• 1. Sativa คืออะไร?
• 2. Indica คืออะไร?
• 3. Ruderalis คืออะไร?
• 4. Hybrid
• 4. a. Sativa vs indica: โครงสร้าง
• 4. b. Sativa vs indica: ใบ
• 4. c. Sativa vs indica: ฤทธิ์
• 5. Sativa vs indica: ปัจจุบัน
• 6. Cannabinoid และ terpene
• 7. สรุป

ถ้าคุณเป็นผู้ที่บริโภคกัญชา คุณต้องสังเกตเห็นว่าเมล็ดกัญชาถูกแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ๆ ได้แก่ Sativa, Indica และ Hybrid เป็นเวลาหลายปี Indica และ Sativa ถูกใช้เป็นตัวแบ่งแยกฤทธิ์ ขณะที่ Sativa ให้ฤทธิ์ทางสมอง Indica ให้ฤทธิ์แบบผ่อนคลาย ส่วน Hybrid คือการผสมทั้งสอง ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมามีการค้นพบเพิ่มเติมว่าทั้ง Sativa และ Indica ไม่ได้เป็นแค่ตัวบ่งชี้ประเภทฤทธิ์ Terpenes ก็มีบทบาทสำคัญในการกำหนดฤทธิ์เหล่านั้น แม้ว่าทางวิทยาศาสตร์จะยังถกเถียงกันอยู่ แต่เชื่อกันว่าโปรไฟล์ Terpenes และปริมาณ THC ทำงานร่วมกันเพื่อสร้างฤทธิ์ที่ผู้ใช้เชื่อมโยงกับสายพันธุ์ต่างๆ

หรืออย่างน้อย นี่คือสิ่งที่เชื่อกันมาตามภูมิปัญญาที่สืบต่อกันมา อย่างไรก็ตาม วิทยาศาสตร์เกี่ยวกับกัญชากำลังพัฒนาอย่างรวดเร็ว เมื่อมีการค้นคว้าและค้นพบใหม่ ๆ สิ่งที่อุตสาหกรรมกัญชาเคยยืนยันว่าเป็นความจริงหลายอย่างก็เริ่มถูกตั้งคำถาม Indica และ Sativa คือหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุด หลายสิบปี นักสูบ นักปรุงพันธุ์ นักปลูก และธุรกิจทั่วไปต่างลงความเห็นว่าบางสิ่งใน Sativa ทำให้ฤทธิ์ออกมาแบบกระตุ้น และ Indica ให้ฤทธิ์ผ่อนคลาย แต่ขณะนี้นักวิทยาศาสตร์กัญชากำลังแสดงให้เห็นว่า ลักษณะทางกายภาพ (morphology) ของต้นพืช ไม่จำเป็นต้องเกี่ยวข้องกับฤทธิ์ที่เราได้รับเมื่อสูบหรือบริโภค ท้ายที่สุด Indica และ Sativa เป็นเพียงชื่อของสองสายพันธุ์ย่อยของกัญชาเท่านั้น โดยทั้งสองสายพันธุ์นี้จำแนกตามคุณสมบัติภายนอก ไม่ใช่ส่วนประกอบทางเคมี

Cannabinoid Terpene และไฟโตเคมิคอลอื่น ๆ เป็นตัวกำหนดผลลัพธ์เฉพาะตัวของแต่ละสายพันธุ์กัญชา ปรากฎว่าสายพันธุ์ Indica บางตัวก็มี terpenes แบบกระตุ้นพลังงานสูง ส่วน Sativa ก็อาจมี terpenes ที่ชวนง่วง ผ่านการคัดเลือกผสมพันธุ์จึงไม่แปลกที่นักเพาะพันธุ์จะสามารถสร้างสายพันธุ์ที่ฤทธิ์ไม่ตรงกับลักษณะภายนอก ด้วยเหตุผลนี้ เรามาเจาะลึกความต่างของ Indica กับ Sativa ทั้งในมุมข้อมูลเก่าและข้อมูลใหม่จากวิทยาศาสตร์

1. Sativa คืออะไร?

Sativa เป็นสายพันธุ์ที่นิยมในสายสันทนาการ ก่อนที่การผสมพันธุ์จะเป็นที่แพร่หลาย Sativa เป็นที่รู้จักในเรื่อง THC สูงและให้ฤทธิ์ทางสมองที่สนุกสนาน สายพันธุ์พวกนี้มักจะพบในภูมิอากาศเขตร้อน เช่น เม็กซิโก จาไมกา และโคลอมเบีย ลำต้นสูง (ถึง 2 เมตรขึ้นไป) ผอม ใบพัดยาวแคบ ใช้เวลาสุกนานกว่า Indica ทำให้พุ่มโตและดอกกระจายเป็นจุด ๆ หาสายพันธุ์ Sativa แท้ในปัจจุบันยากขึ้นทุกที แต่ก็ยังมีสายพันธุ์บางตัวในตลาดที่ถือว่าเป็น Sativa แท้ 100%

