ทำไมเราถึงรู้สึกว่าเวลาช้าลงเมื่อเมากัญชา?

• 1. กัญชากับการยืดขยายของเวลา: วิทยาศาสตร์พูดถึงเรื่องนี้อย่างไร?
• 1. a. การทดลอง
• 1. b. ผลลัพธ์
• 2. กัญชาทำให้เวลายืดจริง แต่มันเกิดขึ้นได้อย่างไร?
• 3. ผลของ thc ต่อสมองและการรับรู้เรื่องเวลา
• 4. สรุปสิ่งที่เรารู้
• 5. สรุปท้ายบท

เราทุกคนเคยเจอเหตุการณ์นี้มาแล้ว สูบกัญชาแล้วจู่ ๆ เวลาก็ดูเหมือนจะเดินช้าลง ถึงแม้ว่าเวลาเป็นสิ่งสมมติที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อจัดระเบียบชีวิตของเรา ซึ่งหมายความว่าเวลาแท้จริงแล้วไม่มีอยู่จริง แต่เป็นเพียงหน่วยที่กำหนดและตกลงใช้กันเท่านั้น แต่การรับรู้คือสิ่งที่เกิดขึ้นจริง และนาทีต่าง ๆ ดูเหมือนจะยืดยาวขึ้นเมื่อเราเมากัญชา 

คุณอาจสังเกตเห็นแล้วเหมือนกันว่าบางทีเรารู้สึกว่าขับรถหรือเดินทาง เร็วเกินไป ทั้งที่จริง ๆ แล้วขับช้ากว่ามดคลานด้วยซ้ำ มันขำดีนะ ถึงแม้จะไม่แนะนำให้ขับรถขณะเมากัญชา แต่สิ่งที่อันตรายจริง ๆ คืออาจใช้เวลานานมากกว่าจะไปถึงที่หมาย เพราะขับได้แค่ 20 กม./ชม. 

ในเมื่อเหล่าสายเขียวต่างก็เห็นพ้องกันถึงปรากฏการณ์ 'เวลาช้าลง' ขณะอยู่ภายใต้อิทธิพลของกัญชา แล้ววิทยาศาสตร์ว่าอย่างไรบ้าง? มีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับ การรับรู้เวลาเดินช้าลง ในขณะเมากัญชาหรือไม่?

1. กัญชากับการยืดขยายของเวลา: วิทยาศาสตร์พูดถึงเรื่องนี้อย่างไร?

ตามรายงานของกลุ่มนักวิจัยที่ได้ทำการศึกษาปี 2012 เกี่ยวกับกัญชาและผลต่อการรับรู้เวลา 70% ของผู้ใช้กัญชารู้สึกว่าเวลายืดยาวกว่าความเป็นจริง กล่าวคือ ช่วงเวลาที่ผ่านไปจริง ๆ น้อยกว่าที่รู้สึกหรือรับรู้ ¹ อย่างไรก็ตาม งานวิจัยเหล่านี้ก็ยังมี ข้อบกพร่อง ที่สำคัญ คือไม่ได้คำนึงถึงปัจจัยบางอย่าง เช่น ผู้เข้าร่วมเคยใช้กัญชาก่อนการศึกษาแล้วหรือไม่

ด้วยเหตุนี้ จึงมีนักวิจัยอีกกลุ่มหนึ่งทดลองไขปริศนานี้อีกครั้งในปี 2014 โดยศึกษาอาสาสมัคร 44 คนให้ทำแบบทดสอบเกี่ยวกับการรับรู้เวลาทั้งก่อน ระหว่าง และหลังใช้ THC ในปริมาณต่าง ๆ: กลุ่มหนึ่งได้รับ 0.015 มก. ต่อ กก. อีกกลุ่มได้รับ 0.05 มก. ต่อ กก. และกลุ่มสุดท้ายเป็นกลุ่มหลอก ²

การทดลอง

ช่วงแรกของงานวิจัยก็ง่าย ๆ แค่ให้ผู้ใช้ ประเมินว่าผ่านไปกี่นาที ขณะทำภารกิจที่ออกแบบมาเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ โดยเวลาที่ผ่านไประหว่าง 5-30 วินาที 

ส่วนช่วงที่สองจะเป็นการทดลองที่ชื่อว่า 'time production task' ซึ่งให้ผู้เข้าร่วมประเมินช่วงเวลาที่ผ่านไประหว่างที่ทำ กิจกรรมเบี่ยงเบนความสนใจ ไปด้วย โดยต้องกดคีย์บนคอมพิวเตอร์ค้างไว้เพื่อจับเวลาตามที่คิดว่าผ่านไปจริง 

