7 Yaygın Kenevir Bitkisi Mutasyonu

• 1. Yapraklarda alışılmadık sayıda “parmak”
• 2. Alışılmadık yaprak Şekli
• 3. Bitkinin kendi kendini tepe noktasından budaması
• 4. İkiz fideler
• 5. Yaprak ortasında tomurcuk büyümesi
• 6. Alışılmadık renk desenlerine sahip yapraklar
• 7. Üç yapraklı fideler
• 8. Hermafroditlik bir mutasyon mudur?
• 8. a. Kenevir bitkisi neden hermafrodit olur?
• 9. Kenevir ekinlerini etkileyebilecek diğer sorunlar
• 9. a. Besin eksiklikleri
• 9. b. Ph sorunları
• 9. c. Zararlı İstilası
• 9. d. Küf ve hastalık sorunları
• 9. e. Çevre kontrolü sorunları
• 10. Sonuç

Kenevir bitkilerindeki mutasyonlar, bitkinin özelliklerini değiştirebilen ve yapraklar, çiçekler ve gövdede en sık görülen doğal bir olaydır. Şimdi, kenevir tohumlarını etkileyebilecek birkaç mutasyon var, ancak genel olarak şekil bozukluğuna (veya anomaliye) neden olmayan çoğu mutasyon bitkinizin sağlığını etkilemeden tuhaf büyümesine yol açar, böylece bitkileriniz normal şekilde büyüyebilir. Bu mutasyonlar bitkinizin farklı renklerde yapraklar çıkarmasına, alışılmadık sayıda parmak (yaprak üzerindeki çıkıntı) geliştirmesine veya alışılmadık fazla dal büyütmesine sebep olabilir; Çoğu yetiştirici mutasyona uğramış bitkileri yetiştirmek istemese de, bu oldukça eğlenceli olabilir ve mutasyona uğramış bir kenevir bitkisinin nasıl büyüdüğünü gözlemleyerek çok şey öğrenebilirsiniz. İşte uygun şekilde yetiştirildiğinde bitkinizin normal büyümesini sağlayan ve iyi verim elde etmenizi engellemeyen en yaygın kenevir bitkisi mutasyonları.

1. Yapraklarda Alışılmadık Sayıda “Parmak”

Her fan yaprağında alışılmadık sayıda “parmak” (apeks) olması bazen mutasyon olarak kabul edilse de bu, bazı strain genetiğinin de bir özelliği olabilir. "Standart" parmak sayısı (ya da "apeks") 7’dir fakat hibrit strainlerde genetik karışıma bağlı olarak genellikle az ya da çok apeks görmek mümkündür. Ancak, sadece apeks sayısını değil, nasıl büyüdüğünü de etkileyen farklı mutasyonlar da vardır. Örneğin bazı strainler 11 apeks ve hatta daha fazlasını geliştirebilir, bu normal büyüyorsa genetik kaynaklıdır, ancak tuhaf bir büyüme varsa (aşağıdaki resimde olduğu gibi) mutasyondur.

Yukarıdaki görsellerde görüldüğü gibi, bu mutasyon farklı şekillerde ortaya çıkabilir fakat tüm durumlarda yaprak parmakları alıştıklarınızdan farklı büyür. Sadece fazla parmak çıktığında değil, bazı mutasyonlar da belirli strainin olması gerekenden daha az apeks çıkarmasına sebep olabilir. Bir parmaklı (tek parmak) yapraklar genellikle fotoperiyotlu bitkiler re-vejetasyona girdiğinde ortaya çıkar, ancak kafa karıştırmaz çünkü bu süreçte bitki çiçeklenme halindeyken, ışık döngüsü 12/12 olarak değiştirilir. Tek parmaklı yapraklar ancak bu değişimden sonra büyür, mutasyon kaynaklı ise çimlenmeden itibaren ortaya çıkar.