2. Indica คืออะไร?

Indica ถูกใช้ในทางการแพทย์และศาสนามาตั้งแต่โบราณ และรู้จักกันดีในชื่อกัญชาทางการแพทย์ นิยมใช้ในฤทธิ์ผ่อนคลายร่างกายและสงบอารมณ์ เพราะมี CBD สูง สายพันธุ์นี้พบในภูมิอากาศที่รุนแรง เช่น อัฟกานิสถาน อินเดีย เนปาล และปากีสถานตอนเหนือ (แถบเทือกเขาฮินดูกูช) ทำให้ Indica มีลักษณะเตี้ย (1.3-1.5 เมตร) ทรงพุ่ม ใบกว้างอ้วน โครงสร้างแน่น ใช้เวลาสุกน้อยกว่า พัฒนาเป็นดอกที่แน่นและไม่กระจายมาก

3. Ruderalis คืออะไร?

เราได้พูดถึง Sativa และ Indica กันไปแล้ว หลายสิบปี ทั้งคู่ถูกมองว่าเป็นสายพันธุ์กัญชาหลักที่ให้ฤทธิ์ต่อประสาท จนกระทั่ง Ruderalis ถูกค้นพบ โดยมีถิ่นกำเนิดในเอเชีย ยุโรปกลาง/ตะวันออก และโดยเฉพาะรัสเซียกับไซบีเรีย ต้นชนิดนี้มี CBD สูงและ THC ต่ำ โดยธรรมชาติ ไม่ขึ้นกับปริมาณแสงในการเข้าสู่ช่วงออกดอก

แม้หลักฐานจุดกำเนิดของกัญชาออโต้จะยังถกเถียงกันอยู่ แต่ที่แน่ชัดคือ เราคงไม่มีพืชมหัศจรรย์เช่นนี้หากไร้ Ruderalis เพราะระบบนับเวลาที่มีในพันธุ์ Ruderalis และจากการผสมพันธุ์โดยนักเพาะพันธุ์ทั่วโลก ปัจจุบันเรามีเมล็ด Autoflowering หลากหลายแบบ เดิมที Ruderalis ไม่มีฤทธิ์ต่อประสาท แต่เมื่อข้ามพันธุ์กันมาหลายรุ่นจนสามารถพัฒนาให้กัญชา Autoflowering มี THC สูงเทียบพืช Photo-period สมัยใหม่แล้ว

4. Hybrid

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา นักเพาะพันธุ์ได้ปรับแต่งพันธุกรรมให้ตรงใจตัวเอง ด้วยการผสมข้ามพันธุกรรมของ Indica, Sativa และ Ruderalis เพื่อให้เกิดผลฤทธิ์ สี กลิ่น และรสชาติที่หลากหลาย

เพราะเหตุนี้ ทำให้ยีนส์ผสมกันเกือบหมดในยุคปัจจุบัน ทุกสายพันธุ์คือ Hybrid (ผสม Sativa กับ Indica) ถึงจะเป็น Sativa dominant หรือ Indica dominant ก็ยังมีกรรมพันธุ์ผสมระหว่างสองหรือสามสายพันธุ์อยู่ดี

Sativa Vs Indica: โครงสร้าง

Hybrid แต่ละสายจะมีโครงสร้างต่างกัน เช่น เตี้ยใบใหญ่ หรือสูงปราดเปรียวแต่ใบเล็ก

ขึ้นอยู่กับลักษณะเฉพาะของพันธุกรรมที่ใช้ปรับปรุงสายพันธุ์นั้นๆ

แม้จะผสมหลากสายพันธุ์ ต้นกัญชาก็ยังพัฒนาไปตามยีน เช่น ถ้ามี Sativa 70% Indica 30% ก็มักจะเห็นลักษณะ Sativa โดดเด่นในตัวมัน

Sativa Vs Indica: ใบ

เพราะผสมหลายสายพันธุ์ ใบที่เคยแตกต่างอย่างชัดเจน ก็กลายเป็นมีทุกขนาดและหลายนิ้ว ตั้งแต่ใบใหญ่สำหรับ Sativa จนถึงใบเล็กของ Indica ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์

