเชื่อมระหว่างร่างกายและจิตใจ ดังนั้นการเข้าใจการทำงานของ ECS จะช่วยให้เราเข้าใจประโยชน์และโทษของแคนนาบินอยด์และเอ็นโดแคนนาบินอยด์ เพื่อเข้าใจระบบนี้ได้ดีขึ้น

3. พืชที่ไม่ใช่กัญชาแต่ผลิตแคนนาบินอยด์

ตอนนี้คุณรู้จักแคนนาบินอยด์ทั้งแบบสังเคราะห์ เอ็นโดแคนนาบินอยด์ และไฟโตแคนนาบินอยด์แล้ว มารู้จักกับแคนนาบิเมติกกันบ้าง แคนนาบิเมติกคือสารที่เลียนแบบแคนนาบินอยด์และมีปฏิกิริยากับระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์ ส่งผลเหมือนหรือคล้ายกับแคนนาบินอยด์ในด้านต่างๆ ดังนั้นบทความนี้เราจะพูดถึงพืชที่สร้างไฟโตแคนนาบินอยด์หรือแคนนาบิเมติกโดยไม่รวมกัญชา (แน่นอน) ซึ่งพืชเหล่านี้หาได้ง่ายและสำคัญที่สุดคือถูกกฎหมาย!

แต่เดิมเคยเชื่อว่าแคนนาบินอยด์เป็นตระกูลสารที่มีเฉพาะในกัญชาซึ่งมีโครงสร้างโมเลกุลคล้ายกัน แม้ว่านักวิทยาศาสตร์บางคนจะยังยึดคำนิยามเดิม แต่บางกลุ่มได้ขยายขอบเขตโดยดูสารเคมีใดๆ ที่สามารถจับกับตัวรับแคนนาบินอยด์ในร่างกายมนุษย์ ซึ่งน่าสนใจเพราะมันเปิดโลกให้กับสารเคมีที่พบได้ทั่วไปทั้งในพืชและเห็ด ปัจจุบันสารเหล่านี้ยังถูกศึกษาไม่มากนักและคงจะมีการค้นพบอีกมากในอนาคต เมื่อเวลาผ่านไป สารเหล่านี้อาจกลายเป็นยาสำหรับการบำบัดอาการหลายอย่างที่มนุษย์ต้องเผชิญ โดยเฉพาะถ้าทำงานเหมือนแคนนาบินอยด์ที่ได้จากกัญชา

โกโก้

โกโก้เป็นซูเปอร์ฟู้ดที่เต็มไปด้วยสารดีๆ เช่น ธีโอโบรมีน, ฟีนิลเอทิลามีน, ทริปโตเฟน และ แอนนันดาไมด์ ซึ่งช่วยสร้างเซโรโทนินและเมลาโทนิน โดยเซโรโทนินเป็นฮอร์โมนหลักที่ปรับสมดุลอารมณ์และความสุข ช่วยปัญหาการนอน การกิน และการย่อยอาหาร ส่วนเมลาโทนินคือฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับวงจรการนอนหลับและสามารถใช้รักษาอาการนอนไม่หลับได้

แม้จะมีสารมากมายที่กล่าวถึงข้างต้น โกโก้จัดว่ามีแอนนันดาไมด์ในปริมาณสูงสุดซึ่งเป็นเอ็นโดแคนนาบินอยด์ที่สร้างขึ้นตามธรรมชาติโดยสมองมนุษย์ สารนี้ควบคุมอารมณ์, ความจำ, ความอยากอาหาร และการรับรู้ความเจ็บปวด และมักเรียกว่า THC ตามธรรมชาติของร่างกายเพราะความสุขที่ได้รับเมื่อมันถูกปล่อยออก เหมือนกับความรู้สึกหลังออกกำลังกาย (runner’s high) ทั้งนี้ ช็อกโกแลตจริงๆ มีแอนนันดาไมด์ด้วย แต่หากต้องการได้คุณประโยชน์เช่นเดียวกับโกโก้ คุณควรเลือกช็อกโกแลตแท้ออร์แกนิกชนิดดิบ หมายความว่าผลิตภัณฑ์แปรรูปอย่างช็อกโกแลตนมจะได้ประโยชน์น้อยกว่า เนื่องจากนมจะไปขัดขวางการดูดซึมสารเคมีดังกล่าว