ผลลัพธ์

หลังจากวิเคราะห์ผลแล้ว นักวิจัยสรุปว่าอาสาสมัครที่เมากัญชารับรู้ว่าเวลายืดออกไปสูงสุดถึง 25% และประเมินเวลาว่าเหลือน้อยกว่าความจริงประมาณ 15% เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้ใช้กัญชา 

สรุปคือ การทดลองพบว่ากัญชา ยืดเวลาสำหรับประสบการณ์ในความรู้สึก ได้จริง ๆ เวลาที่เราเมา 5 นาทีอาจกลายเป็น 10 นาทีในความรู้สึก ทำไมล่ะ? เพราะเมื่อรับ THC เข้าสู่ร่างกาย จะส่งผลให้กลไกนาฬิกาชีวภาพส่วนตนรู้สึกว่าเวลาเร็วขึ้น ขณะที่การไหลของเวลาภายนอกกลับรู้สึกช้าลง 

โดยสรุปแล้ว ผู้ใช้กัญชาจะได้รับผลนี้เพราะ นาฬิกาชีวภาพภายในเร่งความเร็วขึ้น จึงทำให้รู้สึกว่าเวลาภายนอกเดินช้าลง เมื่อผลเมาเริ่มจาง ความรู้สึกว่าเวลาช้าลงก็หายไปด้วย 

อีกเรื่องที่น่าสนใจหลังวิจัย พบว่าผู้ที่รู้สึกไม่สนุกกับผลกระทบของกัญชาจะรับรู้ว่าเวลายืดออกไปเหมือนกัน และโดยรวมจะรู้สึกไม่ค่อยชอบใจ 

2. กัญชาทำให้เวลายืดจริง แต่มันเกิดขึ้นได้อย่างไร?

เราได้เห็นจากงานวิจัยก่อนหน้านี้แล้วว่าผู้ใช้กัญชารับรู้ว่าเวลาเดินช้าลงจริง ตอนนี้มาดูกันว่า ทำไม ปรากฏการณ์นี้ถึงเกิดขึ้นได้ 

ทฤษฎีที่น่าสนใจข้อหนึ่งคือ กัญชาทำให้ผ่อนคลายและช่วยให้ลืมสิ่งรบกวนใจในชีวิตประจำวัน เหลือเพียงความเคลิบเคลิ้ม ส่งผลให้เราไม่สนใจเวลาอีกต่อไปเมื่อเมา อย่างไรก็ตาม เวลาที่เรากำลังสนุกหรือหัวเราะไม่ได้รู้สึกว่าเวลาผ่านไปเร็วกว่าปกติหรือ?

อาจเป็นเพราะ ความจำระยะสั้นได้รับผลกระทบ เมื่อเมากัญชา เราจึงอาจลืมสิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้น ทำให้การรับรู้เวลาเปลี่ยนแปลง 

มาทดลองกัน

มาเล่นเกมกัน จุดกัญชา ตั้งเวลา แล้วลองเดาดูว่าผ่านไปกี่นาที! เดาใกล้เคียงที่คิดไว้ไหม? 

อีกทฤษฎีหนึ่งที่อธิบายว่าทำไมกัญชาทำให้เรารับรู้ว่าเวลายืดยาวเรียกว่า 'perceptual theory' คืออัตราการรับรู้เวลาขึ้นอยู่กับปริมาณข้อมูลที่สมองต้องประมวลผล ยิ่งมีข้อมูลมาก เรายิ่งรู้สึกว่าเวลาผ่านไปช้าลง 

ตัวอย่างเช่นในวัยเด็ก เมื่อทุกอย่างใหม่หมด เวลาจึงรู้สึกว่านาน แต่พอโตแล้วเราก็ คุ้นชินกับข้อมูล โดยรอบ กลายเป็นรู้สึกว่าเวลาผ่านไปเร็ว พอกัญชาทำให้ใจเราใสซื่อเหมือนเด็ก หรือสิ่งที่เคยน่าเบื่อกลับน่าตื่นเต้น นี่อาจเป็นเหตุผลว่าทำไมเราถึงรู้สึกว่าเวลาช้าลง

3. ผลของ THC ต่อสมองและการรับรู้เรื่องเวลา

งานวิจัยในปี 2014 ช่วยคลายปริศนานี้ โดยพบว่า สมองส่วนที่เรียกว่า 'thalamo-corticostriatal circuit' มีบทบาทสำคัญในการรับรู้เวลา และบริเวณนั้นก็มีตัวรับแคนนาบินอยด์จำนวนมาก ดังนั้นเมื่อ THC ไปจับกับตัวรับเหล่านี้จะรบกวนกลไกปกติ ทำให้การรับรู้เปลี่ยนไป ³

