วิธีป้องกันตะไคร่น้ำเมื่่อปลูกแบบไฮโดรโปนิกส์

• 1. ตะไคร่น้ำคืออะไร?
• 2. ตะไคร่น้ำเข้าสู่ระบบไฮโดรโปนิกส์ได้อย่างไร?
• 3. อันตรายของตะไคร่น้ำ
• 3. a. ออกซิเจนในน้ำหมด
• 3. b. ค่า ph แกว่ง
• 4. ป้องกันตะไคร่น้ำอย่างไร
• 5. วิธีทำความสะอาดตะไคร่น้ำออกจากระบบไฮโดรของคุณ
• 5. a. ขั้นตอนที่ 1 - ฆ่าเชื้อ
• 5. b. ขั้นตอนที่ 2 - ระบายระบบ
• 5. c. ขั้นตอนที่ 3 - ล้างระบบของคุณ
• 6. ตะไคร่น้ำในระบบไฮโดรโปนิกส์เป็นประโยชน์ได้หรือไม่?
• 6. a. วิธีทำน้ำหมักสาหร่ายทะเลใช้เอง
• 7. สรุป

สำหรับนักปลูกมือใหม่หรือผู้ที่เพิ่งเริ่มปลูกเมล็ดกัญชาในระบบไฮโดรโปนิกส์ ตะไคร่น้ำอาจก่อให้เกิดปัญหามากมายหากมีในปริมาณเล็กน้อย ตะไคร่น้ำยังไม่ใช่ปัญหาใหญ่ แต่ถ้าปล่อยไว้นานเกินไป อาจกินออกซิเจนหมด และค่า pH อาจผันผวนอย่างรุนแรง

1. ตะไคร่น้ำคืออะไร?

ตะไคร่น้ำเป็นสิ่งมีชีวิตในน้ำที่สามารถเติบโตได้ในทุกสภาพแวดล้อมที่เป็นน้ำและคล้ายกับพืช โดยต้องการแสงแดด, น้ำ และ สารอาหาร เช่นเดียวกับพืชทั่วไป สิ่งมีชีวิตนี้ทนทานมากและสามารถเติบโตได้ทุกที่ที่พบองค์ประกอบดังกล่าวแม้เพียงเล็กน้อย

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมจึงป้องกันและกำจัดตะไคร่น้ำในไฮโดรโปนิกส์ได้ยาก เพราะเมื่อคุณปลูกเมล็ดกัญชาในระบบไฮโดรโปนิกส์ คุณได้ปรับสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมที่สุดสำหรับต้นกัญชา และนั่นก็คือสถานที่ในอุดมคติสำหรับตะไคร่น้ำ ตะไคร่น้ำเป็นสิ่งมีชีวิตที่โฟโตโทรพิคซึ่งเปลี่ยนแสงแดดให้เป็นพลังงาน คล้ายกับพืช นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมตะไคร่น้ำจึงเกิดมาก่อนพืชและพืชทั้งหมดวิวัฒนาการมาจากบรรพบุรุษตะไคร่น้ำ ตะไคร่น้ำมีบทบาทสำคัญต่อระบบนิเวศ โดยประมาณครึ่งหนึ่งของออกซิเจนที่เราหายใจมาจากตะไคร่น้ำ บางชนิดยังถูกใช้เป็นไบโอสติมูลแลนต์สำหรับพืชเพราะมีไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม และแคลเซียม พร้อมกับฮอร์โมนช่วยเร่งโตอย่างเป็นธรรมชาติ อย่างไรก็ตาม ตะไคร่น้ำไม่ได้เป็นสิ่งที่น่ายินดีเสมอไปในห้องปลูกหรือสวน

2. ตะไคร่น้ำเข้าสู่ระบบไฮโดรโปนิกส์ได้อย่างไร?

แม้คุณอาจคิดว่าระบบไฮโดรฯของคุณนั้นสะอาดปลอดเชื้อ แต่แท้จริงแล้วมีโอกาสที่ตะไคร่น้ำจะบุกรุกเข้ามาได้เพราะสามารถเข้าสู่ระบบได้ทางสปอร์ที่ล่องลอยทางอากาศซึ่งทนทานมากและแทบเป็นไปไม่ได้ที่จะป้องกัน สปอร์เหล่านี้เดินทางทางอากาศและยังติดตามเสื้อผ้า, ผิวหนัง หรือ เส้นผม โดยเราอาจไม่รู้ตัว และเมื่อสปอร์ตกลงสู่แหล่งน้ำ มันจะเจริญเติบโตได้อย่างรวดเร็ว ในความเป็นจริงยากมากที่จะทำให้ไฮโดรโปนิกส์ปลอดตะไคร่น้ำ 100% จึงควรมุ่งเน้นที่การควบคุมปริมาณตะไคร่น้ำแทน

