Kenevir Yetiştiriciliği için İç Mekan Işıkları: LED vs Ampuller

Tüm teknik terimlere dalmadan önce, kenevir bitkilerinin sunacağınız ışığı nasıl kullandığı ve ışık programının zamanlamasının bitki gelişimini nasıl etkilediği hakkında kısa bir sohbet edelim.

Piyasada karşılaşacağınız iki ana türde strain vardır. Hayır, Sativa ve Indica değil. Biz fotoperiyodik ve autoflowering arasındaki ayrımdan bahsediyoruz. Çoğu yetiştirici bu ikisi arasındaki farkı bilir, ancak bilmeyenler için hızlıca açıklayalım. Tüm strain seçenekleri, foto veya auto olmaları fark etmeksizin birkaç farklı büyüme evresinden geçerler. Bunlar şunlardır:

• Çimlenme Aşaması - tohumun filizlendiği ve kökünün kabuğundan kurtulduğu evredir. 
• Fidelenme Aşaması - bitkinin sürgün ve yapraklar üretmeye başladığı dönemdir. Kenevir bitkisi, ikinci gerçek yaprak seti çıkana kadar fide kabul edilir. 
• Vejetatif Aşama - bitkinin hacim kazanmaya başladığı, bitki yapısının oluştuğu ve kenevirin çiçeklenmeye geçmeye hazır hale geldiği ilk ana büyüme evresidir. 
• Çiçeklenme Aşaması - kenevirin üreme olgunluğuna ulaşıp o meşhur yoğun kokulu tomurcuklarını oluşturduğu evredir. 

Fotoperiyodik Strainler

Adından da anlaşılacağı gibi, fotoperiyodik strainlerde büyüme evresi ışık döngüsünün zamanlamasına bağlıdır. İç mekanda yetiştirirken, ışık programını kontrol ederek büyüme aşamalarını tamamen siz belirlersiniz.

Fide ve vejetatif evre için, fotoperiyodik bitkiler her gün minimum 18 saat ışık ve 6 saat karanlık almalıdır. Bu, yetiştiriciler arasında genellikle 18/6 olarak adlandırılır. Bitkinin boyutu ve sağlamlığından memnun olduğunuzda ise, programı 12/12'ye - yani 12 saat ışık ve 12 saat karanlık - çevirirsiniz. Bu, kenevir bitkisine çiçeklenme zamanının geldiğini, güzel tomurcuklar üretmesi gerektiğini bildirir.

Autoflowering Strainler

Autoflowering (oto-çiçeklenen) kenevir strainleri, yetiştirmedeki tahmini ortadan kaldırır. Çiçeklenme döngüsü, alınan ışık miktarına değil, bitkinin yaşına göre belirlenir - yani büyümenin yaklaşık dördüncü haftasına gelindiğinde, bitki hangi ışık programında olursa olsun otomatik olarak çiçeklenmeye geçer.

Autoflowering strainlerin bu doğal özelliği, özellikle yetiştiriciliğe yeni başlayan iç mekân yetiştiricileri için birçok avantaj sunar. Tüm süreç boyunca ışık zamanlamasını 18/6 (veya 20/4, hatta 24/0) gibi ayarlayabileceğiniz için işler çok daha basit olur ve tek oda ya da çadırda düzenli bir hasat rutini oluşturabilirsiniz. Otolar, fotoperiyodik akrabalarına göre daha dayanıklıdır, daha az besin isterler, genellikle 8-10 hafta civarında hasata hazır olurlar ve verim ile etki bakımından foto strainlere denk olabilirler.

Kenevirde Işık Spektrumu ve Yoğunluğu

Hangi kenevir strain tipi size uygun ve hangi ışık programını uygulayacağınızı belirledikten sonra, sıra kenevirde ışık spektrumunu düşünmeye geliyor. Basitçe söylemek gerekirse, kenevir bitkileri genetik potansiyeline ulaşmak için tüm ışık spektrumuna ihtiyaç duyar. Şöyle düşünün; güneş tüm ışık frekanslarını sağlar ve bitkiler milyonlarca yıldır bu koşullara adapte olmuştur - öyleyse neden en sevdiğimiz bitkiler eksik spektrumda tam verim sağlasın ki? Eksik spektrumlu lambalarla da kenevir yetiştirilebilir, ama doğal gün ışığını taklit eden tam spektrumlu ışıklarla kıyasladığınızda aynı performansı ya da verimi elde edemezsiniz.

Ayrıca, bitkinize vereceğiniz ışık yoğunluğu genel gelişim üzerinde büyük etkiye sahiptir ve en iyi sonuçları görebilmek için büyüme aşamalarına uygun olarak ayarlanmalıdır. 

