เข้าใจเทอร์ปีนส์: ลิโมนีนคืออะไร?

• 1. ลิโมนีนคืออะไร?
• 2. คุณจะพบลิโมนีนได้ที่ไหนบ้าง?
• 3. ลิโมนีนใช้ทำอะไรได้บ้าง?
• 4. คุณสมบัติของลิโมนีน
• 4. a. ลิโมนีนกับฤทธิ์ลดการอักเสบและระงับอาการปวด
• 4. b. ลิโมนีนกับการต้านอนุมูลอิสระ
• 4. c. ลิโมนีนกับคุณสมบัติต้านมะเร็ง
• 4. d. ลิโมนีนกับการเสริมสร้างอารมณ์และลดความเครียด
• 4. e. ลิโมนีนกับการต้านเชื้อรา
• 5. สายพันธุ์ที่มีลิโมนีนสูง
• 6. สรุป

คุณเคยสังเกตเห็นกลิ่นผลไม้ซิตรัส สดชื่น ในขณะที่สัมผัสกับสายพันธุ์กัญชาที่คุณชื่นชอบหรือไม่? หลายคนคงเคยได้ยินชื่อสายพันธุ์อย่าง Purple Lemonade หรือ Orange Sherbet ซึ่งเพียงแค่ชื่อก็บ่งบอกถึงกลิ่นซิตรัสแบบชัดเจนที่เรากำลังพูดถึงอยู่นี้ 

เบื้องหลังรสชาติเปรี้ยวเลมอนหรือส้มนี้ มีผู้รับผิดชอบอยู่ นั่นคือ เทอร์ปีนส์ลิโมนีน แล้วเทอร์ปีนส์คืออะไร? เทอร์ปีนส์คือสารหอมระเหยที่ถูกผลิตขึ้นในไตรโคมของดอกกัญชา ซึ่งเป็นบริเวณเดียวกับที่ผลิตแคนนาบินอยด์อย่าง THC และ CBD

เทอร์ปีนส์เป็นองค์ประกอบในกัญชา และยังพบได้ในพืชและผลไม้ส่วนใหญ่ในธรรมชาติ มีหน้าที่สร้าง กลิ่นและรสชาติ เฉพาะตัวให้แก่แต่ละสายพันธุ์ แต่ที่สำคัญกว่านั้น เทอร์ปีนส์ยังมอบคุณสมบัติหลากหลายแก่แต่ละสายพันธุ์พืชอีกด้วย

ถ้าคุณหลงใหลในกลิ่นและรสเปรี้ยวซิตรัส แบบมีโทนเลมอน ต้องอ่านเรื่องราวเกี่ยวกับลิโมนีนเทอร์ปีนส์และคุณประโยชน์ของมันต่อไปนี้

1. ลิโมนีนคืออะไร?

อย่างที่เราได้กล่าวไปแล้ว เช่นเดียวกับเทอร์ปีนส์ชนิดอื่น ๆ ลิโมนีน (ลี-โม-นีน) พบได้ในไตรโคมของดอกกัญชา สำหรับใครที่ไม่คุ้นเคย ไตรโคมคือกลุ่มต่อมวาว ๆ ใส ๆ ที่ดูเหมือนเห็ดขนาดเล็ก ซึ่งคุณจะพบ THC CBD และแคนนาบินอยด์อื่น ๆ อยู่ในนั้นด้วย

เช่นเดียวกับเทอร์ปีนส์ทั่วไป เช่น ไพนีน วัตถุประสงค์ดั้งเดิมของลิโมนีนในธรรมชาติก็คือ ป้องกันนักล่า หรือพูดง่าย ๆ คือแมลง

แต่เมื่อบริโภคลิโมนีนร่วมกับแคนนาบินอยด์ชนิดอื่น เทอร์ปีนส์ตัวนี้ก็มีประโยชน์ต่อสุขภาพกับมนุษย์หลายข้อ 

2. คุณจะพบลิโมนีนได้ที่ไหนบ้าง?