แม้บางคนจะเชื่อว่าช็อกโกแลตไม่มีแอนนันดาไมด์ จริงๆ แล้วมันมีสารตั้งต้นที่ช่วยให้ร่างกายสร้างแอนนันดาไมด์

พริกไทยดำ 

พริกไทยดำเป็นสมุนไพรที่พบได้ทั่วไปในห้องครัวบ้านเรา แต่อาจมีไม่กี่คนที่รู้ว่าพริกไทยดำมีเบต้า-แครีโอฟิลลีนมาก

นี่คือเทอร์พีนที่ทำให้สายพันธุ์กัญชามีกลิ่นเผ็ดๆ ฉุนๆ และนอกจากกลิ่นแล้ว เบต้า-แครีโอฟิลลีนยังออกฤทธิ์กับตัวรับ CB2 เช่นเดียวกับ CBD โดยให้ผลต้านการอักเสบอย่างมีประสิทธิภาพ และช่วยบรรเทาอาการปวดข้อได้ง่าย

โคนฟลาวเวอร์

โคนฟลาวเวอร์เป็นดอกไม้สีชมพูสดใสมักถูกนำมาใช้แก้อาการหวัด แต่เมื่อพูดเรื่องระบบแคนนาบินอยด์แล้วก็มีจุดร่วมกับกัญชาหลายอย่าง

พืชชนิดนี้ทำปฏิกิริยากับตัวรับ CB1 แม้จะเป็นแคนนาบิเมติกมากกว่าแคนนาบินอยด์ แต่ช่วยบรรเทาได้ทั้งอาการวิตกกังวล, ไมเกรน, อาการล้า และข้ออักเสบ ด้วยสาร amide ธรรมชาติที่อยู่ในดอกนี้ ซึ่งให้ผลคล้ายกับ THC

เฮลิไครซัม

เฮลิไครซัมมี CBG ในปริมาณมากซึ่งเป็นไฟโตแคนนาบินอยด์ชนิดเดียวกับที่พบในกัญชาและนิยมใช้เป็นยาต้านซึมเศร้าและปรับสมดุลอารมณ์

น่าเสียดายที่ด้วยข้อกฎหมายปัจจุบัน การศึกษาเกี่ยวกับ CBG ในดอกไม้นี้ยังทำได้ยาก แม้จะพิสูจน์แล้วว่าสารนี้มีผลเช่นที่ว่า และมีการใช้มายาวนานในพิธีกรรมสำหรับฤทธิ์ต่อจิตใจซึ่งคล้ายกับกัญชามาก

เห็ดทรัฟเฟิลดำ

เห็ดทรัฟเฟิลดำผลิตแอนนันดาไมด์แบบเดียวกับที่พบในกัญชากับโกโก้ ให้ผลแบบrunner’s high สารนี้จะไปจับกับตัวรับ CB1 ช่วยปรับสมดุลอารมณ์และการรับรู้ความเจ็บปวด

อย่างไรก็ดี ก่อนบริโภคเห็ดทรัฟเฟิลดำหรือพืช-สมุนไพรอะไรก็ตาม ควรศึกษาก่อนและมั่นใจว่าคุณรู้จริง เพราะคุณอาจแพ้และเป็นอันตรายได้

ตับมอสญี่ปุ่น

ตับมอสญี่ปุ่นไม่มีฤทธิ์ทางจิตประสาทแต่มีperrotentinenic acid ปริมาณสูง ซึ่งเป็นแคนนาบินอยด์คล้าย THC