เมื่อทราบว่าตะไคร่น้ำมีโอกาสเกิดขึ้นในระบบของคุณ ให้ใช้พลังงานและเวลาป้องกันไม่ให้ตะไคร่น้ำ ครองระบบ แทนที่จะพยายามเลี่ยงสิ่งที่เกิดขึ้นแน่นอน โดยส่วนใหญ่ระบบสามารถทนต่อปริมาณตะไคร่น้ำเล็กน้อยได้ ดังนั้นควรดำเนินการเฉพาะเมื่อปริมาณตะไคร่น้ำเริ่มเพิ่มมากขึ้น

3. อันตรายของตะไคร่น้ำ

ตะไคร่น้ำสามารถอุดตันท่อ ปั๊ม และทำให้น้ำขุ่นเป็นสีเขียว แต่ปัญหาหลักจริงๆมีสองประการคือ:

• ออกซิเจนในน้ำหมด
• ค่า pH แกว่ง

ออกซิเจนในน้ำหมด 

ตะไคร่น้ำก่อให้เกิดปัญหาออกซิเจนได้สองทาง อย่างแรก ตะไคร่น้ำผลิตออกซิเจนโดยแยกโมเลกุลน้ำในเวลากลางวันในขณะเดียวกันก็กินCO2เพื่อสร้างน้ำตาล (กระบวนการสังเคราะห์แสง) แต่ในเวลากลางคืนที่ไม่มีแสง ตะไคร่น้ำจะเริ่มใช้ออกซิเจนแต่ไม่สามารถผลิตได้ จึงอาจทำให้ออกซิเจนในระบบหมดจนต้นพืชตายได้ในตอนเช้า

อีกทางหนึ่งคือเมื่อตะไคร่น้ำตายและตกตะกอนอยู่ด้านล่าง การย่อยสลายของตะไคร่น้ำจะกินออกซิเจนรวดเร็วกว่าการเติมเข้า จึงสำคัญที่ต้องคอยเอาตะไคร่น้ำที่ตายออกหรือเติมออกซิเจนให้พอจนกว่าจะกำจัดตะไคร่น้ำตายได้

ทั้งสองกรณีนี้ทำให้ออกซิเจนในน้ำลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ไม่ว่าตะไคร่น้ำจะขึ้นในระบบ Deep Water Culture, Kratky, หรืออ่างเก็บน้ำของ Nutrient Film Technique ตะไคร่น้ำจะขัดขวางการสะสมออกซิเจนในรากต้นกัญชาได้ รากของต้นกัญชาต้องการออกซิเจนเพื่อหายใจ หากไม่มีจะเหี่ยวและตาย อีกทั้งยังเกิดจุลินทรีย์แบบไม่ใช้ออกซิเจน เชื้อโรคเหล่านี้สร้างโรครากที่หยุดการเจริญเติบโตหรืออาจทำให้กัญชาตาย

ค่า pH แกว่ง 

ตะไคร่น้ำยังสามารถทำให้ค่า pHแกว่งจนมีผลเสียต่อพืช เนื่องจากเวลากลางวันตะไคร่น้ำกิน CO2 ซึ่งเป็นกรดไป จะทำให้ค่า pH สูงขึ้นได้ 1-2 หน่วย ข้อนี้ยากจะสังเกตเพราะ pH จะปกติในตอนเช้าแต่สูงมากช่วงบ่ายและลดลงอีกในตอนเย็นเมื่อกระบวนการสังเคราะห์แสงหยุดลง ดังนั้นควรป้องกันล่วงหน้าและรักษาปริมาณตะไคร่น้ำให้น้อยที่สุด

4. ป้องกันตะไคร่น้ำอย่างไร

อย่างที่กล่าวมา ตะไคร่น้ำแทบเป็นไปไม่ได้ที่จะเลี่ยงในระบบไฮโดรเนื่องจากสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม หากคุณอยากควบคุมการเจริญเติบโตของตะไคร่น้ำ นี่คือวิธีง่ายๆที่ช่วยคุณได้

ใช้วัสดุทึบแสงและปิดผิวน้ำที่โล่ง

วิธีหนึ่งในการควบคุมคือลดปริมาณแสง วัสดุทึบแสงจะช่วยป้องกันแสงลงถึงบริเวณที่ตะไคร่น้ำมักเกิด ลดโอกาสในการสังเคราะห์แสงและเติบโต

มีหลายวิธีสำหรับปิดผิวน้ำที่เปิดอยู่ วิธีที่ดีที่สุดขึ้นอยู่กับโครงสร้างระบบของคุณ อาจใช้วัสดุทึบสี พลาสติก หรือตาข่ายคลุมผิวน้ำ

