Πώς να Προλάβετε τα Φύκη στην Υδροπονική Καλλιέργεια

• 1. Τι είναι τα φύκη;
• 2. Πώς Εισέρχονται τα Φύκη στα Υδροπονικά Συστήματα;
• 3. Οι Κίνδυνοι από τα Φύκη
• 3. a. Μείωση του οξυγόνου
• 3. b. Κυμάνσεις στο ph
• 4. Πώς να Προλάβετε τα Φύκη
• 5. Πώς να Καθαρίσετε τα Φύκη από το Υδροπονικό σας Σύστημα
• 5. a. Βήμα 1 - Απολύμανση
• 5. b. Βήμα 2 - Άδειασμα του συστήματος
• 5. c. Βήμα 3 - Καθαρισμός του συστήματος
• 6. Μπορούν τα Φύκη στην Υδροπονία να είναι Ωφέλιμα;
• 6. a. Πώς να φτιάξετε Εκχύλισμα Θαλάσσιου Φυκιού στο σπίτι
• 7. Συμπερασματικά

Για αρχάριους καλλιεργητές και όσους είναι νέοι στην καλλιέργεια σπόρων κάνναβης σε υδροπονικά συστήματα, τα φύκη μπορούν να προκαλέσουν πολλά προβλήματα. Σε μικρές ποσότητες, τα φύκη δεν είναι μεγάλο πρόβλημα, αλλά αν αφεθούν ανεξέλεγκτα για πολύ καιρό, μπορεί να καταναλώσουν όλο το οξυγόνο και το pH να αυξομειώνεται δραστικά.

1. Τι είναι τα φύκη;

Τα φύκη είναι υδρόβιοι οργανισμοί που μπορούν να αναπτυχθούν σε οποιοδήποτε υδάτινο περιβάλλον και μοιάζουν με φυτά. Όπως τα φυτά, χρειάζονται ηλιακό φως, νερό και θρεπτικά συστατικά για να αναπτυχθούν. Αυτός ο οργανισμός είναι πολύ ανθεκτικός και μπορεί να αναπτυχθεί όπου βρει το ελάχιστο ποσό των παραπάνω στοιχείων.

Αυτός είναι ο λόγος που είναι δύσκολο να τα προλάβετε και να τα εξαλείψετε στην υδροπονία. Όταν καλλιεργείτε σε υδροπονικά συστήματα, προσφέρετε τις καλύτερες δυνατές συνθήκες για την κάνναβη, πράγμα που είναι ιδανικό και για τα φύκη. Ως φωτοτροφικοί οργανισμοί, τα φύκη μοιάζουν με φυτά, καθώς μπορούν να μετατρέψουν το φως του ήλιου σε ενέργεια. Δεν είναι τυχαίο πως τα φύκη υπήρχαν πριν από τα φυτά – όλα τα φυτά εξελίχθηκαν από φύκη. Τα φύκη παίζουν θεμελιώδεις ρόλους στα οικοσυστήματα. Μάλιστα, περίπου το μισό οξυγόνο που αναπνέετε με κάθε εισπνοή έχει παραχθεί από φύκη. Ορισμένα είδη άλγης χρησιμοποιούνται και ως βιοδιεγερτικά φυτών. Επειδή περιέχουν άζωτο, φώσφορο, κάλιο, ασβέστιο και ουσίες που προάγουν την ανάπτυξη, προσφέρουν μια φυσική ενίσχυση στην αύξηση των φυτών. Παρά τα ενδιαφέροντα αυτά γεγονότα, τα φύκη δεν είναι πάντοτε ευπρόσδεκτα στον χώρο καλλιέργειας ή στον κήπο.