Sativa Vs Indica: ฤทธิ์

ยีนส์ที่ผสมกัน ส่งผลให้พืชสามารถแสดงฤทธิ์ทั้งทางสมองและทางร่างกายพร้อมกัน แตกต่างจาก landrace (พันธุ์ดั้งเดิม) Sativa หรือ Indica แท้

Hybrid อาจเป็น Indica dominant หรือ Sativa dominant ก็ได้ และมีทั้งฤทธิ์ทางสมองและร่างกาย ขึ้นอยู่กับสัดส่วนของยีน Indica/Sativa ที่มี

5. Sativa Vs Indica: ปัจจุบัน

แม้จะหายากมากที่จะเจอ Sativa หรือ Indica บริสุทธิ์ แต่ก็ยังพอหาสายพันธุ์ Sativa dominant และ Indica dominant ได้ นั่นหมายความว่า Hybrid จะให้ผลฤทธิ์และรูปทรงพืชต่างกันไปตามยีนที่มี

เหตุนี้เอง ความแตกต่างหลักของ Indica กับ Sativa ในยุคนี้จึงเหลือแค่โครงสร้างของต้น

นี่เป็นเพราะตลอดเวลาที่ผ่านมา นักผสมพันธุ์สร้างสายพันธุ์ที่มี Cannabinoid และ Terpene แตกต่างกัน จนได้เอฟเฟกต์และโครงสร้างพืชที่หลากหลาย

Hybrid เหล่านี้อาจมีพันธุกรรมจากทั้ง Indica, Sativa และ Ruderalis และฤทธิ์ที่ได้ไม่สามารถนิยามเป็นแค่ Indica หรือ Sativa อย่างเดียวได้ เพราะเป็นผลลัพธ์จากการผสมสายพันธุ์ทั้ง 2 หรือ 3 ประเภท

6. Cannabinoid และ Terpene

สายพันธุ์สมัยใหม่สามารถให้ฤทธิ์ที่ไม่เกี่ยวกับสายเลือดพันธุ์ เพราะเมื่อการวิจัยกัญชาก้าวหน้า เรายังพบว่า Terpene สามารถเปลี่ยนฤทธิ์ที่สายพันธุ์นั้นๆ มีได้

เมื่อนำมาประกอบกับการผสม Cannabinoid ใน Sativa และ Indica จึงเกิดสายพันธุ์ Hybrid ที่ให้ฤทธิ์ครบถ้วน Terpene ทำงานคล้าย aromatherapy คือช่วยให้ร่างกายดูดซึม Cannabinoid ได้ดีขึ้น และยังให้ฤทธิ์แตกต่างกัน เช่น terpenes กลิ่นซิตรัสจะให้ฤทธิ์สร้างความกระปรี้กระเปร่า ส่วน terpenes กลิ่นดินจะออกฤทธิ์ผ่อนคลาย

จากเหตุนี้ เราจึงสามารถพัฒนา Indica ที่ให้ฤทธิ์ทางสมองดีเยี่ยม และ Sativa ที่ผ่อนคลายลึกได้ อย่างเช่น Lemon Pie Auto สายพันธุ์ Indica dominant ตัวใหม่ของเรา ก็ยังให้ฤทธิ์ทางสมองก่อนจะผ่อนคลายอย่างเต็มที่

หรือถ้าคุณมองหาสาย Sativa dominant ก็มี Gelato Auto ที่ถึงจะ Sativa dominant แต่ถ้าสูบมากไปอาจทำให้อยากนั่งยาวๆ นอนได้เหมือนกัน

แม้ยังใช้แบ่งฤทธิ์ออกเป็น Sativa effect หรือ Indica effect แต่ปัจจุบัน ความแตกต่างของ Sativa vs Indica คือโครงสร้างของต้นที่จะเติบโต

7. สรุป

ไม่ผิดเลยที่ยังเปรียบเทียบ effect ระหว่าง Sativa กับ Indica แม้เราไม่รู้ว่าอนาคตจะเป็นอย่างไร และบางเรื่องที่มั่นใจในวันนี้ก็อาจเปลี่ยนแปลงได้เร็ว เพราะวงการกัญชาขยายตัวอย่างรวดเร็ว ส่งเสริมนักนิยมกัญชาให้ค้นคว้าและเรียนรู้เกี่ยวกับพืชนี้มากขึ้นเรื่อย ๆ

บทความนี้อัปเดตล่าสุดเมื่อ 21 มีนาคม 2022