Best Reddit Post Contest - win a 42 Jacket and a Mystery BoxEnter now

pH Kalemi Kullanımı: Neden ve Nasıl? Nihai Rehber

Author
Yazar Luke Sumpter
19 Kasım 2026
Kendi birinci sınıf çiçeklerinizi yetiştirmek istiyorsanız, pH ayarı her yetiştirici için şarttır.
19 Kasım 2026
7 min read
pH Kalemi Kullanımı: Neden ve Nasıl? Nihai Rehber

İçindekiler:
Daha fazla oku
  • 1. Ph nasıl Ölçülür?
  • 2. Ppm vs tds vs ph metre
  • 3. Neden ph kalemi kullanılır?
  • 4. Ph ne zaman Ölçülür?
  • 5. Ph metre nasıl kullanılır? adım adım
  • 5. a. Adım 1: kalibrasyon
  • 5. b. Adım 2: ph Ölçümü
  • 5. c. Adım 3: temizleme ve saklama
  • 6. Ph kalemini temizleme ve kalibrasyon
  • 6. a. Ph kalemi bakımı
  • 6. b. Ph kalemi ne zaman kalibre edilmeli?
  • 7. Sonuç

Kenevir tohumları yetiştirmeye başlayan herkes, kendine güvenip kaliteli çiçekler yetiştirmeye başlamadan önce bir öğrenme sürecinden geçmek zorunda. Toprakta, coco’da ya da hidroda yetiştiriyor olmanız fark etmez. pH ölçmek ve ayarlamak, yetiştiriciliğini bir üst seviyeye taşımak isteyen herkes için zorunludur. Kenevir yetiştiriciliğine yeni başladıysanız ve en kaliteli çiçekleri yetiştirmek istiyorsanız, pH ölçümü şarttır. Kenevir yetiştiriciliğine ilk başladığınızda, bitkilerinizin sağlıklı büyümesi ve iyi ürün vermesi için bazı değişkenlere dikkat etmeniz gerektiğini bilirsiniz. Bunlara tabii ki aydınlatma, sulama ve beslenme de dahildir. Ancak işinizde ilerledikçe, verimlilik ve potansiyel artışı için bitkilerinizin optimal ortamda yetişmesini sağlamanın başka birçok yolu olduğunu göreceksiniz.

Bunlar arasında, pH'nin toprakta (ve hidroda suyun) önemli bir rol oynadığını keşfedeceksiniz. Yetiştirme ortamındaki pH seviyesi birçok açıdan önemlidir. İlk olarak, farklı bitkiler farklı pH aralıklarında en iyi gelişir, bu yüzden kenevir için doğru pH’yı tutturmak daha iyi sonuçlar verir. Ayrıca, pH besin emiliminde de rol oynar. pH çok yüksek ya da çok düşük olursa, besinlerin bitkiye ulaşmasını engeller ve verim kaybına yol açar.

Birçok farklı seçenek mevcutken, 2026’da hatırlamanız gereken noktalardan biri, pH ölçümünün ardındaki ölçüm aleti kadar doğru olduğudur. Şık görünen bir kalem bile, sondası kirli, kalibrasyonu eski ya da kapağı kurumuşsa sizi yanıltabilir. Birkaç dakikalık temel bakım, sonradan kafanızı karıştıracak sorunlardan sizi koruyabilir.

1. pH Nasıl Ölçülür?

pH ölçmenin yollarını araştırırken iki tip ekipmanla karşılaşabilirsiniz: pH şeritleri ve pH kalemleri (pH metre veya pH test cihazı). pH şeritleri, çözeltinizin asidik ya da alkali olmasına göre renk değiştiren kâğıt parçalarıdır. Bu kâğıtlar pH ölçmek için ucuz ve etkili bir yoldur ancak kenevir yetiştirirken daha hassas olmanız gerekir.