2. Πώς Εισέρχονται τα Φύκη στα Υδροπονικά Συστήματα;

Ακόμα και αν νομίζετε ότι το σύστημά σας είναι στείρο, είναι σχεδόν βέβαιο πως κάποια στιγμή τα φύκη θα βρουν τον τρόπο να εισβάλλουν γιατί μπορούν να εισέλθουν μέσω αερομεταφερόμενων σπορίων που είναι εξαιρετικά ανθεκτικά και σχεδόν αδύνατο να τα προλάβετε. Αυτά τα σπόρια δεν μεταφέρονται μόνο από τον αέρα αλλά μπορεί να κολλήσουν στα ρούχα, δέρμα και μαλλιά σας χωρίς να το καταλάβετε. Όταν φτάσουν στο νερό, βρίσκονται στις τέλειες συνθήκες για να αναπτυχθούν ταχέως. Όσο κι αν φαίνεται αδύνατο, δεν γίνεται να κρατήσετε το σύστημα τελείως απαλλαγμένο από φύκη—είναι αναμενόμενο να εμφανιστούν κάποια στιγμή, οπότε μην προσπαθείτε να τα αποφύγετε τελείως, αλλά να έχετε αποτελεσματικό τρόπο ελέγχου τους.

Γνωρίζοντας πώς τα φύκη θα εμφανιστούν στο σύστημά σας, συγκεντρώνετε χρόνο και ενέργεια για να τα αποτρέψετε από το να κατακλύσουν το σύστημα, αντί να χάνετε χρόνο σε κάτι που αργά ή γρήγορα θα συμβεί. Τα περισσότερα συστήματα μπορούν να αντέξουν μικρές ποσότητες φύκης, οπότε ενεργείτε μόνο όταν αυξάνεται ο πληθυσμός τους.

3. Οι Κίνδυνοι από τα Φύκη

Τα φύκη μπορούν να φράξουν σωλήνες και αντλίες, να θολώσουν το νερό και να το κάνουν πράσινο. Όμως, οι βασικοί κίνδυνοι από τα φύκη είναι ουσιαστικά:

• Μείωση του οξυγόνου
• Κυμάνσεις στο pH

Μείωση του οξυγόνου 

Υπάρχουν δύο τρόποι που τα φύκη μπορούν να προκαλέσουν πρόβλημα οξυγόνου. Πρώτον, την ημέρα, παράγουν δικό τους οξυγόνο διασπώντας μόρια νερού, καταναλώνοντας παράλληλα CO2 (ουσιαστικά φωτοσύνθεση). Τη νύχτα, όταν δεν υπάρχει φως, σταματά η φωτοσύνθεση, οπότε καταναλώνουν οξυγόνο αλλά δεν το παράγουν. Έτσι, την ημέρα δεν παρατηρείτε πρόβλημα, αλλά κατά τη διάρκεια της νύχτας μπορεί να καταναλώνουν όλο το οξυγόνο και το πρωί να βρείτε τα φυτά σας νεκρά.

Ο δεύτερος τρόπος είναι όταν τα φύκη πεθαίνουν και συσσωρεύονται—κατά τη διάσπαση των νεκρών φύκων, καταναλώνεται οξυγόνο πολύ γρήγορα, περισσότερο απ’ ό,τι μπορεί να αναπληρωθεί, οπότε είναι σημαντικό να τα αφαιρείτε ή να ενισχύετε τον αερισμό έως ότου τα βγάλετε.

Και τα δύο σενάρια είναι προβληματικά, καθώς στερούν πολύτιμο οξυγόνο από το νερό. Είτε σχηματιστούν φύκη σε συστήματα deep water culture, Kratky, είτε στη δεξαμενή ενός συστήματος nutrient film technique, απορροφώντας οξυγόνο μπορούν να εμποδίσουν τη συγκέντρωσή του στις ρίζες των φυτών. Οι ρίζες χρειάζονται οξυγόνο για «να αναπνεύσουν»—χωρίς αυτό ασφυκτιούν και μαραίνονται. Επίσης, περιβάλλον χωρίς οξυγόνο ευνοεί αναερόβιους μικροοργανισμούς, από τους οποίους ορισμένοι είναι παθογόνοι και μπορούν να προκαλέσουν ασθένειες ριζών που επηρεάζουν την ανάπτυξη ή και να σκοτώσουν τα φυτά.