ลิโมนีน เป็นเทอร์ปีนส์ที่โดดเด่นด้วยกลิ่นโทนเลมอน ส้ม หรือซิตรัสที่สดใส

นอกจากจะเป็นหนึ่งในเทอร์ปีนส์ที่พบได้บ่อยในกัญชา ควบคู่กับไมร์ซีนและไพนีนแล้ว ลิโมนีนยังพบปริมาณมากในส้ม เลมอน ไลม์ และเกรปฟรุ้ตได้เช่นกัน

ลิโมนีนเทอร์ปีนส์ยังพบได้ตามธรรมชาติในพืชอย่างสะระแหน่ ผักชี ต้นสน จูนิเปอร์ โรสแมรี่ และเฟนเนลด้วย มาดูกันว่ามีการใช้งานอะไรกันบ้าง

3. ลิโมนีนใช้ทำอะไรได้บ้าง?

นอกจากเพิ่มกลิ่นรสสดชื่นให้กับดอกกัญชาแล้ว ลิโมนีนยังถูกใช้ในอุตสาหกรรมสำหรับผลิตภัณฑ์ประจำวันหลายประเภท 

ตัวอย่างเช่น กลิ่นหอมเลมอน ส้ม หรือซิตรัสในน้ำยาทำความสะอาดหรือสเปรย์ปรับอากาศ ในบ้านของคุณ มาจากอะไรกัน? ลิโมนีนนี่แหละคือสารสำคัญในองค์ประกอบเหล่านั้น เทอร์ปีนส์ชนิดนี้ยังถูกใช้เป็นสารแอนตี้ไมโครเบียลในชนพื้นเมืองอีกด้วย 

นอกจากนี้ ลิโมนีนยังมักใช้เป็นสารกำจัดวัชพืชแบบออร์แกนิก ใช้ลอกสี หรือใช้เป็นตัวทำละลายสำหรับล้างน้ำมันในเครื่องจักร สำหรับการแพทย์ เทอร์ปีนส์ซิตรัสนี้นำไปเป็นส่วนผสมในการรักษาอาการหลอดลมอักเสบ นิ่วในถุงน้ำดี และอาการจุกเสียดด้วย 

ลิโมนีนเทอร์ปีนส์ที่พบในพืชอย่างโรสแมรี่ก็ถูกใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางบำบัดในรูปแบบน้ำมันหอมระเหย มักใช้สำหรับบรรเทาอาการเมื่อยกล้ามเนื้อหรือใช้ในการนวดศีรษะ 

เครื่องสำอาง ครีมบำรุงผิว และน้ำหอมก็อาจมีลิโมนีนปะปนอยู่เช่นกัน อย่างไรก็ตาม ลิโมนีนจะระคายเคืองผิวหนังหากมีความเข้มข้นสูง ซึ่งอาจทำให้เกิดโรคผิวหนังจากการสัมผัส โดยเฉพาะในผู้ที่แพ้เทอร์ปีนส์ชนิดนี้ 

เมื่อพูดถึงลิโมนีน หลายคนคงนึกถึงมะนาวหรือเลมอนเป็นอันดับแรก อย่างไรก็ตาม คุณก็ได้รับเทอร์ปีนส์ชนิดนี้เมื่อทานเปลือกส้มช็อกโกแลต ดื่มเลมอนเนด หรือทานไอศกรีมรสซิตรัสสดชื่นเช่นกัน 

3. คุณสมบัติของลิโมนีน

เช่นเดียวกับเทอร์ปีนส์อื่น ๆ ลิโมนีนไม่เพียงช่วยป้องกันแมลงศัตรูพืชในระบบนิเวศ แต่ยังอัดแน่นไปด้วยคุณประโยชน์ต่อสุขภาพของมนุษย์ด้วย เช่น

• ลดการอักเสบ;
• บรรเทาความวิตกกังวล; 
• เสริมสร้างอารมณ์บวก;
• ทำหน้าที่เป็นสารต้านแบคทีเรียและต้านอนุมูลอิสระ;
• และอาจช่วยป้องกันการเกิดมะเร็ง

เรามาดูรายละเอียดคุณสมบัติต่าง ๆ ของลิโมนีนเทอร์ปีนส์กัน

ลิโมนีนกับฤทธิ์ลดการอักเสบและระงับอาการปวด

ผลลัพธ์เด่นชัดสองอย่างของการบริโภคลิโมนีนคือ ฤทธิ์ลดการอักเสบและลดปวด มีการศึกษาในสัตว์ทดลอง เรามิได้สนับสนุนการทดลองเหล่านี้ แสดงให้เห็นว่าลิโมนีนมีประสิทธิภาพในการรักษาอาการอักเสบและลดอาการเจ็บปวด 