Why and how to use a pH pen: ph strips

PH şeritleri ucuz ve etkilidir ancak pH metre kadar hassas değildir.

pH kalemleri de pH şeritleriyle aynı şeyi yapar fakat çok daha hassastır. pH şeritleri geniş bir pH aralığı sunarken (ör. 6.0-7.0), iyi bir pH kalemi size +/- 0.1 hassasiyetle kesin ölçüm verir. Yani pH kaleminiz 5.85 gösteriyorsa gerçek değer 5.75 ile 5.95 arası olabilir, ama neyse ki 0.1’lik fark kenevir yetiştiriciliğinde kayda değer bir etki yapmaz.

Ayrıca küçük bir su numunesinin rengini değiştiren sıvı indikatör kitleri de mevcuttur. Kaleminizin pili bittiğinde yedek olarak iş görürler ancak renk eşleştirmesi, özellikle renkli ışık altında, sübjektif olabilir. 

2. PPM vs TDS vs pH Metre

Eğer su kaynağınızın kalitesini ölçmeye yeni başlıyorsanız, bu harfler kafanızı karıştırabilir. Bunların hepsi kenevir yetiştiriciliğinde kullanılır ama farklı şeylerdir.

  • pH kalemi

pH kalemi, sıvı bir çözeltinin asidik ya da bazik olup olmadığını ölçmek için kullanılır.

  • TDS metre

TDS metre, PPM metre ile aynı şeydir; çözelti içindeki çözünmüş katıların milyonda bir oranını ölçer.

Why and how to use a pH pen: TDS,PPM, EC and pH

Bu aletlerin hepsi sudaki elementleri ölçse de aynı şey değildirler.
  • PPM metre 

PPM metre, TDS metreye verilen başka bir isimdir. Çözelti içindeki çözünmüş maddeleri PPM cinsinden ölçer.

  • EC metre

EC metre, TDS ve PPM’yi ölçmenin başka bir yoludur. Bu, metrik ve imperial sistemleri karşılaştırmaya benzer; aynı bilgiyi farklı bir şekilde sunarlar. Basit anlatmak gerekirse, pH bir çözeltinin asidik ya da bazik olduğunu ölçerken, TDS ve PPM çözelti içindeki madde miktarını ölçer, EC ise TDS ve PPM’nin başka bir ölçüm şeklidir fakat kenevir yetiştiriciliğinde çok sık kullanılmaz.

İnsanların kafasını karıştıran bir detay ise, PPM’nin tek bir evrensel değeri olmamasıdır. Farklı cihazlar, aynı EC ölçümünü farklı katsayılarla çevirir, dolayısıyla aynı numune için iki farklı cihaz farklı PPM değeri gösterebilir. Sonuçları kıyaslarken dönüşüm ölçeğine bakın ya da doğrudan EC değerini karşılaştırın. Ve unutmayın: bu araçların hiçbiri suyun içinde hangi minerallerin bulunduğunu tam olarak göstermez.

3. Neden pH Kalemi Kullanılır?

Bildiğiniz gibi, bitkiler azot, fosfor ve potasyum gibi makro besinlere ve mikro besinlere (kalsiyum, magnezyum, demir, bakır vb.) sağlıklı büyümek için ihtiyaç duyarlar. Bitkileriniz bunları absorbe edemezse eksiklik belirtileri gösterecektir. pH’nin ölçülmesinin önemi ise şudur: Besinler erişilebilir olsa bile, kenevir bitkileri mineralleri ve diğer önemli elementleri emmesi için belli pH seviyelerine ihtiyaç duyar.

4. pH Ne Zaman Ölçülür?

pH kalemi kullanmak, hasadınızı bir üst seviyeye taşımanın harika bir yoludur; ama her zaman gerekmeyebilir. Kullandığınız ortama ve besin tipine göre bazen pH kalemi kullanmadan da idare edebilirsiniz.

Toprakta Yetiştirmek

Eğer organik toprakta yetiştiriyorsanız, muhtemelen pH kalemine gerek duymazsınız. Çünkü (uygun şekilde hazırlanmışsa) mikroorganizmalar bu işi sizin yerinize halleder. Ancak sentetik besin kullanıyor veya büyüme döngüsü boyunca zaman zaman organik besleme yapıyorsanız, pH’ı kontrol etmekte fayda var. Bu, topraktaki mikroorganizmaların yaşayabileceği uygun pH’da kalmasını sağlar.