2. Alışılmadık Yaprak Şekli

Alışılmadık apeks sayısının yanı sıra, kenevir yaprakları bazen alışılmadık şekilde (şekil bozukluğu ile) büyüyebilir, bu da bir mutasyondur ve sayı mutasyonlar kadar kolay rastlanmaz. Çoğu durumda yaprak şekli bitkinin büyümesini etkilemez, bitkiniz normal seyrinde büyür ama elbette farklı yapraklar ile. Ayrıca, tek tük yaprağı etkileyen bir mutasyon da gelişebilir, bu durumda bitki normal yapraklar yanında bazı mutasyona uğramış yapraklarla büyür.

Günümüzde birçok yetiştirici ve ıslahçı bu mutasyonları özellikle arar ve sabitlemeye çalışır, bu yüzden yukarıdaki görsellerde olduğu gibi yapraklar üreten farklı strainler bulabiliyoruz. Bir ıslahçı mutasyon bulursa, onu çaprazlayarak yeni bir strain gelişene kadar devam eder ve bu mutasyon kalıcı hale gelir.

3. Bitkinin Kendi Kendini Tepe Noktasından Budaması

Kendi kendini tepeleyen (toplayan) bitki, çoğu yetiştiricinin yüksek stres teknikleri kullanarak yaptığı gibi ana gövdeyi tepeler. Bu durumda bitki ana kola geliştirmez, onun yerine birkaç yan dal büyütür ve uzun ince değil, kısa ve çalı gibi olur, sanki manuel budama yapılmış gibi.

Bitkiniz kendi kendini topluyorsa, herhangi bir sorun olmamalıdır aksine, bitkiniz budanmış gibi büyür; ancak bazı durumlarda bu mutasyon başka mutasyonlarla da birlikte olabilir, örneğin ikinci görseldeki gibi ana kola yerinde tek parmaklı yaprakların büyümesi gibi.

4. İkiz Fideler

Diğer organizmalarda olduğu gibi, kenevirde de ikizler büyüyebilir; Bu, tek bir kenevir tohumundan iki adet fidenin çıkması durumudur. İki fide de bağımsız olarak gelişip normal şekilde büyüyebilir fakat bazen biri daha küçük ve zayıf olur.

Büyük olan fide çoğu zaman alanda baskın olur ve küçük fide zamanla ölür; ister bırakırsınız ister ayırırsınız, genelde ikisi de normal şekilde büyüyebilir.

5. Yaprak Ortasında Tomurcuk Büyümesi

Mutasyonlar her zaman yaprak parmaklarında görülmez, çok farklı şekillerde ortaya çıkabilir ve bazen gerçekten şaşırtabilir. Büyük kenevir fan yapraklarının ortasında tomurcuklar çıktığı rapor edilmiştir, bilindiği üzere normalde yapraklar çok fazla THC barındırmaz ancak bu mutasyonla, her yaprağın ortasında bol reçine oluşur. Gördüğünüz gibi, yaprak ortasında çiçek oluşuyor bu oldukça sıra dışı bir durumdur.

Bunlar büyük tomurcuk olmasa da kesinlikle içilebilir ve edible ürünler, ekstraktlar ya da başka ürünler için kullanılabilir; Ancak bu mutasyon bitkinin yaprakta tomurcuk büyütmesini sağlamaz, çiçeklenme alanı oluşmasını sağlar, yani erkekse yaprakta polen kesesi de çıkabilir ya da hermafrodit olabilir. Bu büyümenizde olursa, diğer bitkilerinizle temasını engelleyin çünkü dişi bitkilerinizi tozlayabilir. 

6. Alışılmadık Renk Desenlerine Sahip Yapraklar

Alışılmadık renk desenleri çoğunlukla iki sebebe dayanır:

• Tütün mozaik virüsü;
• Veya variegasyon.

Bu alışılmadık renk desenleri sıklıkla TMV (tütün mozaik virüsü) ile karıştırılır ama TMV’nin aksine sebep virüs değil genetik bir mutasyondur. Alışılmadık renk desenleri (diğer adıyla variegasyon), genelde bitkinin, gövdenin ya da tomurcukların ikiye bölünmesiyle ortaya çıkar ve iki taraf farklı renk olur. Bitkinin ne renk olacağını kesin olarak bilen yok fakat bazı durumlarda yaprağın (veya tüm bitkinin) yarısı beyaz, sarı ya da mor olmuştur. 

