คู่มือฉบับสมบูรณ์เกี่ยวกับเหตุผลและวิธีการใช้ปากกาวัดค่า pH

• 1. วิธีการวัดค่า ph
• 2. Ppm vs tds vs ph meter
• 3. ทำไมต้องใช้ปากกาวัด ph?
• 4. ควรวัด ph เมื่อไหร่?
• 5. วิธีใช้ ph meter ทีละขั้นตอน
• 5. a. ขั้นตอนที่ 1: สอบเทียบ
• 5. b. ขั้นตอนที่ 2: วัด ph
• 5. c. ขั้นตอนที่ 3: การทำความสะอาดและจัดเก็บ
• 6. การทำความสะอาดและสอบเทียบปากกาวัด ph
• 6. a. การดูแลรักษา ph pen
• 6. b. ควรสอบเทียบ ph pen เมื่อไหร่
• 7. สรุป

ใครก็ตามที่เริ่มปลูก เมล็ดพันธุ์กัญชา ต้องผ่านกระบวนการเรียนรู้ก่อนจะรู้สึกมั่นใจและเริ่มปลูกดอกชั้นยอด ไม่ว่าจะปลูกในดิน โคโค่ หรือระบบไฮโดรโปนิกส์ การวัดและปรับค่า pH คือสิ่งจำเป็นสำหรับทุกคนที่ต้องการยกระดับทักษะการปลูกของตน ถ้าคุณเป็นมือใหม่ในการปลูกกัญชาและอยากได้ดอกคุณภาพสูง การวัดค่า pH เป็นสิ่งจำเป็น เมื่อคุณเริ่มต้นปลูกกัญชา คุณทราบว่าต้องดูแลปัจจัยบางอย่างหากต้องการให้ต้นมีชีวิตรอดและเจริญเติบโตได้ดี นั่นรวมถึงแสงสว่าง การรดน้ำ และสารอาหาร แน่นอน เมื่อคุณเก่งขึ้น คุณจะรู้ว่ามีวิธีอีกมากมายที่จะทำให้แน่ใจว่าต้นกัญชาของคุณเติบโตในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมที่สุดเพื่อผลลัพธ์และความแรงสูงสุด

ในเหล่าปัจจัยเหล่านี้ คุณจะพบว่าค่า pH มีบทบาทสำคัญทั้งในดิน (และน้ำ หากปลูกแบบไฮโดรโปนิกส์) ระดับค่า pH ในวัสดุปลูกมีความสำคัญด้วยเหตุผลหลายอย่าง ต้นพืชแต่ละชนิดเจริญเติบโตได้ดีในโซนค่า pH ที่แตกต่างกัน ดังนั้นถ้าปรับค่า pH ให้เหมาะสมกับกัญชาก็จะส่งผลลัพธ์ที่ดีกว่า อีกทั้ง pH ยังมีผลกับการดูดซึมสารอาหาร ถ้าค่า pH สูงหรือต่ำเกินไป อาจทำให้ต้นพืชดูดซึมสารอาหารไม่ได้ตั้งแต่แรก ส่งผลให้ผลผลิตลดลงอย่างมาก

1. วิธีการวัดค่า pH 

เมื่อมองหาวิธีวัดค่า pH คุณจะพบอุปกรณ์หลักอยู่ 2 ประเภท คือ แถบวัดค่า pH strips และปากกาวัด pH pens (pH meter หรือ pH tester) แถบวัด pH คือกระดาษที่เปลี่ยนสีตามความเป็นกรดหรือด่างของสารละลาย เป็นวิธีที่ ราคาถูก และมีประสิทธิภาพในการวัดค่า pH แต่สำหรับการปลูกกัญชา คุณต้องการความแม่นยำมากยิ่งขึ้น

ปากกาวัด pH ทำงานเช่นเดียวกับแถบวัด pH แต่ แม่นยำ กว่ามาก ในขณะที่แถบวัด pH จะให้ช่วงค่า (เช่น 6.0-7.0) ปากกาวัดที่ดีจะให้ค่าที่มีความแม่นยำ +/- 0.1 เช่น หากวัดได้ 5.85 อาจเป็น 5.75 หรือ 5.95 ก็ได้ แต่โชคดีที่ส่วนต่าง 0.1 ไม่ส่งผลกับการปลูกกัญชามากนัก

2. PPM vs TDS vs pH meter 

ถ้าคุณเพิ่งเริ่มวัดคุณภาพน้ำ อาจสับสนกับตัวอักษรเหล่านี้ ถึงแม้ว่าทั้งหมดนี้ใช้ในการปลูกกัญชา แต่มีความหมายที่ แตกต่าง กัน

