การปลูกแบบไฮโดรโปนิกส์คืออะไร และทำอย่างไร?

• 1. วัสดุปลูกไร้ดิน
• 1. a. ร็อควูล
• 1. b. โคโค่
• 1. c. ไฮโดรตัน
• 2. ระบบไฮโดรโปนิกส์แต่ละประเภท
• 2. a. ระบบหยดน้ำ (dripper systems)
• 2. b. ระบบฟลัดแอนด์เดรน (flood and drain)
• 2. c. ระบบดีพวอเตอร์คัลเจอร์ (deep water culture)
• 2. d. ระบบ nutrient film technique (nft)
• 3. อธิบายเรื่องธาตุอาหารไฮโดรโปนิกส์
• 4. เรื่องของ ph และ e.c?
• 5. ไฮโดรโปนิกส์ต่างจากแอร์โรโปนิกส์อย่างไร?
• 6. สรุป

หลังจากใช้เวลาหลายปีในการเรียนรู้ศิลปะแห่งการปลูกแบบอินทรีย์ หลายคนก็มั่นใจที่จะเปลี่ยนมาปลูกแบบไฮโดรโปนิกส์ ซึ่งถือว่าเป็นวิธีการปลูกพืชเชิงพาณิชย์ที่มีประสิทธิภาพที่สุดโดยไม่ใช้ดิน หรือวัสดุปลูกใดๆ ที่มีคุณค่าทางอาหาร การปลูกกัญชาด้วยไฮโดรโปนิกส์มีข้อดีหลายประการที่เกี่ยวข้อง ในบทความนี้ เราจะอธิบายไฮโดรโปนิกส์ทำงานอย่างไร ระบบต่างๆ และวัสดุปลูก การแยกย่อยสารอาหาร พร้อมทั้งอธิบายเรื่อง pH และ E.C. อย่างไรก็ตาม การปลูกแบบไฮโดรโปนิกส์ไม่ได้จำกัดแค่ในโลกของ เมล็ดพันธุ์กัญชา เท่านั้น นักปลูกผักได้นำเทคโนโลยีนี้มาใช้มาหลายปีแล้วในการปลูกอาหารแนวตั้งโดยไม่ต้องใช้ดิน ไฮโดรโปนิกส์มีข้อดีมากมายที่ทำให้วิธีการปลูกนี้ได้รับความนิยมจากทั้งผู้ปลูกเชิงพาณิชย์และผู้ปลูกมือสมัครเล่น ได้แก่ อัตราการเจริญเติบโตที่เร็วขึ้น ผลผลิตที่มากขึ้น และต้นทุนการดำเนินงานที่ถูกลง

เมื่อมองในแวบแรก คุณอาจคิดว่าการปลูกแบบนี้ใช้น้ำเยอะ ดังนั้นอาจไม่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมอย่างที่คิด แต่ในความเป็นจริงแล้ว ไฮโดรโปนิกส์ใช้น้ำน้อยกว่าการปลูกในดินมาก ทุกครั้งที่คุณรดน้ำในดิน น้ำจำนวนมากจะไหลผ่านช่องว่างของดินแล้วหายไป ในทางกลับกัน น้ำในระบบไฮโดรโปนิกส์ที่ออกแบบมาอย่างดีจะเลี้ยงรากพืชโดยตรง จากนั้นน้ำนี้จะไหลกลับไปยังถังเก็บผสมกับสารอาหารและออกซิเจน ก่อนจะถูกส่งกลับไปยังรากอีกครั้ง ซ้ำไปมาวนอยู่ในระบบ

1. วัสดุปลูกไร้ดิน

การเกษตรอินทรีย์แบบดั้งเดิมจะอาศัยการย่อยสลายของเศษอินทรีย์ ด้วยความช่วยเหลือของแบคทีเรียและเชื้อราที่เป็นประโยชน์ เหมือนรากของต้นกัญชาจะผูกพันกับจุลินทรีย์และเกิดความสัมพันธ์แบบพึ่งพากัน วงจรอาหารในดินจะจัดหาทั้งสารอาหารหลักและธาตุรองให้กับพืชเมื่อมีความต้องการ