โดยผลวิจัยชี้ว่าลิโมนีนสามารถลดเครื่องหมายของการอักเสบที่เกี่ยวข้องกับโรคข้อเข่าเสื่อม ซึ่งเป็นภาวะที่ก่อให้เกิดการอักเสบเรื้อรังได้¹

อีกหนึ่งการทดลองในระดับเซลล์กระดูกอ่อนของมนุษย์พบว่าเทอร์ปีนส์ตัวนี้ช่วยลดการผลิตไนตริกออกไซด์ ซึ่งเป็นโมเลกุลที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบในร่างกายมนุษย์โดยตรง²

ลิโมนีนกับการต้านอนุมูลอิสระ

สำหรับผู้ที่ยังไม่รู้จักคำว่า 'ต้านอนุมูลอิสระ' สารต้านอนุมูลอิสระคือสารที่ชะลอความชราของร่างกาย ทำให้เราสุขภาพดี ดูอ่อนเยาว์ ไม่เหี่ยวย่น 

ด้วยภาษาทางเทคนิค สารต้านอนุมูลอิสระช่วยลดความเสียหายของเซลล์ที่เกิดจากโมเลกุลอิสระที่ไม่คงที่ซึ่งเราเรียกว่าอนุมูลอิสระ เมื่อสะสมมากขึ้นจะก่อให้เกิดความเครียดแบบออกซิเดชั่นหรืออาจลุกลามถึงการอักเสบหรือเจ็บป่วยได้

การวิจัยพบว่าลิโมนีนสามารถยับยั้งการผลิตอนุมูลอิสระในเซลล์มนุษย์บางประเภทได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดการอักเสบและความเสียหายของเซลล์ที่มักนำไปสู่โรคภัย³

ลิโมนีนกับคุณสมบัติต้านมะเร็ง 

จากการศึกษาเกี่ยวกับประโยชน์ของลิโมนีนในการป้องกันมะเร็ง หลายชิ้นพบผลสำเร็จ ตัวอย่างเช่น การศึกษาที่ประเทศนิวซีแลนด์พบว่าลิโมนีนสามารถยับยั้งการเติบโตของเซลล์มะเร็งปอดในหนูทดลองได้⁴

นอกจากนี้ลิโมนีนยังมีศักยภาพในการรักษามะเร็งต่อมลูกหมากบางชนิด และสามารถฆ่าเซลล์มะเร็งลำไส้ใหญ่ของมนุษย์ได้เมื่อใช้ร่วมกับอิมัลชันน้ำมันเลือดส้ม และอิมัลชันชนิดเดียวกันนี้ก็อาจมีแนวโน้มในการป้องกันมะเร็งได้เช่นกัน⁵ 

อย่างไรก็ตามยังจำเป็นต้องมีการวิจัยเพิ่มเติมเพื่อยืนยันคุณสมบัติต้านมะเร็งของลิโมนีน 

ลิโมนีนกับการเสริมสร้างอารมณ์และลดความเครียด

อีกหนึ่งคุณสมบัติเด่นของลิโมนีนเทอร์ปีนส์คือความสามารถในการยกระดับอารมณ์ เคยสงสัยไหมว่าทำไมสูบกัญชาแล้วรู้สึกสดชื่นหรืออารมณ์ดีขึ้น? ก็เป็นเพราะสารประกอบต่าง ๆ ในดอกกัญชานี่เอง 

"มีงานวิจัยเพียงเล็กน้อยเกี่ยวกับผลของเทอร์ปีนอยด์แต่ละตัว โดยเฉพาะ D-limonene ที่มีแนวโน้มจะให้ผลต้านซึมเศร้าในมนุษย์"⁶

นั่นหมายความว่าการเลือกรับประทานสายพันธุ์กัญชาที่เต็มไปด้วยลิโมนีน อาจช่วยผู้ที่เผชิญความเครียด วิตกกังวล หรือซึมเศร้า หรือแม้แต่คนที่แค่มีวันที่ไม่ค่อยดี 