Κυμάνσεις στο pH 

Τα φύκη μπορούν να προκαλέσουν ταλαντώσεις του pH που επηρεάζουν δυσμενώς τα φυτά. Όπως αναφέρθηκε, τα φύκη καταναλώνουν CO2 κατά τη φωτοσύνθεση στη διάρκεια της ημέρας, και το CO2 είναι όξινο. Καταναλώνοντας CO2, το pH μπορεί να ανέβει 1-2 μονάδες εύκολα. Αυτό είναι δύσκολο να το εντοπίσετε καθώς το pH το πρωί μπορεί να φαίνεται φυσιολογικό, το απόγευμα να είναι πολύ υψηλό και αργά το βράδυ να πέφτει όταν σταματά η φωτοσύνθεση. Για να αποφύγετε οποιοδήποτε πρόβλημα, πρέπει να λάβετε προληπτικά μέτρα και να διατηρείτε τον πληθυσμό φυκών στο ελάχιστο.

4. Πώς να Προλάβετε τα Φύκη

Όπως έχετε ήδη διαπιστώσει, τα φύκη είναι σχεδόν αδύνατο να αποφευχθούν στην υδροπονία λόγω των ιδανικών συνθηκών που προσφέρετε στην κάνναβη, οπότε αν θέλετε να ελέγχετε τα φύκη, ακολουθούν μερικοί τρόποι για να βοηθηθείτε.

Χρήση αδιαφανών υλικών και κάλυψη του εκτεθειμένου νερού

Ένας τρόπος ελέγχου της ανάπτυξης φυκών είναι να μειώνετε την έκθεση στο φως, χρησιμοποιώντας δηλαδή αδιαφανή υλικά ώστε να αποτρέπεται το φως να φτάσει στα σημεία που αναπτύσσονται συνήθως φύκη, μειώνοντας έτσι τη δυνατότητα για φωτοσύνθεση και ανάπτυξη.

Υπάρχουν αρκετοί τρόποι για να καλύψετε το εκτεθειμένο νερό και το τι θα χρησιμοποιήσετε εξαρτάται από το δικό σας σύστημα. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε υλικό συμπαγούς χρώματος ή να καλύψετε το νερό με μια νάιλον τέντα ή πλαστική επένδυση.

Εκχύλισμα γκρέιπφρουτ

Το γκρέιπφρουτ αποτελεί αποτελεσματικό μέτρο εξόντωσης και πρόληψης ανάπτυξης φυκών, γιατί ο χυμός του έχει ισχυρές αντιπαρασιτικές, αντιβακτηριακές και αντιμυκητιακές ιδιότητες. Όταν χρησιμοποιηθεί σε μικρές ποσότητες (περίπου 1-3 σταγόνες ανά λίτρο), βοηθά στην αποτροπή ανάπτυξης φυκών.

Χρήση UVC φωτός

Αν και αυτή η μέθοδος μπορεί να κοστίζει, αποτελεί καλή λύση εάν έχετε σοβαρό πρόβλημα με φύκη. Ένα φως UVC μπορεί να σκοτώσει και να εξαλείψει όλων των ειδών μικροοργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των φυκών, αλλά το μειονέκτημα είναι ότι πρέπει να το έχετε συνέχεια σε λειτουργία όσο το σύστημά σας είναι ανοιχτό.

Να έχετε υπόψη ότι ακόμα και αν πρόκειται για αποτελεσματικό εξοπλισμό, θα χρειαστεί επιπλέον φροντίδα, και ανάλογα με το μέγεθος της καλλιέργειάς σας, ίσως να μην είναι 100% απαραίτητο να επενδύσετε σε UVC.

5. Πώς να Καθαρίσετε τα Φύκη από το Υδροπονικό σας Σύστημα

Αν έχετε ήδη προσβολή από φύκη, ο πιο εύκολος τρόπος να απαλλαγείτε είναι η αγορά ενός εμπορικού αλγοκτόνου, το οποίο είναι πολύ εύκολο στη χρήση, αλλά μπορεί να βλάψει τις ρίζες των φυτών, οπότε ενδείκνυται όταν ακόμα δεν έχετε φυτέψει. Ένα ακόμα αρνητικό είναι ότι με τον χρόνο τα φύκη μπορεί να αποκτήσουν ανθεκτικότητα και να συνεχίσουν να πολλαπλασιάζονται, οπότε πρώτα πρέπει να εκτιμήσετε την ποσότητα φυκών που υπάρχουν στο σύστημά σας.