การให้น้ำเปล่าหรือปุ๋ยน้ำที่มีคาร์บอนสูงก็เพียงพอสำหรับผู้ปลูกเพื่อให้พืชมีความสุข วัสดุปลูกแบบอินทรีย์จะทำหน้าที่เป็นตัวกันชน ช่วยให้ผู้ปลูกมีความยืดหยุ่นมากขึ้นหากรดน้ำมากหรือน้อยเกินไป เมื่อพูดถึง ไฮโดรโปนิกส์ วัสดุปลูกที่ใช้จะเป็นวัสดุที่ไม่มีคุณค่าทางอาหาร หมายความว่าไม่เหมือนกับวัสดุอินทรีย์ มันไม่มีสารอาหารในตัวเลย ด้วยระบบไฮโดรโปนิกส์ที่หลากหลาย ผู้ปลูกเลือกใช้วัสดุปลูกที่ตนเองถนัดและเหมาะสมกับความต้องการได้

อย่างไรก็ตาม วัสดุเหล่านี้ไม่ได้เป็นวัสดุปลูกแบบแท้จริง แต่ทำหน้าที่เป็นที่ยึดกล้าไม้เท่านั้น และช่วยพยุงต้นกล้าไว้ขณะที่ต้นยังเล็ก รากจะโตลงไปยังน้ำซึ่งถือว่าเป็นวัสดุปลูกตัวจริง แต่น้ำที่ใช้ในไฮโดรโปนิกส์นั้นไม่ใช่น้ำก๊อกธรรมดา น้ำในระบบจะถูกควบคุมค่าพีเอชให้อยู่ในช่วงที่เหมาะสม และมี ธาตุอาหารหลัก และ ธาตุอาหารรอง ที่ต้นกัญชาต้องการสำหรับการเจริญเติบโต นอกจากนี้ยังมีออกซิเจนละลายน้ำเพียงพอสำหรับให้รากพืชเจริญเติบโตอย่างแข็งแรง

ร็อควูล

ร็อควูล - ใยสีเหลืองที่ทำจากการปั่นหิน มีลักษณะเหมือนกับวัสดุที่ใช้เป็นฉนวนกันความร้อนหรือเก็บเสียง คุณอาจจะคุ้นเคยกับร็อควูลในงานอื่นๆ มากกว่าที่คิด

ข้อดี

• ร็อควูลสามารถกักเก็บน้ำได้มากถึง 18 เท่าของน้ำหนักตัวเอง
• ระบบหยดน้ำสามารถให้อาหาร 3-5 ครั้ง/วัน
• ใช้ในฟาร์มเชิงพาณิชย์เพื่อเพิ่มผลผลิตจำนวนมาก
• มีให้เลือกทั้งแบบก้อนสำหรับปักชำ แผ่นยาวเมตร และก้อนขนาดใหญ่
• เหมาะสำหรับการกักเก็บน้ำหากเกิดปั๊มน้ำหรือไฟดับ

โคโค่

โคโค่ - วัสดุปลูกโปร่งเบา ผลิตจากขนมะพร้าว เมื่อล้างเกลือที่ตกค้างออกแล้ว โคโค่ไฟเบอร์จึงเหมาะสำหรับสร้างระบบรากที่เจริญเติบโตได้ดีอย่างยิ่ง

มีปุ๋ยเฉพาะสำหรับโคโค่ เนื่องจากวิธีที่โคโค่กักเก็บสารอาหารจะแตกต่างจากร็อควูลและไฮโดรตัน มักนิยมผสมกับเพอร์ไลท์ในอัตราส่วน 50/50 เพื่อสร้างช่วงเวลาระหว่างแห้งกับเปียกที่ดีที่สุดในการให้อาหาร