• pH pen

ปากกาวัด pH ใช้สำหรับวัด ความเป็นกรด หรือ ความเป็นด่าง ของสารละลาย

• TDS meter

TDS meter เหมือนกับ PPM meter อุปกรณ์นี้ใช้วัดปริมาณของแข็ง ละลายน้ำ ในหน่วยส่วนในล้านส่วน

• PPM meter 

PPM meter เป็นอีกชื่อหนึ่งของ TDS meter ซึ่งใช้วัดสารที่ละลายในสารละลายเป็นหน่วย PPM

• EC meter

EC meter เป็นวิธีการวัด TDS และ PPM อีกแบบหนึ่ง เปรียบเสมือนเปรียบเทียบหน่วยเมตริกกับอิมพีเรียล ข้อมูลเหมือนกันแต่แค่แสดงผลต่างกัน สรุปง่าย ๆ pH คือวัดกรด-ด่าง, TDS และ PPM คือวัดปริมาณสารในสารละลาย, และ EC คือวิธีวัด TDS/PPM อีกรูปแบบ ที่ไม่ได้ใช้งานมากนักกับการปลูกกัญชา

3. ทำไมต้องใช้ปากกาวัด pH? 

อย่างที่คุณทราบ พืชต้องการไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียมซึ่งเป็น ธาตุอาหารหลัก (macronutrients) และ ธาตุอาหารรอง (micronutrients) เช่น แคลเซียม แมกนีเซียม เหล็ก ทองแดง ฯลฯ ในการเจริญเติบโต หากต้นไม่สามารถดูดซึมได้ จะเริ่มแสดงอาการขาดธาตุ สาเหตุที่การวัดค่า pH มีความสำคัญเพราะแม้จะมีธาตุอาหารอยู่แล้ว แต่ต้นกัญชาก็ขึ้นกับค่า pH ที่เหมาะสมในการ ดูดซึม แร่ธาตุและองค์ประกอบสำคัญอื่น ๆ

4. ควรวัด pH เมื่อไหร่? 

ปากกาวัด pH ช่วยให้คุณพัฒนาคุณภาพผลผลิตไปอีกขั้น แต่ก็ไม่จำเป็นเสมอไป ขึ้นอยู่กับวัสดุปลูกและชนิดของธาตุอาหารที่ใช้ คุณอาจไม่ต้องใช้ก็ได้

ปลูกในดิน

หากคุณปลูกในดินออร์แกนิก โดยปกติจะไม่จำเป็นต้องใช้ปากกาวัด pH เพราะ จุลินทรีย์ จะจัดการให้เอง (หากทำอย่างถูกวิธี) แต่ถ้าใช้ธาตุอาหารสังเคราะห์หรือให้อาหารอินทรีย์ตลอดวัฏจักรการปลูก คุณอาจต้อง ตรวจสอบ pH สักสองสามครั้งเพื่อให้แน่ใจว่าดินมี pH เหมาะสมสำหรับจุลินทรีย์

การวัด pH ของดิน คุณจะต้องใช้ปากกาวัด pH สำหรับดินโดยเฉพาะ ซึ่งทำงานคล้ายปากกาวัด pH แบบปกติแต่ให้นำไปปักกับ ดิน เพื่ออ่านค่าพีเอช

ระบบไฮโดรโปนิกส์

เมื่อปลูกแบบไฮโดร รากจะสัมผัสโดยตรงกับน้ำผสมธาตุอาหาร การวัด pH เป็น หัวใจ สำคัญอย่างยิ่งสําหรับระบบนี้

ค่า pH ในน้ำเปลี่ยนแปลงได้เร็วกว่าวัสดุปลูกชนิดอื่น pH meter จึงช่วยให้คุณคาดการณ์และป้องกัน ปัญหา ก่อนที่จะเกิดเหตุไม่พึงประสงค์

โคโค่/เพอร์ไลท์

pH meter อาจไม่จำเป็นสำหรับวัด pH ของวัสดุปลูกเมื่อใช้โคโค่เพราะถือเป็นวัสดุ ปลอดเชื้อ แต่คุณควรวัดค่า pH ของสารละลายที่เตรียมไว้ให้น้ำต้นไม้

วัด pH ในระบบนี้เหมาะสำหรับผู้ปลูกที่ต้องการหาค่าสมดุลสำหรับธาตุอาหารที่ใช้ หรือ แก้ปัญหา ที่เกิดจากค่า pH เฉพาะทาง

5. วิธีใช้ pH meter ทีละขั้นตอน

การใช้ปากกาวัด pH มี 3 ขั้นตอนหลัก ๆ ได้แก่ การสอบเทียบ (calibration) การวัด (measuring) และ การจัดเก็บ (storing) แม้จะดูเหมือนซับซ้อนแต่จริง ๆ แล้วง่าย เพียงแค่ทำอย่างถูกวิธี