Why and how to use a pH pen: soil pH

Organik topraktaki mikroorganizmalar gelişmek için pH'a ihtiyaç duyar.

Toprağınızın pH’sını ölçmek için farklı tipte bir pH kalemine ihtiyaç duyarsınız. Bu toprak test cihazı normal pH kalemleri gibi çalışır ancak sıvı çözelti yerine doğrudan toprağa batırarak ölçüm yaparsınız.

Hidroponik Yetiştiricilik

Hidroda yetiştiricilikte, kökler doğrudan besin çözeltisine maruz kaldığından pH ölçümü yapmak bu tür kurulumlarda mecburidir.

Farklı ortamlar için kabul edilebilir pH
Ortam pH Aralığı
Toprak 6.0-7.0
Hidro ve topraksız (ör. coco ya da kil peletleri) 5.5-6.5

Suyun pH’sı, diğer ortamlara göre çok daha hızlı değişebilir; bu yüzden bir pH ölçer olası problemleri önceden fark etmenizi ve sorun yaşanmadan önlem almanızı sağlar.

Coco fiber/perlit karışımları

Coco’da yetiştirirken pH ölçerle ortamın pH’sını ölçmek gerekmez; çünkü coco steril bir ortamdır. Fakat giren çözeltinin pH’sını ölçmek gerekir.

Why and how to use a pH pen: hydro

Hydroda yetiştirirken, giren çözeltinin pH’sını mutlaka kontrol edin.

Bu tür ortamlarda pH ölçmek, yalnızca belirli besinler için en iyi noktayı bulmak isteyen veya pH ile ilgili sorun yaşayan yetiştiriciler için gereklidir.

5. pH Metre Nasıl Kullanılır? Adım Adım

pH kalemi kullanmak üç basamaktan oluşur: kalibrasyon, ölçüm ve saklama. Zor gibi görünse de, aslında oldukça basittir. Yeter ki doğru şekilde yapın.

Adım 1: Kalibrasyon

pH metreye sahip olmanın en önemli kısmı kalibrasyon yapmaktır. Doğru ölçüm yapıldığından emin olmak için, çoğu yetiştirme mağazasında kolayca bulabileceğiniz pH çözeltilerine ihtiyacınız olacak.

Why and how to use a pH pen: measuring ph

Her kullanımdan önce pH metreyi düzgün çalışıp çalışmadığını kontrol etmek çok önemlidir.

pH çözeltileri genelde 4.01 ve 7.01 pH değerlerinde bulunur; bu nedenle pH metreniz bu çözeltide farklı bir değer gösteriyorsa kalibrasyon yapmanız gerekir. pH kaleminize göre iki yol vardır.

Unutmayın, taze buffer çözeltisi önemlidir. Temiz bir bardağa yalnızca ihtiyacınız kadar dökün, kullanılan probu orijinal şişeye daldırmaktan kaçının. Birazını kullandıysanız, tekrar şişeye dökmeyin ve atın. Kalan buffer'ın kontamine olmasını engeller ve kalibrasyonlarınızın daha güvenilir olmasını sağlar.

Manuel kalibrasyon

  • Kullanmadan önce kılavuzu inceleyin

İlk olarak, kalibrasyonun manuel mi yoksa otomatik mi olduğunu ve nasıl yapıldığını öğrenmek için kılavuzu okuyun.

  • pH çözeltisini dökün

4.01 pH'lı solüsyondan az miktarda temiz bir kaba dökün. Kontamine olmasın.

  • Çözeltide ölçüm yapın

pH metrenizi açıp ucunu çözeltiye batırın. Okunan değer 4.01 hariçse, değeri 4.01 olana kadar manuel olarak ayarlayın.