ข้อดี

• โคโค่มีช่องอากาศเยอะ ทำให้ระบบรากใหญ่แข็งแรง
• โคโค่เก็บน้ำได้มากและไม่ทำให้รากเน่าโดยง่าย
• เหมาะสำหรับใช้กับระบบหยดน้ำน้ำบน ที่ใช้วิธีปล่อยน้ำทิ้งหรือแบบหมุนเวียน
• โคโค่สามารถผสมกับวัสดุอื่นอย่างเพอร์ไลท์ ไฮโดรตัน เวอร์มิคูไลท์ได้ดี

ไฮโดรตัน

ไฮโดรตัน - เม็ดดินเหนียวขนาดเล็กสีส้มที่ใช้ในการจัดสวนเป็นหลัก มักใช้ผสมกับโคโค่เพื่อเพิ่มช่องอากาศ หรือใช้เดี่ยวๆ ในระบบ deep water culture และระบบหยดน้ำแบบหมุนเวียนบน

ข้อดี

• ปลูกต้นไม้ด้วยไฮโดรตัน แทบจะไม่มีโอกาสให้น้ำมากเกินไป
• ระบบหมุนเวียนที่ใช้ไฮโดรตันสามารถเปิดทิ้งไว้ตลอด 24 ชั่วโมงได้ถ้าต้องการ
• ผสมกับโคโค่ในอัตราส่วน 50/50 จะได้วัสดุปลูกที่เบาและโปร่งมาก
• ล้างให้สะอาดหลังการปลูกแต่ละรอบ สามารถนำมาใช้ซ้ำได้ทุกครั้ง

2. ระบบไฮโดรโปนิกส์แต่ละประเภท

ระบบหยดน้ำ (Dripper Systems)

เมื่อไม่นานมานี้ มีเทรนด์ใหม่ในโซเชียลมีเดียของชาวปลูกบ้านที่หันมาใช้ไม้หยดน้ำ โดยใช้โคโค่ ร็อควูล หรือไฮโดรตันเพียวๆ ระบบหยดน้ำถือเป็นจุดเริ่มต้นสำหรับผู้ปลูกไฮโดรโปนิกส์มือใหม่ ราคาก็ไม่แพง ใช้เวลาน้อย และไม่ต้องบำรุงรักษามาก

ในช่วงเจริญเติบโตแนะนำให้ให้อาหาร 1-3 ครั้งต่อวัน ขึ้นอยู่กับระยะเวลาการเติบโต และ 3-5 ครั้งต่อวันในช่วงออกดอก ระบบหยดน้ำเหมาะสำหรับควบคุมสารอาหารและเวลาการให้อาหารให้ตรงเวลาตามโปรแกรมที่ตั้งไว้ทุก 15 นาที

ระบบฟลัดแอนด์เดรน (Flood and Drain)

แม้จะไม่ได้รับความนิยมในเชิงพาณิชย์มากเท่าระบบอื่นๆ แต่ฟลัดแอนด์เดรนก็ให้ผลผลิตสูงมากจากพืชต้นเล็กๆ ที่ปลูกชิดกัน ในบางกรณีสามารถให้อาหารได้ 5-10 ครั้งต่อวัน

ต้องใช้ไฮโดรตันเพียวเป็นวัสดุปลูก และปักชำหรือกล้าไม้ปลูกในชั้นไฮโดรตันหนา 4-6 นิ้ว ข้อดีของโต๊ะปลูกแบบฟลัดแอนด์เดรนคือรากจะได้รับออกซิเจนอย่างทั่วถึง แล้วจึงถูกน้ำปุ๋ยชะล้างซ้ำ

ระบบดีพวอเตอร์คัลเจอร์ (Deep Water Culture)

