ศัตรูพืชที่พบมากที่สุดในกัญชา: เพลี้ยอ่อน

• 1. เพลี้ยอ่อนคืออะไร?
• 2. เพลี้ยอ่อนหน้าตาเป็นอย่างไร?
• 3. วงจรชีวิตของเพลี้ยอ่อน
• 4. พวกมันอยู่ที่ไหน?
• 5. เพลี้ยอ่อนทำอะไร?
• 6. อาการ
• 7. ป้องกันเพลี้ยอ่อนอย่างไร?
• 8. จัดการเพลี้ยอ่อนอย่างไร?
• 9. สรุป

แม้ว่าเพลี้ยอ่อนจะดูดกินสารอาหารจากต้นกัญชา แต่เหตุผลนี้ไม่ได้เป็นปัญหาเพียงอย่างเดียว เพราะพวกมันยังเป็นพาหะนำไวรัสและอาจแพร่เชื้อให้กับต้นไม้ขณะกินอีกด้วย ไวรัสเหล่านี้สามารถทำให้ต้นโตช้าและลดการออกดอก โดยเพลี้ยบางสายพันธุ์อาจนำโรคที่รุนแรงถึงขั้นทำให้ต้นไม้ตายได้หากไม่รีบจัดการ ศัตรูพืชถือเป็นเรื่องปกติของนักปลูกกัญชา โดยเฉพาะหากคุณชอบปลูกต้นกัญชาที่มีแคนนาบินอยด์ (หรือ เมล็ดกัญชาเฟมินไทซ์) กลางแจ้ง เรื่องนี้ทำให้แมลงกลายเป็นศัตรูกับนักปลูกกัญชาหลายคน แต่ก็ไม่ใช่ว่าแมลงทุกชนิดจะเป็นปัญหา เพราะความจริงแล้ว แมลงหลายชนิดมีบทบาทสำคัญในระบบนิเวศสวน

แมลงช่วยผสมเกสร กำจัดศัตรูพืชตัวอื่น และหมุนเวียนสารอาหาร แต่ในขณะเดียวกันก็มีแมลงจำนวนหนึ่งที่ชื่นชอบกินใบและลำต้นของต้นไม้เพื่อเอาสารอาหารในการดำรงชีวิต ความเสียหายขึ้นกับว่าพวกมันแพร่พันธุ์เร็วขนาดไหนและปล่อยทิ้งไว้นานแค่ไหน ในบรรดาศัตรูพืชทั้งหมด เพลี้ยอ่อนถูกจัดว่าเป็น หนึ่งในปัญหาหลักที่นักปลูกกัญชาต้องเจอ การกินอย่างไม่หยุดหย่อน บวกกับการแพร่พันธุ์ที่รวดเร็ว ทำให้มันกลายเป็นศัตรูตัวฉกาจในสวน

1. เพลี้ยอ่อนคืออะไร?

เพลี้ยอ่อนเป็นปรสิตในกลุ่ม Hemiptera เช่นเดียวกับแมลงหลายชนิด พวกมันกลายเป็นศัตรูในพืชหลายชนิด และยังสามารถเป็นพาหะนำไวรัสกับโรคหลายอย่าง

2. เพลี้ยอ่อนหน้าตาเป็นอย่างไร?

เพลี้ยอ่อนเป็นแมลงเปลือกนิ่มที่อาจมีสีขาว เขียว เหลือง ดำ น้ำตาล หรือแดง แล้วแต่ช่วงวัย พวกมันพบได้ทั่วโลก และสีของมันจะแตกต่างกันไปตามภูมิภาค

เพลี้ยอ่อนจะมีรูปลักษณ์แตกต่างกันไปตามอายุ ตัวโตจะเป็นรูปทรงรี มีปีกหรือหนวด ในขณะที่ตัวอ่อนจะทรงยาว ผอม และมักเป็นสีขาว