ด้วยการจับกับ CB1 receptors พืชชนิดนี้จึงมีผลคล้ายกัญชาและนำมาใช้รักษาตับ, กระเพาะปัสสาวะ, ถุงน้ำดี และรักษาหลอดลมอักเสบกับปัญหาทางเดินหายใจเรื้อรัง

บราซซิกา

พืชวงศ์บราซซิกา ได้แก่ ผักที่เราคุ้นเคย เช่น ผักกาดขาว มัสตาร์ด คะน้า บร็อกโคลี กะหล่ำปลี ดอกกะหล่ำ ผักกาดเขียว ซึ่งล้วนไม่ได้มีอยู่ในธรรมชาติแต่ถูกคัดเลือกสายพันธุ์โดยมนุษย์ และล้วนมีต้นกำเนิดจากกะหล่ำป่าซึ่งเป็นสายพันธุ์เดียวกัน (Brassica oleracea) พืชเหล่านี้ดีต่อสุขภาพมากด้วยวิตามิน C, A, E, K, โฟเลต แคลเซียม และเหล็ก นอกจากนี้ยังมีสารพฤกษเคมีหลายชนิดอย่างเช่น แคนนาบินอยด์ที่เรียกว่า indole-type รู้จักกันในชื่อ DIM ซึ่งสามารถกระตุ้น CB2 receptors ได้ส่วนหนึ่ง

เห็ดหลินจือ

เห็ดหลินจือถูกใช้ในแพทย์แผนจีนมานับพันปี มีคุณสมบัติปรับสมดุลร่างกาย ช่วยร่างกายทนต่อความเครียดต่างๆ เห็ดชนิดนี้อุดมไปด้วยสารออกฤทธิ์ที่น่าสนใจและมีประโยชน์ต่อสุขภาพ การวิเคราะห์ใหม่ๆ พบว่าเห็ดหลินจือบางสายพันธุ์มีแคนนาบินอยด์ที่มีอิทธิพลต่อระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์ได้หลายแบบ

คาวา

คาวานิยมใช้ในชาสมุนไพรเพื่อบรรเทาความวิตกกังวล อาการปวดเรื้อรัง และฤทธิ์กล่อมประสาท พืชชนิดนี้อุดมไปด้วยกาวาแลคโทน

พืชนี้ใช้เป็นยาบำบัดอาการเสพติดมานาน เพราะออกฤทธิ์กับCB1 receptorsในระบบประสาทกลางเหมือน THC

เห็ดหางไก่งวง

เห็ดหางไก่งวงเป็นที่รู้จักในโลกของเห็ดสมุนไพร เพราะเต็มไปด้วยสารเฉพาะตัวที่แสดงฤทธิ์ทางการแพทย์น่าทึ่งในงานวิจัยต่างๆ ในธรรมชาติ เห็ดนี้หาได้ง่าย ลักษณะเติบโตเป็นแผ่นสีสันลวดลายวงกลมบนขอนไม้ผุ โดยด้านล่างเป็นสีขาวเรียบ ในเห็ดชนิดนี้มี polysaccharopeptide (PSP) ที่ผ่านการศึกษาว่ามีผลต่อเซลล์มะเร็ง รวมถึงมีงานวิจัยในมนุษย์ที่ชี้ให้เห็นศักยภาพนี้ นอกจากนี้ ในงานทดลองกับสัตว์พบว่า PSP สามารถกระตุ้น CB2 ของระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์

เอเลคทริก เดซี่

เอเลคทริก เดซี่ ใช้ในแถบอเมซอนมาอย่างยาวนานเพราะมีฤทธิ์ช่วยชา/ระงับปวด การวิจัยเผยว่าพืชนี้ไปขัดขวางตัวรับความเจ็บปวดที่ปลายประสาทโดยตรง 