ขั้นตอนที่ 1: สอบเทียบ 

การสอบเทียบ pH meter เป็นส่วนที่สำคัญที่สุดเพื่อให้มั่นใจว่าสามารถวัดค่าได้ อย่างแม่นยำ คุณต้องใช้สารละลาย pH ที่หาได้ทั่วไปในร้านปลูกพืชหรือร้านปลูกกัญชา

โดยปกติสารละลายสอบเทียบจะมีค่า pH 4.01 และ 7.01 ถ้า meter แสดงผลต่างจากนี้ต้องสอบเทียบใหม่ และขึ้นอยู่กับรุ่นปากกาของคุณ วิธีสอบเทียบมี 2 แบบ

สอบเทียบแบบแมนนวล 

• ตรวจสอบคู่มือ

เริ่มแรก อ่าน คู่มือและเช็คว่าต้องสอบเทียบปากกาด้วยมือหรืออัตโนมัติ และวิธีสอบเทียบ

• เทสารละลายสอบเทียบ

เทสารละลาย 4.01 เล็กน้อยลงในภาชนะ สะอาด เพื่อป้องกันการปนเปื้อน

• ทดสอบสารละลาย

เปิด meter และจุ่มปลายลงในสารละลาย ถ้าได้ค่านอกเหนือจาก 4.01 ให้หมุนหน้าปัทม์หรือกดปุ่มจนได้ค่า 4.01

• ล้างและทำซ้ำ

ล้างปลาย meter อย่างระมัดระวังด้วยกระดาษทิชชู่ แล้วทำซ้ำขั้นตอนเดิมกับสารละลาย 7.01

• สอบเทียบทุก 7 วัน

ทำซ้ำ กระบวนการนี้ทุกสัปดาห์เพื่อให้ meter ทำงานถูกต้อง

สอบเทียบอัตโนมัติ 

• ตรวจสอบคู่มือ

แต่ละยี่ห้อมีวิธีตั้งค่าต่างกัน ตรวจสอบ คู่มือ สำหรับลำดับปุ่มที่ต้องกด

• วัดสารละลายสอบเทียบ

เช่นเดียวกับสอบเทียบด้วยมือ ให้นำปากกาแช่จนถึงสารละลาย 4.01 และ 7.01 ใช้ภาชนะต่างกันเพื่อป้องกันปนเปื้อนและนำสารละลายกลับมาใช้ซ้ำ

• สอบเทียบทุก 7 วัน

ทำซ้ำกระบวนการนี้ทุกสัปดาห์เพื่อให้ meter ทำงาน ได้ดี

ขั้นตอนที่ 2: วัด pH 

ขั้นตอนนี้คือการใช้งานจริง โปรดจำไว้ว่าไม่ใช่ปากกาทุกแบบจะกันน้ำได้ คุณจึงต้อง ระวัง โดยเฉพาะส่วนปลาย meter ห้ามเปียกทั้งหมด

• เปิดเครื่อง

ถอดฝาครอบ meter ออกแล้วกดปุ่มเปิดเครื่อง on

• จุ่ม meter ลงในสารละลาย

จุ่มปลาย meter ลงในของเหลวที่ต้องการตรวจและรอจนได้ค่าที่ แม่นยำ มีบางรุ่นอาจไม่หยุดที่เลขเดียวแต่ถ้าไม่แกว่งเกิน 0.02 สามารถหยุดวัดได้ คุณสามารถขยับปากกาเบา ๆ เพื่อให้วัดได้เร็วขึ้น แต่อย่าลืมไม่ให้ meter เปียก

ขั้นตอนที่ 3: การทำความสะอาดและจัดเก็บ 

เมื่อวัดเสร็จควรทำความสะอาดและจัดเก็บปากกาวัด pH ส่วนอิเล็กโทรด (หัวที่วัด pH) ห้ามปล่อยให้แห้ง เด็ดขาด!

• ทำความสะอาด

ล้างอิเล็กโทรดด้วยน้ำยาล้างเล็กน้อยหรือน้ำกลั่นหากไม่มีน้ำยาทำความสะอาด

• เก็บให้หัวอิเล็กโทรดเปียกเสมอ

เช่นที่กล่าวไว้ หัวอิเล็กโทรดห้ามแห้งเพราะจะเสียหาย คุณสามารถเก็บปากกาวัด pH ในแก้วที่ใส่น้ำยาเก็บรักษาเล็กน้อย หรือหยดน้ำยาเก็บรักษาในฝาครอบให้ท่วมอิเล็กโทรดเสมอ