นอกจากนี้ยังสัมพันธ์กับ ความถี่ ของการใช้กัญชาของแต่ละคน งานวิจัยแรกจึงไม่แม่นยำเท่าไหร่ เพราะไม่ได้พิจารณาประเด็นนี้ แต่การศึกษาครั้งที่สองได้รวมเข้าไปด้วย

ผลสรุปคือ ผู้ที่ ใช้กัญชาไม่บ่อย จะมีการรับรู้เวลาผิดเพี้ยนชัดเจนที่สุด แต่ผู้ใช้บ่อย (สัปดาห์ละ 2-3 วันขึ้นไป) กลับไม่ค่อยรู้สึกเปลี่ยนแปลงเรื่องเวลาชัดนัก ไม่ขึ้นกับปริมาณ THC ที่ได้รับ 

พูดง่าย ๆ คือสายเขียวตัวจริงจะไม่ค่อยโดนอาการเวลาเพี้ยนเหมือนมือใหม่ เพราะการใช้ THC เป็นประจำจะลดผลกระทบที่พบในช่วงแรกและทำให้ตัวรับสารแคนนาบินอยด์ไวต่อ THC น้อยลงเมื่อร่างกายชินกับมัน  

ผู้ใช้บ่อย ๆ จึง คุ้นเคยกับอาการเหล่านี้ดี ไม่แปลกใจอีกต่อไป และเราก็เรียนรู้จะจัดการและปรับให้เป็นปกติ ถ้าอยากลองกลับมาสัมผัสอาการเพี้ยนเรื่องเวลา ให้ลอง พักการใช้กัญชา (tolerance break) เพื่อรีเซ็ตความไวของร่างกายต่อแคนนาบินอยด์ แล้วจะรับรู้ความเปลี่ยนแปลงพวกนี้อีกครั้ง 

ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับการหยุดพักกัญชา (tolerance break) ได้จากบทความข้างต้น 

3. สรุปสิ่งที่เรารู้

สรุปรวม ทฤษฎีต่าง ๆ ที่พูดถึง mary jane กับการยืดขยายของเวลา เราได้เรียนรู้อะไรบ้าง:

• ต้นเหตุของการยืดเวลาคือสารแคนนาบินอยด์ THC ของกัญชาและการที่มันไปสัมพันธ์กับสมองส่วนควบคุมการรับรู้เวลา;
• ยิ่งใช้กัญชาบ่อย ตัวเราก็ยิ่งชิน อาการเวลาเพี้ยนจึงลดลงตาม;
• การที่ประสาทสัมผัสถูกขยายขึ้นจากการเสพกัญชา อาจทำให้รู้สึกเหมือนเวลายืดยาวตอนเมา 

แต่ในเมื่อมันยังเป็นปรากฏการณ์ที่ลึกลับและ อธิบายชัดเจนไม่ได้ เราอาจจะยังค้นพบเหตุผลใหม่ ๆ ที่อธิบายว่าทำไมกัญชาทำให้เวลารู้สึกเปลี่ยนแปลง 

4. สรุปท้ายบท

เวลาไม่มีความแน่นอน ที่จริงแล้วมัน ถูกสร้างขึ้นโดยมนุษย์ ดังนั้น การจะเข้าใจว่าทำไมเรารับรู้เวลาด้วยวิธีที่แตกต่างขณะเมากัญชายังคงเป็นปริศนาที่รอการคลี่คลาย 

ไม่ว่าใครหรือวิทยาศาสตร์พยายามหาคำตอบให้มากเพียงใด แต่ความจริงคือเวลาจะค้นหาคำอธิบายที่เข้ากับความเชื่อของเราเองเสมอ วิทยาศาสตร์จึงมีคำตอบให้เราเสมอ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่านั่นคื อความจริงสูงสุด 

เอาเข้าจริงแล้ว เราอยากฟัง ทฤษฎีสายเขียว ของทุกคนมากกว่า ว่าทำไมกัญชาทำให้รู้สึกว่าเวลายืดยาวขึ้น เพราะมันมักจะน่าสนใจ สนุก และสร้างสรรค์กว่าที่คิด!

แหล่งอ้างอิง

1. "The effect of cannabis on perception of time: a critical review" Zerrin Atakan, Paul Morrison, Matthijs G. Bossong, Rocio Martin-Santos, and Jose A. Crippa. 2012. 
2. "Acute Effects of THC on Time Perception in Frequent and Infrequent Cannabis Users" R. Andrew Sewell, Ashley Schnakenberg, Jacqueline Elander, Rajiv Radhakrishnan, Ashley Williams, Patrick D. Skosnik, Brian Pittman, Mohini Ranganathan, and D. Cyril D’Souza. 2014. 
3. "Obsessive-compulsive disorder: an integrative genetic and neurobiological perspective" David L. Pauls, Amitai Abramovitch, Scott L. Rauch, and Daniel A. Geller. June 2014.