3. วงจรชีวิตของเพลี้ยอ่อน

เพลี้ยอ่อนโตเร็วมากและสามารถมีหลายรุ่นในปีเดียว ตัวอ่อนจะลอกคราบมากถึงสี่ครั้งก่อนเป็นตัวเต็มวัย โดยไม่มีระยะดักแด้ ในสภาพอากาศอบอุ่น เพลี้ยอ่อนจะสืบพันธุ์ตลอดทั้งปี และเพลี้ยตัวเมียโตเต็มวัยสามารถออกลูกได้ถึง 12 ตัวต่อวัน ในสภาพหนาวหรือฤดูหนาว เพลี้ยอ่อนจะสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศและวางไข่ไว้บนพืชไม้ยืนต้นเพื่ออยู่รอดช่วงหนาว เมื่ออากาศอุ่นหรือหน้าร้อน เพลี้ยอ่อนจะโตเร็วที่สุด โดยใช้เวลาเพียง 7 วันจากตัวอ่อนไปเป็นตัวเต็มวัย ตัวเมีย 1 ตัวสามารถออกลูกได้ถึง 80 ตัวในหนึ่งสัปดาห์ นี่คือเหตุผลที่ต้องรีบจัดการเมื่อเห็นการระบาดของเพลี้ยอ่อน!

เพลี้ยอ่อนมีปีก กับ ไม่มีปีก

เพลี้ยอ่อนบางตัวมีปีกแต่บางตัวไม่มี ทำไมถึงเป็นเช่นนั้น? จริงๆ แล้วเพลี้ยอ่อนส่วนใหญ่จะไม่พัฒนาปีกจนกว่าจะผ่านไปหลายรุ่น โดยรุ่นแรก ๆ ที่ออกจากไข่ในฤดูหนาวจะไม่ปีก แต่หลังผ่านไปหลายรุ่น ถ้าพื้นที่ของพืชเจ้าบ้าน (ที่เพลี้ยอ่อนอาศัย) เริ่มแน่นเกินไป จะกระตุ้นให้รุ่นใหม่มีปีกเพื่อย้ายไปหาต้นอื่น

4. พวกมันอยู่ที่ไหน?

เพลี้ยอ่อนจะชอบบริเวณลำต้นและใต้ใบ โดยบางสายพันธุ์สังเกตง่ายเพราะสีแตกต่างจากต้นไม้ (เช่น สีดำ)

บางชนิดมีสีเขียวและพรางตัวเข้ากับใบ ทำให้ยากที่จะตรวจพบการระบาดแต่เนิ่น ๆ

5. เพลี้ยอ่อนทำอะไร?

เพลี้ยอ่อนจะใช้ปากเล็ก ๆ เจาะใบและดูดสารอาหารจากกิ่ง ลำต้น และ ใบ เพื่อให้มีพลังงานในการขยายพันธุ์ หากกินมากเกินไป พวกมันจะขับถ่ายน้ำหวาน (ฮันนีดิว) ออกมาซึ่งจะดึงดูดมดและแมลงอื่น ๆ รวมถึงทำให้เกิดเชื้อราขึ้นได้

ถ้าเกิดการระบาดอย่างหนัก เพลี้ยอ่อนจะทำให้ใบงอและเหี่ยว ส่งผลให้การเจริญเติบโตช้าและส่งผลต่อการออกดอก โดยรวมจะเห็นการเติบโตที่ชะลอลง เพลี้ยอ่อนยังเป็นพาหะนำโรคซึ่งแพร่ติดต้นอื่นในบริเวณปลูกได้อย่างรวดเร็ว โดยกัดและถ่ายทอดไวรัสหรือแบคทีเรียที่พกมาด้วย

6. อาการ

เมื่อโดนเพลี้ยอ่อนระบาด ต้นกัญชาจะยังไม่แสดงอาการจนเกินจุดที่ช่วยเหลือได้แล้ว

อาการที่คุณจะเห็นคือเพลี้ยอ่อนสีดำ ขาว หรือเขียวตัวเล็ก ๆ ติดอยู่ใต้ใบหรือกิ่ง แม้จะมีแค่ไม่กี่ตัวก็ควรเริ่มกังวลแล้ว

7. ป้องกันเพลี้ยอ่อนอย่างไร?