น้ำกลั่นสามารถใช้ล้างและเก็บอิเล็กโทรดได้ แต่การใช้น้ำยาสำหรับเก็บรักษาจะยืดอายุการใช้งาน pH pen มากกว่า

• ปิดเครื่อง

อย่าลืมปิดเครื่องทุกครั้ง เพราะเครื่องนี้ใช้ถ่านนาฬิกา ถึงแม้จะไม่แพงแต่การปิดเครื่องจะช่วยให้ถ่าน ทนทาน นานขึ้น

6. การทำความสะอาดและสอบเทียบปากกาวัด pH

อย่างที่พูดไว้ตลอดบทความ เพื่อให้ปากกาวัด pH ทำงานได้อย่างถูกต้อง ควรสอบเทียบและเก็บรักษาในสภาพที่เหมาะสม นี่คือสิ่งที่คุณต้องรู้เพื่่อดูแลอุปกรณ์ให้อยู่ในสภาพดีที่สุด

การดูแลรักษา PH Pen

ดูแลรักษาปากกาวัด pH อย่างดีจะช่วยยืดอายุการใช้งานและทำให้วัดค่า pH ของสารละลายธาตุอาหารได้แม่นยำขึ้น หัวอ่านที่ปลายปากกาเป็นส่วนสำคัญที่สุดและเปราะบางมาก นี่คือเคล็ดลับดี ๆ ในการดูแลอุปกรณ์

อย่าสัมผัสหัวอ่านโดยตรง

อย่าสัมผัสหัวอ่าน ด้วยมือเปล่าเพราะอาจทำให้หัวอ่านเสียและทำให้วัดค่า pH ผิด หากจำเป็นต้องสัมผัสควรใช้กระดาษทิชชู่

ล้างทุกครั้งหลังใช้

ล้างหัวอ่านทุกครั้งหลังใช้งานด้วยน้ำกลั่นเพื่อล้างสารละลายธาตุอาหารและคราบอันอาจก่อให้เกิด ความเสียหาย กับอุปกรณ์

จัดเก็บให้ถูกต้อง

 เก็บปากกาวัด pH พร้อมน้ำยาเก็บรักษาในฝาครอบเสมอเพื่อป้องกันคราบเปื้อนบนหัวอ่าน ห้ามใช้น้ำประปาหรือน้ำกลั่นสำหรับเก็บรักษา

รักษาความสะอาดหัวอ่านอยู่เสมอ

 ควรทำความสะอาดหัวอ่านตามคู่มือผู้ผลิตโดยใช้ชุดทำความสะอาดที่มาพร้อมอุปกรณ์

สอบเทียบปากกาวัด pH

นอกเหนือจากข้างต้น ต้องมั่นใจว่าปากกาวัด pH ได้รับการสอบเทียบอย่างสม่ำเสมอ ควร วัดค่า pH ของสารละลายสอบเทียบ ที่ให้มากับปากกาอยู่เสมอ หากค่าคลาดเคลื่อนแสดงว่าถึงเวลาสอบเทียบใหม่ 

ควรสอบเทียบ pH Pen เมื่อไหร่

ก่อนจะเรียนรู้วิธีสอบเทียบ คุณควรทราบจังหวะที่จะต้องสอบเทียบ นี่คือสถานการณ์ที่ควรสอบเทียบ pH pen:

• ครบ 30 วันนับจากสอบเทียบครั้งสุดท้ายเมื่อไอคอน 'calibrate' ปรากฏบนหน้าจอ
• ค่าที่วัดได้ต่างจากที่ควรเป็น
• หลังบำรุงรักษา (เช่น ทำความสะอาด)
• หลังเปลี่ยนแบตเตอรี่

7. สรุป

แม้จะดูซับซ้อนและอาจมีราคาสูงในบางกรณี แต่ปากกาวัด pH คือหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่สุดที่จะยกระดับผลผลิตของคุณ ยังสามารถปลูกดอกกัญชาคุณภาพดีได้โดยไม่ต้องใช้อุปกรณ์นี้ แต่การวัด pH อาจเป็นตัวแปรระหว่างคำว่าดีและยอดเยี่ยม! ถ้าคุณเป็นผู้ปลูกที่มีประสบการณ์และเห็นผลลัพธ์ดียิ่งขึ้นจากการใช้ pH pen อย่าลังเลที่จะแชร์ประสบการณ์ในคอมเมนต์ด้านล่างเลย!

ข้อมูลอ้างอิงภายนอก:

1. pH, Temperature, and Light. - Pomeroy, Kimball & Reed, Michael. (2020).
2. pH and Ions.  - Welzel, Julia. (2020).
3. Effect of pH and electrolytes on charge distribution in soils and relationship between pH, CEC and SAR. - Murtaza, Dr. Ghulam. (2020).