Jak zapobiegać algom podczas uprawy hydroponicznej

• 1. Czym są algi?
• 2. Jak glony dostają się do systemu hydroponicznego?
• 3. Zagrożenia związane z algami
• 3. a. Utrata tlenu
• 3. b. Wahania ph
• 4. Jak zapobiegać powstawaniu alg?
• 5. Jak usunąć algi z systemu hydroponicznego
• 5. a. Krok 1 - dezynfekcja
• 5. b. Krok 2 - opróżnij system
• 5. c. Krok 3 - oczyść system
• 6. Czy glony w systemach hydroponicznych mogą być korzystne?
• 6. a. Jak zrobić domowy ekstrakt z wodorostów
• 7. Podsumowanie

Dla początkujących growerów oraz tych, którzy dopiero zaczynają uprawiać nasiona konopi w systemach hydroponicznych w 2026 roku, glony mogą oznaczać sporo problemów. W małych ilościach algi nie stanowią dużego problemu, ale jeśli pozostaną niezarządzane zbyt długo, mogą zużyć cały tlen, a poziom pH może gwałtownie się zmienić.

1. Czym są algi?

Algi to organizmy wodne, które mogą rosnąć w każdym środowisku wodnym i są podobne do roślin; tak jak rośliny potrzebują światła słonecznego, wody i składników odżywczych do wzrostu. Ten organizm jest bardzo odporny i potrafi rozwijać się praktycznie wszędzie, gdzie znajdzie choć minimalną ilość wymienionych wyżej elementów.

To właśnie sprawia, że trudno im zapobiec i je wyeliminować w hydroponice. Jak zapewne wiesz, uprawiając w systemach hydroponicznych, dostarczasz swoim roślinom konopi najlepsze możliwe warunki do rozwoju, więc to również idealne miejsce dla rozwoju alg. Jako organizmy fototroficzne, gatunki alg są podobne do roślin, ponieważ mogą zamieniać światło słoneczne w energię. To wszystko ma sens, gdy dowiesz się, że algi istniały przed roślinami i że wszystkie rośliny wyewoluowały od glonów. Algi odgrywają fundamentalną rolę w ekosystemach. W rzeczywistości około połowa tlenu, którym oddychasz, powstała dzięki algom. Niektóre formy alg są także używane jako biostymulatory roślin przy celowym wykorzystaniu. Ponieważ zawierają azot, fosfor, potas i wapń oraz substancje stymulujące wzrost, stanowią naturalny sposób na zwiększenie wzrostu roślin. Jednak pomimo tych niesamowitych faktów, algi nie zawsze są mile widziane w growroomie lub ogrodzie.

Warto także wiedzieć, że nie każda zielona lub śliska substancja w wodzie to algi. Sinice, znane również jako niebiesko-zielone algi, to tak naprawdę bakterie zdolne do fotosyntezy. Choć mogą wyglądać podobnie, glony i sinice to różne organizmy, a ich prawidłowa identyfikacja może pomóc ci lepiej zrozumieć, co dzieje się w twoim systemie hydroponicznym.

2. Jak glony dostają się do systemu hydroponicznego?

Nawet jeśli wydaje ci się, że twój system hydro jest sterylny, prawdopodobnie algi i tak znajdą sposób, by zagościć w twojej instalacji. Mogą dostać się przez zarodniki unoszące się w powietrzu, które są niezwykle wytrzymałe, więc prawie niemożliwe jest całkowite ich uniknięcie. Zarodniki mogą podróżować nie tylko przez powietrze, ale także na twoich ubraniach, skórze i włosach bez twojej wiedzy, a gdy tylko dostaną się do wody, natychmiast znajdą tam idealne warunki i bardzo szybko się rozwiną. Choć może to brzmieć niewiarygodnie, nie sposób utrzymać systemu hydro całkowicie wolnego od alg, więc na pewnym etapie muszą się w nim pojawić. Nie powinieneś więc próbować doprowadzić systemu do całkowitej czystości, tylko mieć efektywny sposób, aby je kontrolować.

Ponieważ wiadomo, że algi pojawią się w twoim systemie, możesz skupić całą swoją energię i czas, by zapobiec ich rozrostowi, zamiast tracić czas na unikanie czegoś, co nieuniknione. Większość systemów wytrzyma niewielką ilość alg, dlatego należy zacząć działać dopiero, gdy populacja alg zaczyna rosnąć.