วิธีป้องกันเพลี้ยอ่อนมีไม่มากนัก วิธีแรกคือมีระบบกรองอากาศที่ดี เพราะเพลี้ยอ่อนบางช่วงชีวิตสามารถบินได้ ใช้ตาข่ายหรือฟิลเตอร์เพื่อกันเข้าถือเป็นวิธีที่ช่วยป้องกันศัตรูพืชนี้ได้

อีกวิธีคือการตรวจดูต้นกัญชาอย่างสม่ำเสมอ เพราะเพลี้ยอ่อนตัวเล็กมากและมองเห็นยาก หากต้องการป้องกันควรตรวจดูต้นเป็นประจำ (อย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 ครั้ง) โดยเฉพาะในระยะโตไว ให้สังเกตใต้ใบและกิ่งเสมอ หากพบตั้งแต่เนิ่น ๆ จะป้องกันได้ง่ายขึ้น แต่ถ้าจำนวนมากแล้วอาจสายเกินจะแก้ไข

8. จัดการเพลี้ยอ่อนอย่างไร?

เมื่อเจอเพลี้ยอ่อน หลายคนมักตกใจจนเผลอใช้วิธีรุนแรง เช่นสารเคมีแรง ๆ ซึ่งแม้ได้ผลแต่สร้างปัญหาตามมา ทั้งต่อสิ่งแวดล้อม บรรดาจุลินทรีย์ในดิน และทิ้งสารตกค้างให้ทั้งสิ่งแวดล้อมและดอกกัญชาเอง ซึ่งอาจทำให้คุณภาพลดลงหรือเป็นอันตรายต่อผู้บริโภค โชคดีที่ยังมีวิธีธรรมชาติและออร์แกนิกที่ช่วยจัดการกับเพลี้ยอ่อนได้ดี

ถ้าคุณพลาดไม่ได้ตรวจต้นบ่อย ยังมีวิธีแก้ไขได้บ้าง ขึ้นกับระดับความรุนแรง คุณอาจย้ายต้นออกนอก (ถ้าปลูกในร่ม) แล้วใช้น้ำแรงดันสูงฉีดไล่เพลี้ยอ่อน จากนั้นตัดใบและดอกที่เสียหายออก เมื่อจัดการส่วนที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดแล้ว ให้ใช้สารกำจัดแมลง แนะนำ น้ำมันนีม ในระยะโตใบ และใช้สารกำจัดแมลงธรรมชาติหรือออร์แกนิก (ปลอดภัยต่อพืชและคน) ในช่วงออกดอก

น้ำมันนีมกลิ่นแรงและฉุนมาก จึงควรใช้ในช่วงระยะโตใบเท่านั้น ถ้าใช้ในช่วงดอก กลิ่นมักติดที่ดอกและทำให้รสชาติแย่ บางคนบอกว่าการสูบดอกที่มีน้ำมันนีมตกค้างนั้นเป็นอันตรายด้วย

9. สรุป

เพลี้ยอ่อนคือศัตรูพืชที่พบมากและกำจัดยากในกัญชา ขนาดตัวเล็กจนสังเกตไม่เห็น และเมื่อรู้ตัวต้นไม้ก็มักเริ่มเหลืองจนช่วยไม่ทัน ทางที่ดีที่สุดคือดูแลรักษาความสะอาดพื้นที่ปลูกและหมั่นคืนสวนให้ดี ไม่ใช่แค่เพลี้ยอ่อนแต่รวมถึงศัตรูพืชทุกชนิดด้วย