ลิโมนีนกับการต้านเชื้อรา

งานศึกษาอื่น ๆ ยังพบว่าลิโมนีนเหมือนเทอร์ปีนส์อื่น ๆ คือเป็นสารยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย น้ำมันหอมระเหยกลิ่นซิตรัสนี้จึงช่วยลดการเติบโตของแบคทีเรียในร่างกายและในบ้านได้เป็นอย่างดี 

4. สายพันธุ์ที่มีลิโมนีนสูง

เมื่อเราได้ทราบถึงประโยชน์และคุณสมบัติต่าง ๆ ของลิโมนีนแล้ว หลายคนคงสงสัยว่าสายพันธุ์ใดบ้างที่มีลิโมนีนเข้มข้น 

สายพันธุ์ต้นตำรับของ Fast Buds อย่าง OG Kush Auto ก็เป็นตัวอย่างสายพันธุ์ที่มีลิโมนีนมาก แต่ไม่ได้มีกลิ่นเลมอนโดดเด่นเสมอไป สายพันธุ์ไฮบริดนี้จะให้กลิ่นผสมระหว่างสน ซิตรัส และกลิ่นดินเข้มข้น 

อีกหนึ่งสายพันธุ์ที่มีปริมาณลิโมนีนสูงก็คือสายพันธุ์ต้นตำรับ Jack Herer Auto เช่นกัน สายพันธุ์โดมินันท์ Sativa นี้ผสมผสานกลิ่นดินหวาน นุ่ม เผ็ดพริกไทยอ่อน ๆ และกลิ่นซิตรัสเข้าด้วยกัน 

5. สรุป

การเข้าใจคุณสมบัติของสารประกอบแต่ละชนิดในกัญชา จะทำให้ประสบการณ์การใช้กัญชาของคุณยกระดับขึ้นไปอีกขั้น

เมื่อพูดถึงรสชาติของกัญชา คุณก็สามารถเลือกได้อย่างนักชิมอาหารชั้นเลิศ อ่านรายละเอียดสายพันธุ์แต่ละชนิดอย่างครบถ้วน และค้นหาประโยชน์ต่าง ๆ จากส่วนผสมและเทอร์ปีนส์แต่ละแบบก่อนจะเลือกสายพันธุ์โปรดไว้ใช้ ปลูก หรือแบ่งปันให้เพื่อน 

อย่าลืมคอมเมนต์แชร์สายพันธุ์ที่ลิโมนีนโดดเด่นที่คุณชอบและการผสมเทอร์ปีนส์ที่คุณประทับใจที่สุดด้วยนะ 

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

1. "Citrus oil and MgCl2 as antibacterial and anti-inflammatory agents" Boaz Mizrahi, Lior Shapira, Abraham J. Domb, and Yael Houri-Haddad. June 2006.
2. "Limonene suppresses lipopolysaccharide-induced production of nitric oxide, prostaglandin E2, and pro-inflammatory cytokines in RAW 264.7 macrophages" Weon-Jong Yoon, Nam Ho Lee, and Chang-Gu Hyun. 2010. 
3. "Anti-Oxidant and Anti-Melanogenic Properties of Essential Oil from Peel of Pomelo cv. Guan Xi" Wanying He, Xiaoyan Li, Ying Peng, Xiaoyan He, and Siyi Pan. Molecules, January 2019. 
4. "d-limonene exhibits antitumor activity by inducing autophagy and apoptosis in lung cancer" Xiao Yu, Hongyan Lin, Yu Wang, Wenwen Lv, Shuo Zhang, Ying Qian, Xiaobei Deng, Nannan Feng, Herbert Yu, and Biyun Qian. Onco Targets Ther, April 2018.
5. "d -Limonene sensitizes docetaxel-induced cytotoxicity in human prostate cancer cells: Generation of reactive oxygen species and induction of apoptosis" Thangaiyan Rabi and Anupam Bishayee. Journal of Carcinogenesis, 2009.
6. "The Effectiveness of Cannabis Flower for Immediate Relief from Symptoms of Depression" Xiaoxue Li, Jegason P. Diviant, Sarah S. Stith, Franco Brockelman, Keenan Keeling, Branden Hall, and Jacob M. Vigil. June 2020.