Warto również wspomnieć, że algi mogą dostać się do systemów hydroponicznych przez skażony sprzęt, wodę lub materiały uprawowe. Po zadomowieniu się, niektóre gatunki są w stanie utworzyć biofilmy, czyli cienkie warstwy mikroorganizmów przylegające do powierzchni. Takie biofilmy mogą utrudniać pozbycie się alg, gdyż zapewniają ochronę i środowisko, w którym mikroorganizmy mogą przetrwać.

3. Zagrożenia związane z algami

Glony mogą zapychać rury, pompy oraz powodować mętność wody, która stanie się zielona, ale to nie są najpoważniejsze problemy. W rzeczywistości, to czego najbardziej należy się obawiać, to głównie:

• Utrata tlenu
• Wahania pH

Utrata tlenu 

Są dwa sposoby, na które glony mogą powodować problem z tlenem. Po pierwsze, algi produkują własny tlen poprzez rozszczepianie cząsteczek wody w ciągu dnia i przy tym zużywają CO2, by wytwarzać cukry (czyli prowadzą fotosyntezę). Jednak w nocy, gdy nie mają światła do fotosyntezy, zaczynają zużywać tlen, którego już nie produkują, więc w ciągu dnia problemu nie widać, ale nocą mogą zużyć cały tlen, a rano możesz zastać martwą uprawę.

Drugi sposób, w jaki mogą prowadzić do problemu z tlenem to śmierć i akumulacja glonów. Zużycie tlenu następuje, gdy martwe glony zaczynają się rozkładać, ponieważ rozkład jakiejkolwiek materii organicznej pod powierzchnią zużywa tlen szybciej, niż może być on uzupełniany, dlatego ważne jest, aby usuwać martwe algi z systemu lub zapewnić większą aerację, dopóki nie zostaną usunięte.

Oba te scenariusze są problematyczne, bo odbierają cenny tlen z wody. Bez względu na to, czy glony pojawiają się w systemie DWC, hydroponiki Kratky'ego, czy w zbiorniku systemu NFT, ich zdolność do pochłaniania tlenu może uniemożliwić roślinom prawidłowe oddychanie. Po pierwsze, korzenie potrzebują tlenu do oddychania; przy jego braku szybko duszą się i obumierają. Po drugie, środowisko pozbawione tlenu sprzyja rozwojowi drobnoustrojów beztlenowych. Choć nie wszystkie są szkodliwe, część z nich wywołuje choroby korzeni, prowadząc do zahamowania wzrostu lub śmierci roślin.

Kolejny ważny czynnik to temperatura wody. Cieplejsza woda naturalnie zawiera mniej rozpuszczonego tlenu niż chłodniejsza, co oznacza, że utrata tlenu staje się jeszcze większym zagrożeniem, gdy w wodzie pojawiają się glony. Stąd problemy z tlenem są częściej zauważalne w cieplejszych okresach, szczególnie w systemach, gdzie temperatura wody mocno się waha.

Wahania pH 

Glony mogą również powodować wahania pH, które bardzo negatywnie wpływają na rośliny. Dzieje się tak, ponieważ algi zużywają CO2 w ciągu dnia, gdy prowadzą fotosyntezę, a CO2 jest kwaśny, więc gdy jest pochłaniany, pH może wzrosnąć o 1-2 punkty. To może być trudne do wykrycia, bo rano pH będzie normalne, po południu mocno wzrośnie, a późnym wieczorem spadnie, gdy algi nie prowadzą już fotosyntezy. Aby uniknąć tych problemów, należy podjąć działania zapobiegawcze i utrzymywać populację glonów na minimalnym poziomie.

Pamiętaj, że nasilenie tych wahań pH zależy także od pojemności buforowej wody, czyli jej alkaliczności. Woda o niskiej alkaliczności jest bardziej podatna na gwałtowne zmiany pH, podczas gdy woda o wyższej alkaliczności lepiej się im opiera. To tłumaczy, czemu dwa systemy hydroponiczne z podobną ilością alg mogą doświadczać zupełnie innych fluktuacji pH.

4. Jak zapobiegać powstawaniu alg?

Jak już wiesz, glonom niemal nie da się zapobiec podczas uprawy hydro z powodu idealnych warunków, które zapewniasz roślinom konopi w takim systemie, więc jeśli chcesz kontrolować wzrost glonów, oto kilka sposobów, które mogą ci pomóc.