ใช้หินอากาศ ปั๊มลม ถังพลาสติก และกระถางตาข่าย ระบบดีพวอเตอร์คัลเจอร์ทำให้รากของพืชแช่อยู่ในสารละลายอาหารตลอด 24 ชั่วโมง D.W.C เป็นที่รู้กันดีว่าสามารถให้ผลผลิตมหาศาล และพืชจะโตใหญ่จนต้องให้อาหารปริมาณมาก

จากระบบทั้งหมด ดีพวอเตอร์คัลเจอร์ต้องดูแลมากที่สุด และอัตราความเสี่ยงก็มากเช่นกัน หากคุณปลูกด้วย D.W.C ต้องแน่ใจว่ารากไม่ติดเชื้อจากเชื้อโรคที่มีอยู่ในน้ำ ซึ่งอาจทำให้ต้นไม้ตายได้โดยเฉพาะถ้าใช้ระบบหมุนเวียน D.W.C

ระบบ Nutrient Film Technique (NFT)

ระบบเหล่านี้ใช้ปลูกผักกาดหอมในเชิงพาณิชย์ และเหมาะกับพืชขนาดเล็ก เมื่อนำมาใช้ปลูกกัญชาในระบบ N.F.T ที่ใช้ร็อควูลเป็นวัสดุปลูก ผลลัพธ์จะยอดเยี่ยม รากจะโตจนกินพื้นที่ถังเก็บน้ำและปั๊มน้ำทั้งหมด

ระบบเหล่านี้ใช้ง่ายมาก ดูแลบำรุงรักษาน้อย เป็นตัวเลือกที่ดีสำหรับผู้ปลูกมือใหม่ที่อยากลองไฮโดรโปนิกส์ อีกข้อดีของระบบ N.F.T สำหรับปลูกในร่มคือ การที่ต้นพืชนั่งต่ำจากพื้นมาก เหมาะกับพื้นที่จำกัด

3. อธิบายเรื่องธาตุอาหารไฮโดรโปนิกส์

การใช้วัสดุปลูกชนิดเฉื่อยในระบบไฮโดรโปนิกส์ขึ้นอยู่กับการที่ธาตุอาหารต้องพร้อมให้รากพืช ดูดซึม ตลอดเวลา ไม่มีช่วง buffer 72 ชั่วโมงเหมือนการปลูกอื่น ๆ ดังนั้นจึงต้องใส่ใจเป็นพิเศษ ความแตกต่างระหว่างธาตุอาหารแบบอินทรีย์กับธาตุอาหารไฮโดรโปนิกส์ คือขนาดโมเลกุล ธาตุอาหารไฮโดรโปนิกส์ ผลิตจากเกลือแร่เคมีไซส์เล็กมาก ดูดซึมได้ทันที เมื่อจะซื้อธาตุอาหาร คุณจะเห็นว่าปุ๋ยไฮโดรโปนิกส์จะมาแยกเป็น 2 หรือ 3 ส่วน

เช่นปุ๋ย Grow Nutrient Part A+B จะประกอบด้วยธาตุอาหารจำเป็นทั้งหมด แต่ไม่ควรรวมกัน ต้องเก็บแยกขวด วิธีใช้ปุ๋ยเคมี ควรผสมตามตารางการให้อาหารอย่างถูกต้อง

4. เรื่องของ pH และ E.C?

สองสิ่งสำคัญในการให้อาหารต้นกัญชา ถูกกำหนดทั้งการดูดซึมและการเข้าถึงธาตุอาหาร ค่าการนำไฟฟ้า (E.C) บอกความเข้มข้นของสารละลายธาตุอาหาร และวัดเป็น parts per million (PPM)