  • Temizleyip tekrarlayın

Ucu kağıt havluyla dikkatlice temizleyin ve 7.01 çözeltisiyle 2. adımı tekrarlayın.

  • Her 7 günde bir kalibre edin

Her hafta bu işlemi tekrar edin, böylece pH metreniz düzgün çalışır.

Why and how to use a pH pen: step 1

Kullanmadan önce pH metrenizin kalibre edildiğinden emin olun.

Otomatik kalibrasyon

  • Kullanım kılavuzunu inceleyin

Her marka farklı kurulumlara sahiptir. Doğru düğme sıralamasını öğrenmek için kılavuzda belirtildiği şekilde inceleyin.

  • pH çözeltisinin ölçümünü yapın

Tıpkı manuel kalibrasyonda olduğu gibi, pH kaleminizi hem 4.01 hem de 7.01 pH'lı çözeltilere batırmanız gerekir. Kontaminasyonu önlemek ve çözeltileri tekrar kullanabilmek için farklı kaplar kullanmaya dikkat edin.

  • Her 7 günde bir kalibre edin

Bu işlemi her hafta tekrarlayın, böylece pH metreniz düzgün çalışır.

Adım 2: pH Ölçümü

Bu aşama, pH metrenizi gerçekten kullanacağınız noktadır. Tüm kalemler su geçirmez değildir, bu yüzden yalnızca ucunu ıslatmaya özen gösterin.

Why and how to use a pH pen: step 2

Kalibrasyon sonrası pH ölçümü.
  • Cihazı açın

İlk olarak, kapağını çıkarıp pH metrenizi açın.

  • Çözeltide ölçüm yapın

pH metrenizin ucunu ölçmek istediğiniz sıvı çözeltiye batırın ve kesin bir değer elde edene kadar bekleyin. Bazı test cihazları sabit bir değer vermese bile, +/- 0,02’den fazla oynamıyorsa ölçümü bitirebilirsiniz. Ayrıca, ölçüm işlemini hızlandırmak için kalemi hafifçe hareket ettirebilirsiniz. Lütfen tüm kalemlerin su geçirmez olmadığını hatırlayın, bu yüzden cihazı tamamen ıslatmayın.

Eğer okuma sürekli dalgalanıyorsa, hava kabarcığı, sonda kalıntısı, yetersiz daldırma veya eskimiş elektrottan kaynaklanabilir. Sondayı hafifçe hareket ettirin, değer stabil olana kadar bekleyin, gerekirse kalibrasyon bufferında test edin.

Adım 3: Temizleme ve Saklama

Ölçümü bitirdikten sonra, pH kaleminizi temizleyip saklama zamanı gelmiştir. Elektrotun (pH’ı ölçen kısım) asla kuru kalmaması gerekir!

  • Temizleyin

Elektrotu temizlemek için az miktarda temizlik solüsyonu kullanın. Temizlik solüsyonunuz yoksa saf su da kullanabilirsiniz.

Why and how to use a pH pen: step 3

pH metreyi saklamadan önce mutlaka temizleyip kapatın!
  • Elektrotu ıslak tutun

Yukarıda belirtildiği gibi, elektrot asla kuru kalmamalı; kuruyunca bozulurlar. pH kaleminizi az miktarda saklama solüsyonu olan bir bardakta saklayabilir veya sadece kapağına biraz solüsyon ekleyebilirsiniz; sadece çözeltinin elektrotu tamamen kapladığından emin olun.

Saf su temizlik ve kısa süreli saklama için kullanılabilir, ancak uygun solüsyonlar pH kaleminizin ömrünü uzatır ve daha iyi sonuç verir.

  • Kapatın

pH kaleminizi kapatmayı unutmayın. Bu alet saat piliyle çalışır; pil çok pahalı olmasa da uzun ömürlü olması için cihazı kapalı tutmak iyidir.

Önemli: durulama ve saklama farklı şeylerdir. Saf ya da deiyonize su çabuk durulama için uygundur, ancak çoğu klasik cam elektrotlu pH kalemi bunların içinde sürekli saklanmamalıdır. Uzun süreli saklama için üreticinin önerdiği elektrot saklama çözeltisi kullanılmalıdır.