Bu mutasyonlar besin eksikliği ya da başka bir sorun değildir ve düzeltilemez, bitkiniz normal şekilde büyür fakat tomurcuklar, gövde ya da bitkinin bir kısmı alışılmadık renklere bürünebilir. Variegasyon, bitkinizi etkilemez ve bitkiniz normal büyüyebilir, sadece görsel olarak tuhaf renkte olabilir. Unutmayın, bu mutasyon en çok yaprak ya da gövdede görülür ama bazen tüm bitki etkilenirse tomurcuklar dahi beyaz, sarı, mor ya da başka renkte olabilir; endişelenmeyin, verim veya etki bakımından bir şey kaybetmezsiniz, sadece farklı renktedirler.

7. Üç Yapraklı Fideler

Bildiğiniz gibi, kenevir fideleri yalnızca 2 yuvarlak yaprakla (kotiledon) çıkar, ancak bazen bir mutasyon sonucu 3 yaprak büyüyebilir. Bu durum bitki büyümesini etkilemez, bazen bitki zamanı gelince bunu aşar ve normal büyümeye başlar, dolayısıyla üç yapraklı fidenizi normal şekilde yetiştirmelisiniz.

Ancak bazı durumlarda bitkiniz bu durumu atlatmaz ve üçlü yaprak ve dal geliştirmeye devam eder; kötü bir durum değildir, sadece görünüm etkilenir, ancak SCROG kuran veya bitkilerini LST yapmak isteyenler için avantaj bile olur. 

8. Hermafroditlik Bir Mutasyon Mudur?

Kenevirde hermafroditlik doğal olan, bitkinin genetik koduna yerleşik bir savunma mekanizmasıdır fakat yetiştiriciler olarak her zaman kaçınmak istediğimiz bir özelliktir. Hermafrodit esrar bitkileri hem erkek hem dişi organları taşır, yani tamamen gelişmiş çiçek bölgeleri olduğu gibi polen keseleri de bulunur ve bu polen keseleri çiçek bölgelerini tozlayıp bolca tohum oluşmasına sebep olur. Bu, evrimsel bakımdan büyük bir avantajdır çünkü kendi kendini tozlayan bir bitki genetiğini bir sonraki nesle mutlaka aktarır. Ancak tüketim amaçlı yetiştirilen esrarda, mahsulde tohum istemeyiz. Polenlenen kenevir bitkisi enerjisinin çoğunu sağlıklı tohum üretimine harcar ve büyük, ağır tomurcuklara harcayamaz. Sonuç, daha küçük verim, daha az trikom ve ciddi oranda düşük terpen üretimidir.

Kenevir Bitkisi Neden Hermafrodit Olur?

Esrarda hermafroditizmin iki sebebi vardır - genetik ve çevresel stres. Bazı kenevir strainleri genetik olarak hermafrodit olmaya daha yatkındır, saf Sativa ve Sativa-dominant türlerin Indica-dominant tiplere göre çok daha yüksek oranla hermafrodit olabildiği bilinir. Özellikle Tayland Sativa’ları bugüne kadar incelenen strainler içinde en yüksek hermafroditlik oranlarına sahiptir. 

Genetik hassasiyet ne kadar fazla olursa olsun, her kenevir bitkisinin stres sonucu hermafrodit olma ihtimali vardır. Bir çiçeklenen bitki, ortam şartlarının çiçeklenme veya tozlaşmaya uygun olmadığını "hissederse" hemen karakter değiştirip hermafrodit olabilir. Bazı stres faktörleri, esrar bitkisinin hermafrodit olma ihtimaline doğrudan tesir eder, en etkilileri şunlardır:

• Bitki dokusunda fiziksel hasar
• Fazla veya yetersiz besleme
• Sıcaklık stresi (çok sıcak veya çok soğuk su verilirse)
• Aydınlatma periyodunda kesinti
• Büyüme ortamına ışık sızıntısı
• Aşırı sıcak ortam koşulları
• Yetersiz veya aşırı sulama
• Zararlı, küf, mantar veya virüs istilası
• Pestisit, fungisit veya insektisitlerin fazla kullanımı
• Hasat zamanını geçmek 

Bitkilerinizin Hermafrodit Olmasını Engellemek İçin Ne Yapmalısınız?