Işık yoğunluğu PPFD ile ölçülür ve PAR metresiyle izlenebilir. Bitki geliştikçe PPFD seviyelerini ayarlamak gerekir: fide döneminde yaklaşık 100-200 PPFD, vejetatif evrede 300 - 600 PPFD, çiçeklenmede ise 700-1000 PPFD hedeflenmelidir.

Floresan Ampuller (CFL)

Kompakt Floresan Işıklar (CFL'ler), küçük ya da düşük bütçeli yetiştiricilikler için genelde en çok tercih edilen ışık kaynağıdır. Uygun fiyatlı, kolay bulunabilir ve büyük yapı marketlerden ya da bazı süpermarket zincirlerinden bile temin edilebilirler. Standart duylara takılabilmesiyle kolay kurulum, ucuz fiyat, düşük enerji tüketimi, düşük ısı üretimi ve çeşitli watt ile spektrum alternatifleriyle CFL ampuller bütçesi kısıtlı olanlar için harika bir seçenektir. Özellikle çimlenme ve fidenleme evrelerindeki bitkiler için çok uygundur.

Eğer mikro dolap yetiştiriciliği veya benzeri küçük bir alan kuruyorsanız, tüm ürün boyunca CFL kullanmak işinizi görebilir, fakat bazı önemli dezavantajları da vardır. Düşük güç ve yoğunlukları nedeniyle, bitkinin genetik potansiyeline ulaşmasına imkan vermezler ve çiçeklenme dönemi için pek uygun değildirler. Ayrıca, diğer ışık seçeneklerine göre çok daha kısa ömürlüdürler; ancak tabii ki çok daha ucuzdurlar. Genel olarak, başka seçeneğiniz yoksa hariç, fide dönemi dışında fluorasan altında yetiştirme önermeyiz. CFL'lerle potansiyel verime gelirsek, watt başına yarım gramdan az ya da ampul başına ortalama 10-15 gram üretim bekleyebilirsiniz.

Yüksek Yoğunluklu Deşarj Ampuller (HID)

HID aydınlatma, onlarca yıl boyunca kenevir yetiştiriciliğinde altın standart olmuştur. LED teknolojisindeki gelişmeler verimlilikte onları geçti, fakat yüksek çıkışları ve kolay kurulumları nedeniyle çoğu yetiştiricinin gönlünde hâlâ yer edinmiştir. Yüksek Yoğunluklu Deşarj Ampulleri (High-Intensity Discharge Bulbs), üç farklı spektrumda bulunur: Metal Halide (MH), Yüksek Basınçlı Sodyum (HPS) ve Seramik Metal Halide (CMH). MH ampuller, vejetatif büyüme döneminde kullanılan maviye yakın ışık yayarken; HPS ampuller, çiçeklenme dönemine uygun turuncu-pembe bir ışık sunar. CMH ampuller ise ikisinin karışımı olup her iki dünyanın artılarını bir arada barındırır.

CFL'lerle kıyaslandığında daha pahalı ve daha fazla enerji tüketiyor olsalar bile, çok daha fazla ışık gücüne ve yoğunluğa sahip oldukları için HID'ler iç mekan kenevir yetiştiriciliğinde hala çok popülerdir, fakat birkaç dezavantajı da vardır.

Öncelikle, çok fazla ısı üretirler. Soğuk tüp armatürü gibi yöntemlerle bu sorun azaltılabilir; ancak tamamen ortadan kaldırılamaz. Ayrıca, HID ampulleri sık sık değiştirmeniz gerekir (her 6-9 ayda bir) ve kurulumları da biraz zahmetlidir. En iyi verimi almak için ayrıca bir balast ve reflektör satın almanız gerekir ki bu da maliyeti artırır. Yine de, ilk alımda LED panellere göre daha ucuzdurlar ve mükemmel verim/etki sağlarlar. Beklenen verim ise, kullanılan ışığın wattı başına yaklaşık 1 gramdır. Yani örneğin 600W bir HID donanımıyla oluşturduğunuz 4x4 feet'lik bir yetiştirme alanında, her hasatta yaklaşık 600 gram tomurcuk alabilirsiniz (strain seçimi, yetiştirici tecrübesi ve çevresel faktörler de bu tabloya dahil).

LED Paneller

Işık Yayan Diyot (LED) yetiştirme ışıkları on yılı aşkın süredir piyasada olsa da, hâlâ biraz "yeni çocuk" gibi görülüyorlar. Ancak son birkaç yılda teknoloji öyle bir yol aldı ki, artık LED paneller HID seçeneklerinin önüne geçti. Evet, benzer güçte bir LED panel, HID düzeneğine kıyasla biraz daha pahalıya gelebilir (fakat fiyatlar sürekli düşüyor ve rakipleriyle arasındaki fark artık yok denecek kadar az), ama beraberinde birçok avantaj getiriyor. Artık LED panel almamak için neredeyse hiçbir sebep yok, sadece bütçeniz yeterli değilse hariç.