Używaj nieprzezroczystych materiałów i zakrywaj odkrytą wodę

Jednym ze sposobów ograniczania rozwoju glonów jest zmniejszenie ekspozycji na światło, dlatego używanie nieprzezroczystych materiałów uniemożliwi przenikanie światła tam, gdzie zwykle powstają algi, co ograniczy możliwość fotosyntezy i wzrostu.

Jest kilka sposobów na zakrycie odkrytej wody — najlepszy zależy od konkretnej budowy twojego systemu hydroponicznego. W zależności od konfiguracji możesz użyć materiału w jednolitym kolorze albo zastosować plandekę lub plastikową pokrywę, by zasłonić wodę.

Ekstrakt z grejpfruta

Grejpfrut to skuteczny środek zwalczający oraz zapobiegający rozwojowi glonów, ponieważ sok grejpfrutowy jest silnym anty-pasożytniczym, antybakteryjnym i grzybobójczym związkiem, który stosowany w małych dawkach (około 1-3 kropli na litr) może pomóc ograniczyć wzrost glonów.

Użyj lampy UVC

Mimo że ta metoda może być kosztowna, jest bardzo skutecznym sposobem walki z poważnym problemem z algami. Światło UVC może zabijać i eliminować wszelkiego rodzaju mikroorganizmy, w tym także glony, jednak minusem jest konieczność ciągłego zasilania lampy, gdy system działa.

Pamiętaj, że choć jest to skuteczne i przydatne wyposażenie, to kolejna rzecz wymagająca twojej uwagi, więc zależnie od wielkości uprawy nie zawsze jest to w 100% opłacalne i konieczne.

5. Jak usunąć algi z systemu hydroponicznego

Jeśli już masz problem z infestacją glonów, najprostszym sposobem na pozbycie się ich jest zakup komercyjnego algicydu, który jest bardzo łatwy w użyciu, ale może uszkodzić korzenie, dlatego lepiej sprawdza się, gdy nie ma jeszcze roślin w systemie. Kolejnym minusem produktów komercyjnych jest fakt, że z czasem algi mogą się uodpornić i dalej się rozwijać, więc pierwszym krokiem zawsze powinno być ocenienie ilości glonów w twoim systemie hydro.

Jeśli problem dotyczy małej ilości glonów, może występować przez nieszczelność światła w zbiorniku. Jednak jeśli jest poważny i algi wciąż się rozrastają, konieczne będzie gruntowne czyszczenie. Oto instrukcja krok po kroku jak dokładnie oczyścić swój system. Pamiętaj, by robić to przed nowym cyklem uprawy.

Krok 1 - Dezynfekcja

Zarodniki alg mogą rozprzestrzeniać się przez powietrze, więc przed czyszczeniem systemu hydro ważne jest, by wysprzątać cały growroom. Na nic sprzątanie systemu, jeśli w pomieszczeniu wciąż unoszą się zarodniki. Mogą osadzić się dosłownie wszędzie, dlatego trzeba także wyczyścić doniczki, podłoże i wszystko w środku. Do dezynfekcji możesz użyć jednego z roztworów opisanych w kroku 3.

Krok 2 - Opróżnij system

Gdy już wyczyścisz growroom, należy usunąć starą pożywkę i wodę ze zbiorników. Jeśli twoja instalacja korzysta z pompy lub jest systemem recyrkulacyjnym, zadbaj o odpowiednie środki bezpieczeństwa.

Krok 3 - Oczyść system

Aby oczyścić swój system, musisz przepłukać cały układ nadtlenkiem wodoru lub wybielaczem (bez zapachu). To jedyny sposób, by mieć pewność, że usuwasz glony, patogeny i bakterie.

Stosowanie powyższych mieszanek jest bardzo proste; wystarczy zdemontować każdy element układu, w tym pompy, kamienie napowietrzające i całą resztę. Nawet jeśli algi nie dotarły do kamieni napowietrzających, lepiej dmuchać na zimne. Możesz namoczyć wszystkie części w jednym z tych roztworów albo uruchomić system z roztworem czyszczącym. Dzięki temu przejdzie on przez cały układ, usuwając resztki glonów. Po namoczeniu albo płukaniu systemu należy odprowadzić i przepłukać wszystkie elementy przynajmniej trzy razy, by usunąć pozostałości chemikaliów, a po trzykrotnym płukaniu osuszyć dokładnie ręcznikiem. Pamiętaj, że dokładne płukanie i suszenie są kluczowe, ponieważ resztki roztworu mogą być śmiertelne dla roślin!