Αν το πρόβλημα είναι μικρό, πιθανώς οφείλεται σε διαρροή φωτός στη δεξαμενή νερού, αλλά αν είναι σοβαρό και τα φύκη συνέχισουν να αναπτύσσονται, πρέπει να κάνετε γενικό καθαρισμό. Ακολουθεί βήμα-βήμα οδηγός ώστε να καθαρίσετε πλήρως το σύστημά σας, πάντα πριν ξεκινήσει ο επόμενος κύκλος καλλιέργειας.

Βήμα 1 - Απολύμανση

Τα σπόρια των φυκών μπορούν να ταξιδέψουν μέσω του αέρα, οπότε πριν καθαρίσετε το σύστημά σας, είναι απαραίτητο να καθαρίσετε ολόκληρο το χώρο καλλιέργειας. Δεν έχει νόημα να καθαρίσετε το σύστημα αν υπάρχουν σπόρια γύρω σας. Θυμηθείτε ότι κολλούν παντού, επομένως πρέπει να καθαρίσετε γλάστρες, υπόστρωμα και τα πάντα μέσα στον χώρο καλλιέργειας, χρησιμοποιώντας μείγματα καθαρισμού όπως θα δείτε και στο βήμα 3.

Βήμα 2 - Άδειασμα του συστήματος

Μόλις καθαρίσετε το χώρο καλλιέργειας, πρέπει να ξεφορτωθείτε το παλιό θρεπτικό διάλυμα και το νερό από τις δεξαμενές. Να πάρετε όλα τα μέτρα ασφαλείας αν υπάρχουν αντλίες ή κυκλοφορούν νερά στο σύστημά σας.

Βήμα 3 - Καθαρισμός του συστήματος

Για να καθαρίσετε το σύστημά σας, πρέπει να κυκλοφορήσετε είτε υπεροξείδιο του υδρογόνου είτε λευκαντικό σε ολόκληρο το σύστημα—μόνο έτσι διασφαλίζεται η πλήρης εξάλειψη φυκών, παθογόνων ή βακτηρίων.

Για σωστή χρήση των μειγμάτων αυτών, αποσυναρμολογήστε όλα τα εξαρτήματα, συμπεριλαμβανομένων των αντλιών, των αερόπετρων και κάθε άλλου μέρους. Ό,τι κι αν συμβαίνει, καλό είναι να τα καθαρίσετε όλα προληπτικά. Μπορείτε να μουλιάσετε όλα τα εξαρτήματα σε διάλυμα καθαρισμού, ή να λειτουργήσετε το σύστημα με το διάλυμα ώστε να καθαρίσει όλο το κύκλωμα. Μετά το μούλιασμα ή κύκλο καθαρισμού, πρέπει να στραγγίξετε και ξεπλύνετε όλα τα εξαρτήματα τουλάχιστον τρεις φορές για να φύγουν οποιαδήποτε κατάλοιπα. Μετά, να τα σκουπίσετε καλά. Είναι απαραίτητο να ξεβγάλετε και να στεγνώσετε τα πάντα επιμελώς, αλλιώς το καθαριστικό μπορεί να σκοτώσει τα φυτά σας.

6. Μπορούν τα Φύκη στην Υδροπονία να είναι Ωφέλιμα;

Όπως αναφέρθηκε, η ανάπτυξη φυκών σε υδροπονικά συστήματα μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη των φυτών ή ακόμα και να τα καταστρέψει, οπότε πρέπει οπωσδήποτε να τα ελέγχετε στενά. Ωστόσο, υπάρχουν έρευνες που ισχυρίζονται ότι κάποια είδη φυκών είναι ωφέλιμα και ενισχύουν την ανάπτυξη των φυτών. Ένα από αυτά είναι το γνωστό σε όλους μας θαλάσσιο φύκος (seaweed). Τα εκχυλίσματα θαλασσινών φυκών, ειδικά για φυτά και υδροπονικά συστήματα, μπορούν να ενισχύσουν την ανάπτυξη και να δώσουν θρεπτικά που χρειάζονται τα φυτά σας. Υπάρχουν επιστημονικές μελέτες που υποστηρίζουν ότι συγκεκριμένα φύκη εκκρίνουν αιθυλένιο, αυξίνες, κυτοκινίνες, γιββερελίνες και αμπσισικό οξύ—ορμόνες που ενισχύουν την ανάπτυξη.