6. pH Kalemini Temizleme ve Kalibrasyon

Blog boyunca vurguladığımız gibi, pH kaleminizin düzgün çalışması için onu kalibre etmek ve doğru koşullarda saklamak gerekir. İşte pH kaleminizi en iyi şekilde tutmak için bilmeniz gereken her şey.

pH Kalemi Bakımı

pH kaleminize iyi bakarsanız, hem ömrünü uzatırsınız hem de besin çözeltisinin pH’sını mümkün olduğunca doğru ölçtüğünden emin olursunuz. pH kaleminin ucu (prob) en hassas ve önemli parçasıdır; bu yüzden pH kaleminize dikkat etmeniz için birkaç ipucu aşağıda:

Probe’a dokunmayın

Prob’a çıplak elle dokunmayın, bu probun zarar görmesine ve pH metre okumalarının yanlış olmasına neden olur. Ellemek gerekirse mutlaka kağıt mendil kullanın.

Kullandıktan sonra durulayın

Her kullanımdan sonra probu demineralize (arıtılmış) su ile durulayın. Bu, besin çözeltisinin sonda üzerinde kalmasını önlemek açısından çok önemlidir.

Why and how to use a pH pen: rinse after use

Aletlerinizi kullandıktan sonra temizlemek çok önemlidir.

Bu şekilde besin kalıntılarının birikmesi önlenir ve pH kaleminin zarar görme riski azalır.

Doğru şekilde saklayın

Her zaman pH kalemini kapağında uygun solüsyonla saklayın. Böylece probun üzerinde kir kuruması önlenir. Demineralize ya da çeşme suyu kullanmayın.

Probu temiz tutun

Prob daima temiz tutulmalıdır. Bunun için mutlaka üreticinin talimatlarına uyun ve pH kalemiyle birlikte verilen temizlik kitini kullanın. 

pH kaleminizi kalibre edin

Yukarıdakilere ek olarak, pH kaleminizi daima kalibre edilmiş durumda tutmalısınız. Kalibrasyon çözeltilerinin pH'sını mutlaka ölçün. Eğer değer kayıyor ise, kalibre etme zamanı gelmiş demektir. 

Bir diğer faydalı ipucu: Kaleminizin ne kadar çabuk tepki verdiğine dikkat edin. Eskiden saniyeler içinde sabitlenirken şimdi çok uzun sürüyorsa; temizlik, yeniden kondüsyon ya da yeni bir prob gerekebilir. Yeni modellerde değiştirebilir problar bulunur, böylece sensör ömrünü doldurduğunda tüm metreden kurtulmanız gerekmez.

pH Kalemi Ne Zaman Kalibre Edilmeli?

pH kaleminizi kalibre etmeyi öğrenmeden önce, ne zaman yapılması gerektiğini bilmelisiniz. İşte pH kaleminizi kalibre etmeniz gereken durumlar:

  • Son kalibrasyondan 30 gün sonra, ekranda ‘kalibrasyon’ simgesi çıktığında.
  • pH ölçümü beklediğinizden farklıysa.
  • Bakım sonrası (örneğin temizlik).
  • Pil değişiminden sonra.

7. Sonuç

Her ne kadar biraz karmaşık ve pahalı görünebilse de, pH kalemi kullanmak hasatlarınızı bir üst noktaya taşımak için en önemli adımlardan biridir. Yine de pH ölçmeden de iyi çiçekler yetiştirebilirsiniz, ama pH ölçmek iyi ve mükemmel kenevir arasındaki farkı yaratabilir. Eğer deneyimli bir yetiştiriciyseniz ve pH kalemiyle daha iyi sonuçlar alıyorsanız diğer yetiştiricilere de yardımcı olmaktan çekinmeyin. Aşağıdaki yorum bölümüne görüşlerinizi bırakabilirsiniz!