ข้อควรพิจารณา

• การเติมปุ๋ยจะทำให้ pH แกว่ง ควรเติม pH up/down เป็นขั้นตอนสุดท้ายของการผสม การปรับ pH ก่อนเติมปุ๋ยอาจทำให้วุ่นวายและเกิดความหงุดหงิดได้
• ใช้ปากกาทดสอบ pH และ E.C โดยตรงจะให้ค่าตรงที่สุดขณะเตรียมสารอาหาร การตรวจค่า E.C ของน้ำทิ้งจากระบบหยดน้ำ จะช่วยเช็คว่าพืชใช้สารอาหารมากน้อยแค่ไหน
• แต่ละสายพันธุ์มีความต้องการธาตุอาหารต่างกัน ไม่ควรตั้งค่า E.C เดียวกันสำหรับทุกสายพันธุ์ ควรเริ่มจากค่า E.C ต่ำแล้วเพิ่มทีละน้อย ดีกว่าเพิ่มพรวดเดียวจนพืชเสีย

5. ไฮโดรโปนิกส์ต่างจากแอร์โรโปนิกส์อย่างไร?

แม้ทั้งสองระบบจะคล้ายกัน แต่ไฮโดรโปนิกส์กับแอร์โรโปนิกส์ต่างกันเล็กน้อย โดยเฉพาะวิธีการส่งธาตุอาหารไปยังราก ในระบบไฮโดรโปนิกส์ รากจะอยู่ในน้ำหรือน้ำไหลเวียนสม่ำเสมอตลอดเวลา ขณะที่ในระบบแอร์โรโปนิกส์ รากจะไม่สัมผัสน้ำโดยตรง แต่ระบบจะพ่นละอองน้ำผสมธาตุเข้าโดยตรงที่ราก ดังนั้นสิ่งที่ต่างกันคือสิ่งที่ให้ชื่อกับแต่ละระบบ เพราะ 'aero' ในแอร์โรโปนิกส์แปลว่าอากาศ ส่วน 'hydro' ในไฮโดรโปนิกส์แปลว่าน้ำ

ข้อดีของแอร์โรโปนิกส์

เช่นเดียวกับทุกอย่างในชีวิต แอร์โรโปนิกส์ก็มีทั้งข้อดีข้อเสีย มาดูกันว่ามีอะไรบ้าง

ข้อดี

• ไม่ใช้วัสดุปลูกทำให้รากดูดซึมธาตุอาหารได้สูงสุด
• รากสัมผัสออกซิเจนตลอดเวลา ทำให้การเจริญเติบโตเร็วแบบก้าวกระโดด
• ได้ต้นไม้ใหญ่และผลผลิตมากขึ้น
• ประสิทธิภาพสูง ใช้น้ำและธาตุอาหารน้อยลง
• เพิ่มพื้นที่ปลูกในระบบขนาดเล็กได้หลายต้น
• เพิ่มต้นใหม่ในระบบง่าย เพราะไม่ต้องยุ่งกับวัสดุปลูก

ข้อเสีย

• ต้องควบคุม pH และ EC ตลอดเวลา เพราะรากสัมผัสสารอาหารโดยตรง
• ต้นทุนติดตั้งสูงกว่าการปลูกวิธีปกติ
• ต้องล้างและบำรุงรักษาเป็นประจำ
• ต้องดูแลใกล้ชิดในกรณีที่อุปกรณ์เสีย
• เสี่ยงกับไฟดับ เพราะระบบต้องพึ่งไฟฟ้าตลอด
• ต้องมีความรู้พอสมควรในการตั้งและดูแลระบบให้ทำงานได้ดี

6. สรุป

การปลูกไฮโดรโปนิกส์ต้องอาศัยความตั้งใจสูง ซื้อธาตุอาหารสม่ำเสมอ เสี่ยงเรื่องมุมอับและเชื้อโรคที่มองไม่เห็น ที่สำคัญคือต้องมีทักษะและประสบการณ์ ขอแนะนำให้อ่านและดูวิดีโอเกี่ยวกับการปลูกกัญชาในระบบไฮโดรโปนิกส์ เพื่อเลือกระบบที่เหมาะกับพื้นที่ปลูก ทักษะ งบประมาณ และความสะดวกในการดูแลของคุณ