Buradaki amaç, çiçeklenme dönemi öncesinde ve sırasında yukarıdaki stres faktörlerinden kaçınmak veya minimumda tutmaktır. En iyi çevre koşullarını sağlamak çok önemli olduğu gibi, tüm bitki eğitimlerini ve budamaları vejetatif veya ön-çiçeklenme döneminde tamamlamak da önemlidir. Temel olarak, bitkiyi tomurcuk oluşturmaya başlamadan önce hazırlamış olmalısınız, aksi halde hermafroditlik yaşama riskiniz olur. Bitki yetişen alanı mümkün olduğunca steril tutmak, zararlı ve hastalıkların önüne geçmekte fayda sağlar ve önlem almak her zaman en önemli silahtır. Zaten her gün bitkilerde bu tür sorunları kontrol etmelisiniz.

Kurmuş olduğunuz zamanlayıcıları düzenli olarak kontrol edin, aydınlatma süresinde ani kesinti veya değişiklik olmadığından emin olun ve alanın ışık geçirmezliğini mümkün olduğunca sağlayın. Damla sulama ve nem/ısı kontrolü gibi başka otomasyon sistemleriniz varsa onların da doğru çalıştığından emin olun. Mahsulü dengeli besin solüsyonuyla sulamak çok önemlidir, bu nedenle iyi bir pH metre ve TDS/EC kalemi edinin. Ne kadar su veya besin verilmesi gerektiği yetiştirme yönteminize ve tecrübenize bağlıdır. Yeni başlayanlara coco-coir ortamını öneriyoruz: sulama sonrası %25 oranında suyun geri çıkmasını bekleyin.

Bir kenevir straininin genetiğini kontrol edemezsiniz ama daha az hermafrodit riski olan strainler seçebilirsiniz. Tüm güvenilir tohum bankalarında müşteri yorumları rahatça erişilebilir olmalı, seçtiğiniz her strain için önceki yetiştiricilerin deneyimlerini mutlaka okuyun. Düzenli, feminize edilmemiş tohumlarda hermafrodit çıkma oranı biraz daha düşük olsa da bu kez tüm (veya büyük oranda) mahsulün erkek olma riskiyle baş etmek zorunda kalırsınız ki, bu tozlanmış bir dişi mahsulden de kötüdür.

Bitkinizden Birinin Hermafrodit Olduğunu Fark Ettiğinizde Ne Yapmalısınız?

Çiçeklenme başlangıcında bir veya birkaç bitkide hem erkek hem dişi karakteristikleri görürseniz iki seçeneğiniz vardır. Bitki sadece birkaç erkek polen kesesi gösteriyorsa ve lokal sorunsa, kesecikleri dikkatlice çıkarabilirsiniz. Bunun için cımbız kullanabilirsiniz, sadece patlatmamaya özen gösterin. Bu, yeni kese oluşumunu engellemez, ama bitki normal dişi çiçeklenmeye devam edebilir. Yine de bu strateji risklidir çünkü çok küçük polen keseleri gözden kaçabilir ve tüm mahsulü tozlayabilir. Felaket.

Daha önce önerilen pratik ise bitkiyi mahsulden çıkarmak ve tamamen uzaklaştırmaktır. Böylece geri kalan mahsulün etkilenme riski sıfırlanır. Çiçeklenmenin sonuna yakın erkek çiçeklenme fark ederseniz bir seçenek daha vardır - bitkiyi diğerlerinden izole edin, polen keselerini dikkatlice çıkarın ve sadece çiçekleri erken hasat edin. Elbette, birkaç tohumunuz olabilir ama emek verdiğiniz güzel tomurcuğu çöpe atmak yerine tüketebilir veya edible ya da ekstrakt yapabilirsiniz.

Hermafrodit Bitkilerden Elde Edilen Tohumlar Ne Olacak?

Bu konu yetiştiriciler arasında tartışmalıdır. Bazıları hermafroditten çıkan tohumların atılması gerektiğini savunurken, bazıları ise tohumların ana bitkiden bütün genetik bilgileri miras aldığı görüşündedir. Yani feminize bir tohumdan hermafrodit çıkan bir bitki yetiştirildiyse çıkan tüm tohumlar da feminized olmalı diye düşünülür. Ama unutmayın, bu tohumların tümü hermafroditlik genetik işaretçisini de miras alır, bu yüzden hermafrodit ihtimalini ortadan kaldırmak istiyorsanız bu tohumları atıp yeniden başlamak en iyisidir.