พืชนี้ช่วยบรรเทาอาการปวดได้มีประสิทธิภาพเพราะแคนนาบินอยด์ที่ชื่อN-isobutylamideซึ่งไปจับกับCB2 receptors ช่วยควบคุมอาการเจ็บปวดและอักเสบทั่วร่างกาย โปรดทราบว่าพืชส่วนใหญ่จะไม่ทำให้คุณเมา ยกเว้นแต่บริโภคในปริมาณมาก เพราะถึงแม้จะมีแคนนาบินอยด์แต่ปริมาณต่ำกว่ากัญชามาก แต่ก็เป็นทางเลือกที่ดีสำหรับใครที่ไม่อยากเมาแต่ต้องการคุณประโยชน์ที่แคนนาบินอยด์และเทอร์พีนมี

จำไว้ว่าหากจะบริโภคพืชเหล่านี้ คุณต้องทำให้ถูกกับแต่ละชนิดจึงจะได้ผลลัพธ์ดีที่สุด ดังนั้นเราจึงรวบตารางข้างบนมาให้แล้ว

สูตรผสมสมุนไพร DIY

นอกจากพืชและสมุนไพรที่กล่าวถึงแล้วยังมีประเภทอื่นอีกที่มีประโยชน์ต่อร่างกายแม้จะไม่มีแคนนาบินอยด์ เช่น มัลเลน สกัลแคป มักวอร์ต มิ้นท์ เสจ และ อูว่า-เออซี่

ถ้าไม่อยากยุ่งยากกับการต้มหรือทำน้ำมัน เรามีสูตรปรุงสมุนไพรแบบสูบแบบง่ายๆ ให้ เพียงแต่ต้องเลือกสมุนไพรต่างๆ ตามความชอบกับอาการที่อยากคลาย

อันดับแรก ต้องปลูกหรือซื้อสมุนไพรสดแล้วอบแห้งอย่างช้าๆ เมื่อแห้งสนิทแล้วบดให้ละเอียด เหมือนบดดอกกัญชา หลังจากนั้นก็สามารถผสมสมุนไพรตามสูตรนี้ได้เลย:

• 50% มัลเลน;
• 40% มักวอร์ต และ สกัลแคป (หรือ อูว่า-เออซี่ ถ้าอยากได้กลิ่นใกล้เคียงยาสูบ);
• 10% มิ้นท์ หรือ เสจ.

จากนั้นก็แค่ใช้งานตามสะดวก แต่อย่าลืมว่านี่เป็นสูตรเบื้องต้น หากต้องการใช้กับอาการเฉพาะก็เปลี่ยนสมุนไพรบางตัวตามต้องการได้

4. สรุป

แม้พืชเหล่านี้จะไม่ได้ออกฤทธิ์รุนแรงเท่าดอกกัญชา แต่ล้วนมีประโยชน์ต่อร่างกายถ้าใช้อย่างถูกวิธี อย่าลืมว่าคุณอาจแพ้พืชบางชนิด เพราะฉะนั้นควรแน่ใจว่าคุณสามารถรับประทานหรือสูบพืชนั้นๆ ได้ก่อน หากมีสูตรสมุนไพรเด็ดๆ หรือประสบการณ์จากพืชเหล่านี้ แบ่งปันไอเดียกับเพื่อนชาวสายปลูกในคอมเมนต์ด้านล่างได้เลย!

ข้อมูลอ้างอิงภายนอก:

1. A closer look at cannabimimetic terpenes, polyphenols, and flavonoids: a promising road forward. Neural Regeneration Research. - Cavalli, Juliana & Dutra, Rafael Cypriano. (2021).
2. Terpenoids, Cannabimimetic Ligands, beyond the Cannabis Plant. Molecules. - Gonçalves, Elaine & Baldasso, Gabriela & Assunção Bicca, Maíra & Paes, Rodrigo & Capasso, Raffaele & Dutra, Rafael. (2020). 
3. Cannabis sativa Terpenes are Cannabimimetic and Provide Support for the Entourage Effect Hypothesis.  - LaVigne, Justin & Hecksel, Ryan & Keresztes, Attila & Streicher, John. (2020).