Bu avantajlar; HID ampullere oranla enerjinin yarısından azını tüketmeleri ve buna bağlı olarak çok daha az ısı üretmeleri olarak özetlenebilir. Bu da onların her boyda alana (özellikle de küçük alanlara) çok daha kolay entegre edilmesini sağlar. Ayrıca ayrıca bir balasta ihtiyaç duymazlar, farklı boyut seçeneklerinde sunulurlar ve yeni nesil teknolojide ışık spektrumu ayarlanabilir, yani tam spektrum sunar. İşin kısası, yetiştirme alanınıza en uygun LED panelini alana kadar para biriktirin; buna değecek. Verim potansiyeli bakımından yeni nesil LED paneller, HID seçeneklerini rahatça karşılar (hatta geçebilir). Diğer tüm hususlarda ayarınızı yaptığınızda, 1 watt başına en az 1 gram ürün bekleyebilirsiniz.

Aydınlatma Seçimi için Ekstra Tüyolar

Watt Değeri Her Şey Demek Değil

Bir yetiştirme odasında hangi aydınlatma çeşidini kullanmaya karar vermeden önce, güç denkliği iyi anlaşılmalıdır. Watt değeri, enerji girişini ölçen bir birimdir, ışık gücünün çıktısını değil. Daha iyi anlatmak için bir örnek verelim: 400W bir CFL, 400W bir HID sistemi ve 400W bir LED paneli yan yana koyalım. Farklı teknolojiler, birbirinden farklı verimlilik oranlarına sahiptir; yani aynı watt değerlerindeki ışıklar, farklı ışık çıktıları verir. CFL burada açık ara geride kalır, fakat HID ile LED karşılaştırması nasıl olur?

İkisi de 400W ise aynı ışık çıktısı verir sanabilirsiniz, ancak bu doğru değildir - LED paneller daha verimlidir, dolayısıyla LED'den HID'ye kıyasla daha fazla ışık çıkışı elde edersiniz. Yani watt değerleri aynı olsa da, aslında ışık şiddeti ve gücü bir türden diğerine farklılık gösterebilir.

Işık Konumlandırması Çok Önemli

Kuracağınız ışık sisteminin bitki tepesiyle (canopy) arasındaki mesafe, seçeceğiniz aydınlatma türüne göre değişir. HID ampuller, ürettikleri ısı nedeniyle bitki tepesinden hayli uzakta tutulmalıdır; ayrıca çıkardıkları ışık eşit dağılmaz, bu yüzden odada sıcak ve soğuk noktalar oluşabilir.

LED paneller, kısa mesafeli yetiştiricilik için çok daha uygundur ve panele göre, bitki tepesinden yalnızca 20-25 cm (8-10 inç) uzağa yerleştirilebilir. Bu yakınlık, ışığın yayılımını azaltırken aynı zamanda tepe boyunca ışığı eşit dağıtır. Ayrıca, bitkilere ne kadar yakın yerleştirirseniz yerleştirin, yetiştirme alanınızda aşırı ısınma ya da ışık yanığı gibi sorunlara neden olmazlar.

Yetiştirme Alanınızı Yansıtıcı Bir Kaplama ile Kaplayın

Bu kulağa en bariz tavsiye gibi gelse de, herhangi bir ışık seçeneğinden en iyi verimi almak için yetiştirme alanınızı her santimini yansıtıcı bir kaplama ile kaplamak isteyeceksiniz. Temelde bu, ışığın yansıyıp bitkilere her açıdan erişmesine olanak tanıyan bir ayna görevi görecektir. Özellikle HID ışık kullanıyorsanız çok önemlidir; çünkü enerjinin garip yayılımı ışığın büyük kısmının boşa gitmesine neden olabilir. Yansıtıcı bir kaplama, ışığı birçok yönden yansıtarak tüm bitkilerinizin maksimum verim almasını sağlar. Kolay ve etkili.

3. Özet

İşte bu kadar. İç mekân kenevir yetiştiriciliğinde başlıca üç aydınlatma seçeneği ve her birine ait avantajlar ve dezavantajlar ile ilgili bilinmesi gereken her şey burada. Artık sadece kendi ihtiyacınıza göre en uygun çözümü bulup yetiştirme odanızda işe koyulmak kaldı. LED paneller çoğu yetiştirici için bir numaralı tercih, ancak bütçeniz kısıtlıysa CFL ve T5'ler de işinizi görebilir. Ne yazık ki HID'nin egemen olduğu günler geride kaldı; ayrılıklar hüzünlü olsa da, LED paneller hedeflerinize daha kolay ulaşmanızı sağlayacak. Mutlu yetiştirmeler; başka sorunuz olursa aşağıya yorum bırakmayı unutmayın!