9. Kenevir Ekinlerini Etkileyebilecek Diğer Sorunlar

Bitki mutasyonlarının dışında, kenevir bitkisinin büyüme ve gelişimini olumsuz etkileyebilecek birçok sorun vardır. Besin eksikliklerinden zararlı ve hastalıklara, aşırı sıcaklık ve çevresel koşullara kadar, çoğu sorun doğru bakım ve özen ile önlenebilir.

Besin Eksiklikleri

Kenevir bitkileri optimal büyüme için bir dizi temel besine ihtiyaç duyar. Üç ana makro besin azot (N), fosfor (P) ve potasyum (K)'dur, ancak mahsulün canlı ve sağlıklı olması için daha birçok önemli element gereklidir. Bu ana besinlerden herhangi biri eksik olduğunda, bitkinin sağlığı ve dayanıklılığı tehlikeye girer - sararmış yapraklar, cüce büyüme ya da ölümle sonuçlanabilir.

Azot Eksikliği

Azot, özellikle vejetatif dönemde kenevir için en önemli besinlerden biridir. Azot düzeyi düşük ya da yetersiz olduğunda, büyümede yavaşlama veya duraklama ve genel bitki sağlığında bozulmaya neden olur. Eksiklik genellikle alt yapraklarda başlar, sararır ve şiddetlendikçe kahverengine döner.

Fosfor Eksikliği

Yeterli fosfor olmadan, kenevir bitkisi uygun büyüme için gerekli enzimleri üretemez. Sonuç olarak, vejetasyon cüceleşir ve tomurcuklar da yavaş büyür. Fosfor eksikliği de genellikle alt yapraklarda başlar; ama sararma yerine koyu yeşil, morumsu-mavi renk alır, sonunda kurur ve kırılgan hale gelir.

Potasyum Eksikliği

En ciddi besin eksikliklerinden biri olan potasyum eksikliği genellikle diğer besin dengesizliği veya çevre koşullarından kaynaklanır. Belirtiler genelde yaprak ucu ve kenarlarından başlar, sarı hatta kahverengiye döner. Yaprak kenarları kuru veya lekeleyi olabilir, büyüme önemli ölçüde yavaşlar.

Mikro Besin Eksiklikleri

Üç ana makro besinin yanında, kenevir sağlığı ve büyümesi için mikro besinler de gerekir. Bunlara kalsiyum, demir, magnezyum ve çinko yanında bor, molibden ve sülfür gibi daha az bilinen elementler de dahildir. Eksik olduklarında cüceleşme, solma, yaprak sararması ve başka çok çeşitli sorunlar görülebilir. Eksiklikler rehberimizin tamamı için şu rehbere bakabilirsiniz.

PH Sorunları

Besin eksikliği ile doğrudan ilgili olan sorunlardan biri de sulama suyunun ya da besin solüsyonunun ve kullandığınız substratın pH aralığıdır. Su veya besin solüsyonunun pH’ı çok düşük (asidik) ya da çok yüksek (alkali) olursa, bitki ihtiyaç duyduğu temel besinleri ememez ve kullanamaz. 

Bu duruma pH kilitlenmesi ya da besin kilitlenmesi denir ve genelde besin eksikliği ile aynı şekilde ortaya çıkar. Sorunlardan kaçınmak için hem suyun hem de besin solüsyonunun pH’ını, hem de sulama sonrasında çıkan suyun pH’ını kontrol etmek önemlidir. Ayrıca, toprak pH ölçer ile kök bölgesini daha iyi izleyebilirsiniz, ama mahsule doğru pH’da su verdikçe bu tür sorunlar neredeyse hiç yaşanmaz.