6. Czy glony w systemach hydroponicznych mogą być korzystne?

Jak wspomniano, rozwój glonów w systemach hydroponicznych najczęściej prowadzi do pogorszenia wzrostu i może nawet zabić twoje rośliny, więc oczywiście trzeba nad nim stale panować. Jednak istnieją badania sugerujące, że niektóre typy alg mogą być korzystne i wspomagać wzrost roślin. Jedną z tych korzystnych alg jest duża odmiana popularnie określana jako wodorosty. Ekstrakty z wodorostów przeznaczone do roślin i systemów hydroponicznych mogą poprawić wzrost roślin i dostarczyć część potrzebnych składników odżywczych. Badania naukowe potwierdzają, że pewne glony mogą również wydzielać etylę, auksyny, cytokininy, gibereliny i kwas abscysynowy, które są promotorami wzrostu wspierającymi rozwój roślin.

Wybrane gatunki glonów dostarczają dodatkowych korzyści, wykazując właściwości przeciwgrzybicze i antybakteryjne, mogące pomóc w zapobieganiu chorobom w strefie korzeniowej. To jednak nie oznacza, że wszystkie glony są korzystne. Jak wspomniano wcześniej, większość gatunków jest szkodliwa, korzystne są tylko nieliczne produkujące odpowiednie związki wspierające wzrost, dlatego należy stosować wyłącznie właściwe wyciągi.

Warto podkreślić, że komercyjne ekstrakty z wodorostów i niekontrolowany rozrost glonów to nie to samo. Biostymulatory oparte na wodorostach są zwykle przetwarzane, by uzyskać konkretne związki, podczas gdy naturalny rozwój glonów w zbiorniku hydroponicznym oznacza obecność żywych organizmów oddziałujących na całe środowisko. To ważna różnica, bo potencjalne korzyści z ekstraktów z wodorostów wcale nie oznaczają, że dziko rosnące glony w hydroponice dadzą ten sam efekt. 

Większość gatunków alg nie jest korzystna dla roślin i powinna być natychmiast usuwana, więc jeśli zauważysz ich rozwój w swoim systemie hydro, natychmiast dokładnie go wyczyść, stosując odpowiedni środek do systemów hydroponicznych.

Jak zrobić domowy ekstrakt z wodorostów

Chcesz wypróbować dobroczynne działanie ekstraktów z wodorostów? Możesz je kupić w sklepie ogrodniczym... ale możesz też przygotować samodzielnie! Jeśli mieszkasz nad morzem i chcesz zrobić swój ekstrakt, oto kilka prostych kroków:

Krok 1

Najpierw zbierz wodorosty. Zbierz ich jak najwięcej, następnie pozostaw je w ciepłej wodzie na 24-48 godzin, żeby wypłukać sól. Ta woda będzie mocno słona, więc po namoczeniu należy się jej pozbyć.

Krok 2

Po wypłukaniu dokładnie wysusz wodorosty i zblenduj je na drobną proszkową masę. Po uzyskaniu pudru wymieszaj go z wodą, aby otrzymać ekstrakt w płynnej formie.

Krok 3

Taki ekstrakt jest bardzo skoncentrowany i nie należy stosować go bez rozcieńczania. Przed użyciem rozcieńczaj 1 - 5 ml ekstraktu na litr wody. Warto wiedzieć, że zielone wodorosty zawierają więcej azotu (idealne na faza wegetatywna), czerwone mają więcej potasu (przydatne na kwitnienie).

7. Podsumowanie

Uprawa w hydroponice daje mnóstwo satysfakcji, ale pochłania też sporo czasu i energii, zwłaszcza gdy pojawiają się takie problemy jak algi. Dlatego ten typ uprawy nie jest idealny dla każdego, ale zdecydowanie warto spróbować chociaż raz! Jeśli uprawiasz hydro i znasz inne triki na zapobieganie czy walkę z algami – pomóż innym hodowcom i zostaw komentarz poniżej!

Zewnętrzne źródła

1. Marine Algae and Plants. - Wada, Shigeki & Ishida, Ken-Ichiro & Noda, Michiyo & Abe, Hideki. (2020).
2. Hydrogen Production by Algae. - Catal, Tunc & Kavakli, Ibrahim. (2020).