Dış Kaynaklar:

  1. pH, Sıcaklık ve Işık. - Pomeroy, Kimball & Reed, Michael. (2020).
  2. pH ve İyonlar.  - Welzel, Julia. (2020).
  3. Topraklarda pH ve elektrolitlerin yük dağılımına etkisi ve pH, CEC ve SAR arasındaki ilişki. - Murtaza, Dr. Ghulam. (2020). 

SSS

pH kalemi, pH şeritlerinden daha mı iyi?

Evet, özellikle doğruluk önemliyse. pH şeritleri size yaklaşık bir değer verirken, iyi bir pH kalemi çok daha hassas ölçüm yapar ve küçük değişiklikleri kolayca fark etmenizi sağlar.

pH kalemimi ne sıklıkta kalibre etmeliyim?

Kullanım sıklığınıza göre değişir. Düzenli kullanıcılar için haftalık kalibrasyon iyi bir başlangıçtır, ancak her zaman üretici önerilerini uygulayın.

pH kalemi temizliği için musluk suyu kullanabilir miyim?

Gerekirse hızlı bir ilk durulama için musluk suyu kullanılabilir; ama son durulama için mutlaka saf ya da deiyonize su önerilir. Ancak bu sularda uzun süre saklamayın.

pH kalemi ne kadar dayanır?

Doğru bakımla ortalama bir pH kalemi birkaç yıl dayanabilir; ancak elektrodu daha erken yıpranabilir. Düzenli temizlik ve doğru saklama ömrünü önemli ölçüde artırır.

pH kalemim neden yavaş ölçüyor?

Genellikle kirli, kuru veya yaşlanan bir elektrot sebep olur. Düşük iletkenlikli sıvılarda ölçüm de daha uzun sürebilir; okumaya zaman tanıyın.

Sıcaklık pH ölçümünü etkiler mi?

Kesinlikle! Sıcaklık, hem numunenin pH’sını hem de elektrodun tepkisini etkiler. Bu yüzden bazı modern pH kalemlerinde otomatik sıcaklık kompanzasyonu (ATC) bulunur.

Aynı pH kalemiyle hem toprak hem de sıvı ölçümü yapabilir miyim?

Her zaman değil. Standart pH kalemleri sıvılar için tasarlanmıştır, toprağı doğrudan ölçmek için genellikle özel bir prob gerekir. Bazı cihazlarla hazırlanmış toprak-sıvı karışımı ölçülebilir.

pH kalibrasyon çözeltilerini tekrar kullanabilir miyim?

Test için dökülmüş çözeltileri tekrar kullanmak önerilmez. En küçük miktarda bulaşma bile pH’larını değiştirip kalibrasyonunuzu bozabilir.

pH kalemimin değişmesi gerektiğini nasıl anlarım?

Eğer kaleminiz kararlı okumalar yapmakta zorlanıyorsa, hiç kalibre olmuyorsa veya temizlik sonrası hâlâ tuhaf değerler gösteriyorsa elektrotun ömrü dolmuş olabilir.

pH kalemlerinde en büyük hata nedir?

Muhtemelen kalibrasyon ve saklamayı ihmal etmektir. Elektrotu kirli, kurumuş ya da uzun süredir kalibre edilmemiş en iyi pH kalemi bile güvenilir sonuç vermez.

En Son Haberler İçin Topluluğumuza Katılın

Discord'umuza Katıl: Hiçbir şeyi kaçırmamak için şimdiye kadarki en büyük topluluğumuza katıl. Yetiştirme planlarını paylaş, fikir alışverişinde bulun ve en yeni çıkışlarımıza özel kanallarda diğer yetiştiricilerle bağlantı kur.

Grow Diaries'e Katıl: Tohumlarını zaten aldın mı? Grow Diaries'de yetiştirmelerini paylaş ve başka bahçelerden ilham al!

Twitter/X Hesabımıza Katıl: Sahip olduğumuz başka harika bir topluluk!



Yorumlar

Yeni Yorum
Henüz yorum yok