Zararlı İstilası

Tüm bitkilerde olduğu gibi, kenevir mahsulleri de zararlı istilasına açıktır. Yaygın kenevir zararlıları arasında kırmızı örümcek akarı, yaprak biti, beyaz sinek ve hatta mantar sivrisineği bulunur - fakat liste uzar gider. Mahsulünüzün zararlıdan uzak kalması için en iyi yol önlem almaktır. Bunlar, mahsulü düzenli olarak zararlı belirtileri için incelemeyi, etkilenen bitkileri uzaklaştırmayı, yapışkan tuzaklar kurmayı veya toprağa ve saksı çevresine diyatomlu toprak (DE) serpmeyi ve mahsulü temiz/taze havalı tutmayı içerir.

Açık alan mahsulleri, iç mekan büyütmeye göre daha çok zararlı istilasına maruz kalır, ama sadece iç mekanda yetiştiriyorum diye rahat olmamak gerekir. İç mekan yetiştiriciler için hijyen en öncelikli unsurdur. Kullanılan tüm alet ve ekipmanlar dezenfekte edilmeli, ortamın duvar, zemin ve yüzeyleri düzenli silinmeli ya da süpürülmeli, her hasattan sonra alan derinlemesine temizlenmelidir - iyi bir dezenfektan ile bölgeyi tamamen silmek şarttır.

Küf ve Hastalık Sorunları

Küf ve hastalıklar kenevir mahsulü için zararlılar kadar hatta daha yıkıcı olabilir. Unlu bit hastalığı, fitoplazma, isli küf ve daha birçok hastalık ağır hasara yol açabilir ve tüm mahsulü bozabilir. En iyi koruma, havalandırmayı iyi yapmak, nem düzeyini kontrol altında tutmak ve mahsulde kullanılan tüm alet ve ekipmanı her zaman tertemiz kullanmaktır. Bu da en başa döner: ortam her zaman temiz ve düzenli olmalı. Buna dikkat ederseniz, küf ve hastalıklarla uğraşma riskiniz çok azalır.

Ayrıca, mümkünse her zaman kaliteli besin çözeltileri kullanın - Son yıllarda kenevirin yasallaşmasıyla piyasada kalitesiz ve ucuz besin seçenekleri çoğaldı. APTUS, CANNA, House & Garden ve Advanced Nutrients gibi üst düzey markalara yönelin.

Çevre Kontrolü Sorunları

Çevre kontrolü sorunları çoğu yetiştiricinin karşılaştığı ve modern kenevir yetiştiriciliğinin en zorlu noktalarından biridir. Çevre dengede tutulmazsa, solma, besin kilitlenmesi, zararlı istilası ve hastalıklarla karşılaşabilirsiniz.

Çevresel sorunlardan kaçınmanın en iyi yolu, bitkinize uygun sistemler kurmak ve ortamı etkin şekilde yönetmeyi öğrenmektir. Buna nem, sıcaklık, hava akımı, ışık yoğunluğu ve pH düzeyi gibi her şeyin doğru aralıkta tutulması dahildir. En iyi sonuç için klima, nem alıcı, fan, CO2 jeneratörü ve higrometre gibi çevreyi izleyen birçok aracı bir arada kullanmak önerilir.

10. Sonuç

Mutasyonlar her zaman kötü değildir; bazen büyüleyici bir mutasyon sizi şaşırtabilir ve hiç bilmediğiniz yeni şeylerle karşılaşmanızı sağlar, tıpkı üç yapraklı fide ya da ikiz gibi!

Çoğu mutasyon zararlı değildir fakat yukarıda adı geçen her mutasyonun en kötü senaryosunu anlamanız için tabloyu hazırladık. Siz de mutasyona uğramış bir kenevir bitkisi gördüyseniz ya da yetiştirdiyseniz, deneyiminizi diğer yetiştiricilerle paylaşmaktan çekinmeyin; yorum bölümüne mesajınızı bırakın!

Dış Kaynaklar:

1. Mutation plant breeding. - Brock, R.. (1957). 
2. Mutation Mechanism of Leaf Color in Plants: A Review. - Zhao, Ming-Hui & Li, Xiang & Zhang, Xin-Xin & Zhang, Heng & Zhao, Xi-Yang. (2020). 
3. Somatic Mutation and Evolution in Plants. - Schoen, Daniel & Schultz, Stewart. (2019).