สารสกัดเกรปฟรุต

เกรปฟรุตเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพในการฆ่าและป้องกันการเจริญเติบโตของตะไคร่น้ำ เพราะน้ำผลไม้เกรปฟรุตมีสารต้านพยาธิ, ต้านแบคทีเรีย และ ต้านเชื้อรา เมื่อใช้ในปริมาณน้อย (ประมาณ1-3 หยดต่อลิตร) จะช่วยป้องกันตะไคร่น้ำ

ใช้แสง UVC

แม้ว่าวิธีนี้จะมีค่าใช้จ่ายสูงแต่ก็เป็นทางออกที่ดีหากประสบปัญหาอย่างหนัก แสง UVC สามารถฆ่าและกำจัดจุลินทรีย์ทุกชนิดรวมถึงตะไคร่น้ำ แต่อุปกรณ์ต้องเปิดใช้งานตลอดเวลาที่ระบบทำงาน

แม้จะเป็นอุปกรณ์ที่มีประสิทธิภาพและได้ผลดี แต่ก็ถือเป็นอีกสิ่งหนึ่งที่ต้องดูแล หากพื้นที่ปลูกของคุณไม่ใหญ่ก็อาจจะไม่คุ้มค่ากับการมีแสง UVC 100%

5. วิธีทำความสะอาดตะไคร่น้ำออกจากระบบไฮโดรของคุณ

หากคุณเจอปัญหาตะไคร่น้ำระบาด วิธีที่ง่ายสุดคือลองใช้สารกำจัดตะไคร่น้ำเชิงพาณิชย์ซึ่งใช้งานง่าย แต่ก็ทำร้ายรากได้เช่นกัน เหมาะสำหรับตอนที่ยังไม่มีพืชอยู่ในระบบ อีกทั้งการใช้ผลิตภัณฑ์พานิชย์ในระยะยาว ตะไคร่น้ำอาจต้านทานจนไม่หยุดโต ดังนั้นคุณต้องประเมินปริมาณตะไคร่น้ำในระบบก่อน

ถ้าเป็นปริมาณน้อยมักเกิดจากแสงรั่วในอ่างเก็บน้ำ แต่ถ้ารุนแรงและยังโตต่อเนื่อง ควรล้างระบบอย่างละเอียด นี่คือขั้นตอนสำหรับทำความสะอาดระบบไฮโดรก่อนเริ่มรอบปลูกใหม่

ขั้นตอนที่ 1 - ฆ่าเชื้อ

สปอร์ตะไคร่น้ำแพร่ทางอากาศได้ ดังนั้นก่อนล้างระบบ ควรทำความสะอาดห้องปลูกทั้งห้อง เพราะแค่ล้างระบบไม่ช่วยหากสปอร์ลอยรอบห้อง ควรล้างกระถาง, วัสดุปลูก และอุปกรณ์ทุกชิ้นภายในห้อง คุณสามารถใช้สารทำความสะอาดที่ระบุในขั้นตอน 3

ขั้นตอนที่ 2 - ระบายระบบ

หลังทำความสะอาดห้องปลูกแล้ว ให้ระบายน้ำและสารอาหารเก่าออกจากอ่างเก็บน้ำทุกถัง ควรระวังเรื่องความปลอดภัยหากมีปั๊มหรือระบบหมุนเวียน

ขั้นตอนที่ 3 - ล้างระบบของคุณ

ในการล้างระบบต้องหมุนเวียนไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ หรือน้ำยาฟอกขาว ทั้งระบบ วิธีนี้จะสามารถกำจัดตะไคร่น้ำ เชื้อโรค หรือแบคทีเรียตกค้างได้อย่างสมบูรณ์

การใช้สารผสมเหล่านี้ง่ายมาก คุณต้องถอดแยกอุปกรณ์ทุกชิ้น ไม่ว่าจะปั๊ม หินอากาศ และชิ้นส่วนอื่นๆ แม้ตะไคร่น้ำยังไม่ถึงหินอากาศก็ควรล้างทั้งหมด สามารถแช่ทุกส่วนในสารทำความสะอาดตามข้างต้นหรือเปิดระบบให้หมุนเวียนสารล้างให้ไหลทั่ว ปืนตะไคร่น้ำทุกซอกมุม หลังแช่หรือรันสารล้างแล้ว ต้องระบายน้ำและล้างน้ำสะอาดอย่างน้อย 3 ครั้งเพื่อล้างสารเคมีตกค้าง หลังจากนั้นซับให้แห้งด้วยผ้าสะอาด สิ่งสำคัญคือต้องล้างและซับให้แห้งสนิทเพราะสารฆ่าเชื้อเหล่านี้ฆ่าต้นไม้ของคุณได้ถ้าล้างไม่หมด

6. ตะไคร่น้ำในระบบไฮโดรโปนิกส์เป็นประโยชน์ได้หรือไม่?