Κάποιοι τύποι φυκών προσφέρουν και άλλα οφέλη (αντιμυκητιακές, αντιβακτηριακές ιδιότητες) και βοηθούν στην πρόληψη ασθενειών στη ριζόσφαιρα. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα φύκη είναι ωφέλιμα – όπως ειπώθηκε, τα περισσότερα είδη είναι βλαβερά και μόνο συγκεκριμένα παράγουν ουσίες βοηθητικές για τα φυτά. Χρησιμοποιείτε πάντα τα σωστά εκχυλίσματα. Σε κάθε περίπτωση, τα περισσότερα φύκη δεν θα είναι ωφέλιμα για τα φυτά και πρέπει να αφαιρούνται άμεσα. Αν παρατηρήσετε ανάπτυξη φυκών στο υδροπονικό σας σύστημα, να το καθαρίσετε σχολαστικά με κατάλληλο καθαριστικό για υδροπονικά.

Πώς να φτιάξετε Εκχύλισμα Θαλάσσιου Φυκιού στο σπίτι

Αν θέλετε να δοκιμάσετε τα οφέλη του εκχυλίσματος φυκιών, μπορείτε εύκολα να το αγοράσετε από το grow shop της περιοχής σας… αλλά μπορείτε και να το φτιάξετε στο σπίτι! Αν μένετε κοντά σε παραλία και θέλετε να παρασκευάσετε μόνοι σας εκχύλισμα, ακολουθήστε τα παρακάτω βήματα.

Βήμα 1

Πρώτα συλλέξτε όσο περισσότερο φύκι μπορείτε και αφήστε το να μουλιάσει σε ζεστό νερό για 24-48 ώρες για να φύγει το αλάτι. Το νερό αυτό θα έχει πλέον πολύ αλάτι, οπότε το πετάτε μετά το πλύσιμο.

Βήμα 2

Αφού τα πλύνετε καλά, αφήστε τα να στεγνώσουν τελείως και χρησιμοποιήστε μίξερ ή μπλέντερ για να τα θρυμματίσετε σε λεπτή σκόνη. Η σκόνη αυτή αναμειγνύεται με νερό για να φτιάξετε εκχύλισμα φυκιού σε υγρή μορφή.

Βήμα 3

Το εκχύλισμα αυτό είναι πολύ συμπυκνωμένο και δεν πρέπει να χρησιμοποιείτε αδιάλυτο. Όταν το προσθέτετε στα φυτά, αραιώστε το σε 1 - 5 ml ανά λίτρο νερού. Ένα ακόμη καλό tip: το πράσινο φύκι περιέχει περισσότερο άζωτο και είναι ιδανικό για το βλαστικό στάδιο, ενώ το κοκκινωπό περιέχει περισσότερο κάλιο και είναι καλύτερο για τη ανθοφορία.

7. Συμπερασματικά

Η καλλιέργεια σε υδροπονία μπορεί να είναι άκρως αποδοτική αλλά απαιτεί χρόνο και κόπο, ειδικά αν προκύψουν τέτοια ζητήματα. Ίσως να μην ταιριάζει σε όλα τα επίπεδα εμπειρίας, αλλά σίγουρα αξίζει να το δοκιμάσετε έστω και μία φορά. Αν είστε υδροπονικός καλλιεργητής και γνωρίζετε άλλες συμβουλές για πρόληψη ή καταπολέμηση φυκών, βοηθήστε τους συναδέλφους σας αφήνοντας ένα σχόλιο παρακάτω!

Εξωτερικές αναφορές

1. Marine Algae and Plants. - Wada, Shigeki & Ishida, Ken-Ichiro & Noda, Michiyo & Abe, Hideki. (2020).
2. Hydrogen Production by Algae. - Catal, Tunc & Kavakli, Ibrahim. (2020).