อย่างที่กล่าวไปแล้ว การเจริญเติบโตของตะไคร่น้ำในระบบไฮโดรโปนิกส์มีผลเสียต่อการเจริญเติบโตและถึงขั้นทำให้ต้นพืชตายได้ แต่ก็มีบางงานวิจัยที่ระบุว่าตะไคร่น้ำบางชนิดเป็นประโยชน์และช่วยให้ต้นไม้แข็งแรง หนึ่งในตะไคร่น้ำที่มีประโยชน์คือ "สาหร่ายทะเล" ขนาดใหญ่ สารสกัดจากสาหร่ายที่ออกแบบมาเฉพาะสำหรับพืชและระบบไฮโดรโปนิกส์ช่วยเร่งการเจริญเติบโตและเสริมสารอาหารแก่พืช มีงานวิจัยที่พบว่าตะไคร่น้ำบางชนิดปล่อย ethylene, auxins, cytokinins, gibberellins และ abscisic acid ซึ่งส่งเสริมการเจริญเติบโตพืช

ตะไคร่น้ำบางชนิดยังให้คุณประโยชน์อื่นๆ เช่น ต้านเชื้อราและต้านแบคทีเรียในเขตราก อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ตะไคร่น้ำทุกชนิดจะเป็นประโยชน์ ดังที่กล่าวไปแล้ว ส่วนใหญ่เป็นโทษ ควรเลือกใช้เฉพาะชนิดที่ปลอดภัยและให้คุณค่าต่อพืช ตะไคร่น้ำส่วนใหญ่ไม่เป็นประโยชน์กับพืชและควรรีบกำจัดทันที หากพบว่ามีตะไคร่น้ำในระบบไฮโดรโปนิกส์ของคุณ ควรล้างระบบอย่างละเอียดด้วยสารล้างเฉพาะทาง

วิธีทำน้ำหมักสาหร่ายทะเลใช้เอง

ถ้าอยากลองใช้สารสกัดสาหร่ายทะเล สามารถซื้อได้ที่ร้านปลูกพืชใกล้บ้าน... หรือทำเองก็ได้! ถ้าอยู่ใกล้ทะเลและอยากหมักใช้เอง ดูขั้นตอนง่ายๆ ต่อไปนี้

ขั้นตอนที่ 1

ก่อนอื่น ให้เก็บสาหร่ายทะเลมาให้มากที่สุด นำไปแช่ในน้ำอุ่น 24-48 ชั่วโมงเพื่อขจัดเกลือ น้ำนี้จะมีเกลือทะเลมาก หลังแช่เสร็จแล้วให้เททิ้ง

ขั้นตอนที่ 2

เมื่อล้างเกลือเสร็จ ให้ตากให้แห้งสนิท จากนั้นใช้เครื่องบดหรือปั่นให้ละเอียดเป็นผง เมื่อละเอียดแล้วผสมผงกับน้ำก็จะได้น้ำหมักสาหร่ายแบบน้ำ

ขั้นตอนที่ 3

น้ำหมักสาหร่ายนี้เข้มข้นมาก ไม่ควรใช้เข้มข้นตรงๆ เมื่อจะใช้ให้เจือจาง 1-5 มล. ต่อน้ำ 1 ลิตร ข้อแนะนำคือ สาหร่ายสีเขียวมีไนโตรเจนสูง เหมาะช่วงเจริญเติบโตใบ ส่วนสาหร่ายสีแดงมีโพแทสเซียมมาก เหมาะกับระยะออกดอก

7. สรุป

การปลูกในระบบไฮโดรโปนิกส์อาจให้ผลตอบแทนที่ดีแต่ต้องอาศัยเวลาและความพยายาม โดยเฉพาะเมื่อต้องจัดการกับปัญหาเช่นนี้ ไม่เหมาะสำหรับมือใหม่ทุกคน แต่เราแนะนำให้ลองดูสักครั้ง หากคุณคือสายไฮโดรฯและมีเทคนิคอื่นช่วยป้องกันหรือกำจัดตะไคร่น้ำ ฝากแชร์เทคนิคในคอมเมนต์ด้านล่างได้เลย!

แหล่งอ้างอิงภายนอก

1. Marine Algae and Plants. - Wada, Shigeki & Ishida, Ken-Ichiro & Noda, Michiyo & Abe, Hideki. (2020).
2. Hydrogen Production by Algae. - Catal, Tunc & Kavakli, Ibrahim. (2020).